fríggjadagur 16. januar 1998síða 2

Bankakanningar- dagur Oddagrein Í DAG er >bankakanningardagur<. Mest umradda kanningin í Feroyum síðani frá- greiðingin um sjóvinnubankamálið fyrst í fimtiårunum verður almannakunngjørd í dag. UM hon fær nakran tydning, og hvønn tydn- ing, hon fær, ber enn ikki til at siga. Heldur ikki ber til at siga, um hon fær nakrar av- leidingar. EITT er tå vist, og tað er, at bankamálið og buskaparskrædlid hava broytt vidurskiftini millum Føroyar og Danmark. hetta fer allar helst at hava vid sær, at Føroyar og Dan- mark eru noydd at samráðast um eina nýggja avtalu, ein nýggjan sáttmála millum ríkispartarnar. Men initiativið liggur hjá før- oyingum, og spurningurin er: — klára før- oyingar at semjast um eitt uppskot at leggja fyri danskar stjórnarmyndugleikar? SEINASTU vikurnar og dagarnar er nógv sagt sum um at føroyingar fáa viðhald og uppreisn í bankakanningini, men er kann- ingin ikki almannakunngjørd, og tað hevur helst verið skeivt einans at venda >skjúts- ið< móti dønum, tí tað kann eins væl verða vend ímóti okkum føroyingum. Á hesum stað skal ikki nøkur nidurstøda verða gjørd, hóast so mikið nógv er kom-ið fram, at vit seta spurnartekin við trúvirðið hjá donskum stjórnarmyndugleikum, politik- arum og embætismonnum — VAR samspæl millum stjórnina og Den Danske Bank, og visti forsætismálaráðið um ráðagerðina at fáa foroyingar at gera parta- brævaumbýtið, so Den Danske Bank slapp undan sínum skyldum i Føroyum, og føroy- ingar keyptu ein banka, sum skjótt vísti seg at vera eitt trotabúgv? — FEKK embætismaðurin í forsætismála- ráðnum fíggjareftirlitið at seta »kreppuna« í verk? Fekk Feroya-bólkurin fíggjareftirlitið at steðga við at kanna Foroya Banka á vár 1993? — VISTI forsætismálaráðharrin meira enn hann hevur sagt? O.s.fr. Hesar spurningar og nógvar aðrar við, fær føroyski almenn- ingurin ikki svaraðar fyrr enn seinnapartin, í kveld og teir komandi dagarnar. EITT er gongdin í ollum bankamålinum, og lýsir kanningin hana til fulnar, og nvørjar verða so avleiðingarnar? Sosialurin sela: tel Dagny Joensen, Eyðun Kalk På Útgevar uppseting og prent: | Telefon: 11820 Sosialurin 3 Telefax. 14720 Bústaður: = javegur 26, Argjum e-mail: Postadr. P 76, sosialur & post olivant.fo 110 Tórshavn Fiskimenn brúktir til at spjaða verkamannafjøldina Hverjum beini stendur Óli Jacobsen, formaður Fiski- mannafelagsins og limur av stuðulsflokki Fólkafloksins á løgtingi. Vit mugu seta henda spurningin, tí tað at hann situr á løgtingi umboð- andi Verkamannafylkingina í samgongu var tann, at leið- arar Føroya Fiskimannafel- ags og Føroya Arbeidara- felag vóru misnøgdir vid tey tiltók, sum vórðu framd av okkara flokki. Tey høvdu helst rætt í tí, at tað hendi alt ov lítið. Nú skuldi vend koma í, tey boðaðu frá einum gðr- um politikki. Tað skuldu beinanvegin verða framd tiltók, sum skuldu økja um arbeiðsplássini á landi. Tí stovnaðu tey sín egna flokk, tey søgdu bæði í orð og skriving, at teir borgarligu høvdu alt ov stóra ávirkan, verkafjøldini at skaða, men nú skuldi vend koma í. Beint áðrenn tey tóku stóðu til stovnanina av egna flokki høvdu formaður Før- oya Arbeiðarafelags og for- maður Føroya Fiskimanna- felags i Sosialinum lovpris- að Maritu Petersen, tí hon sum løgmaður sleit samarb- eiðið við Fólkaflokkin. Hvar eru vit í dag nú ein partur av Verkamannafylk- ingini er størsti stuðul Fólkafloksins í ætlanum teirra at sáða split ímillum verkamannafeløgini bæði á sjógvi og landi? Skattauppskot teirra eru kávalótir og hava bert eina uppgávu, og tað er lækka lønina hjá fiskimonnum. Tað næsta verður, at teir av- taka inntøkutrygdina. Tiltøk teirra ímóti okkara útróðr- armonnum boða ikki frá ngkrum góðum fyri okkara fiskimenn. Tað er greitt fyri Føroya fólk, at Oli Jacobsen sum umboð fyri Verkamanna- fylkingina í samgongu, nú hevur sett sær fyri at flyta arbeiðspláss sum í geldir Lesarabræv hava verið á landi. Tey skulu sambært ætlan- unum nú fyri at bóta um raksturin hjá skipunum og harvið stuðul til reiðararnar, arbeiðsplássini skulu flytast úr flaka- og fiskivirkjum umborð á skipini. Verður hetta framt í verki, vil tað hava við sær eitt risa- stórt arbeiðsloysi, og tað hevur bert eitt endamál, at spjaða verkamannafeløgini og ein beinleiðis stuðul til reiðaran. Tað vóru nógvir arbeiðs- menn og -kvinnur sum stuðlaðu Verkamannafylk- ingina til seinasta val. Tøkk- in er nú í ljósmála, ein av- toftan av fiskavirkan á landi, ein stuðul til Fólka- flokkin við at gera verka- fólkið á landi arbeiðsleys. Fiskimenn verða í dag brúktir sum stuðlar í einari spjaðing av verkamanna- fjøldini. Gott er, at hetta er komid fram, so at Føroya fólk veruliga veit, hvønn tey kunna seta sitt ålit å. Javnadarflokkurin góð- kennir ikki eina niðurgerð av okkara verkafólki bæði á sjógvi og landi. Tað eru møguleikar at bøta um við- urskiftini hjá verkafólki utt- an at seta tey upp ímóti hvør ødrum. Tað sum nú hendir, er tón- leikur í oyrunum á Fólka- flokkinum. Sverre Midjord Heimastýri umaftur So nú byrjaði tað aftur ordaskiftid um hvat heima stýrislógin er. Eitt orða skifti, sum fór fram fyrst í 50 árunum, og sum €1ngin tímdi at:fáast við meira, tí tað var øllum greitt at líka mikið, hvat løgfrødin sigur ella ikki, so er heima- stýrislógin úrslit av einari politiskari semju ímillum Danmark og Føroyar. Teir politisku flokkarnir hava allir góðkent skipan- ma. Fólkaflokkurin longu i 1950, tá hann fór í lands stýrið og Tjóðveldisflokk- urin tá hann seinni fór upp í rættuiiga landsstýrið Viðvíkjandi tí, sum nú er komið upp, at Føroyar eru ikki annad enn eitt amt, er tað at siga, at einki danskt amtsráð hevur heimild at samtykkja lógir um ognar- tøkur ella lógir, sum áleggja borgarunum revsiábyrgd Um hetta kann stutt sagt sigast, at tá stríð verður í millum teori og veruleika so er tað bara synd í teoret ikaranum Tað var nú ikki júst hetta sum fekk meg at skriva, men hetta Ein fólkaflokkstingmaður er nú farin at fáast við stats- rættarteoriir tó ikki meira enn so, hann skal hava donsku stjórnina at siga honum hvat er rætt og skeivt. Hann skal hava danir hvussu teir skilja heimastýrislógina at siga Tad er sum um lúsin má vera útlendsk. Fólkafloks- maðurin kundi gjørt sær tann ómak at hugt í stýris- skipanarálitið síða 65 og fylgjandi. Hann hevði tá fingið eitt greitt svar uppá, hvat heimastýrislógin er Nevniliga at hon er tvær lógir, ein donsk, samtykt av danska ríkisdegnum, stað fest av kongi og kunngjørd í Danmark, men ikki kunn- gjørd í Føroyum og tí heldur ikki galdandi her, og ein før- oysk, samtykt av Løgtingi- num, staðfest av amtmanni og kunngjørd í Føroyum og tí galdandi her. Hann hevði tá eisini sæð, at tann danska lógin er ein staðfesting av tí, sum løgtingid framman- undan hevur samtykt. Hann hevði tá eisini sæð at tað er bert føroyska lóggávuvaldið sum kann broyta lógina, sum er galdandi í Føroyum Hetta er tað, sum vit eiga at halda okkum til, og eg kann ikki við mínum besta vilja skilja hvat tað er, sum hesin fólkafloksmaðurin vil við sínum spurningi til donsku stjórnina annað enn at gera vart við seg sjálvan Og tá hann so fær tað svar, at Danir ikki halda, at teir einvíst kunnu broyta heimastýrislógina, men at stjórnin vil rætta seg eftir, hvat løgtingið samtykkir, so er hann ikki nøgdur. Hvat vil hann. Skal hann trútta donsku stjórnina til at siga at danskt lóggávuvald einsamalt kann broyta hesa avtalu? Nei, spurningin um ríkis- rættarstødu = okkara og møguligar broytingar eiga Føroyingar sjålvir at við gera. Tað sær tíverri út til, at danska stjórnin skilir hetta betur enn Føroyingar Kári Dalsgaard Petersen Ein áheitan til Tvoroyrar býráð Sum øllum kunnugt er Tvøroyrar kommuna ein av teimum dýru kommunun- um at liva í, tá tað viðvíkur skattaprosenti. Kommunan hevur gjøgnum árini fingið útbygt havnarøkiåd og eisini fingið gjørt tveir bátahylar, har bátarnir liggja trygt Eitt, sum hevur undrað g tí komi tan, er hví I eg við hesi að ikki bliv ur gjørt eitt marknaðarpláss á keigkinum ella við báta- hyljarnar (nakað sum í Vágsbotni). Her kundu teir bátar, sum avreiða alt, t.d smáfisk til flakavirkið ella uppbodssøluna, selt fisk og fugl | Tíverri er tað soeliðis, at um tú skalt keypa fisk í handlum, flak, ræstan fisk skalt tu knettir a., SÓ gjalda 40-50 krónur fyri kilo. Tað er nógv bíligari at keypa høsnarungar og ann- að kjøt til døgurdamat. Hóast arbeiðsloysið ikki er so stórt í Tvøroyrar kommunu, eru tað nógv, sum mugu venda hverjum oyra tey tjena. Nógv hava ikki bát ella anna møguleika fyri at fáa sær ein feskan bita í pottin. Henda møgu- leika høvdu tey fingið, um eitt tílíkt marknaðarpláss bleiv gjørt og útróðrarbát- arnir høvdu sloppið við við smáfisk, sum fólk kundu keypt fyri ein rímuligan pening Finnleif Guttesen Tveroyri a —ÆÁÆÁÁ