fríggjadagur 23. januar 1998síða 2

Ábyrgdarblaðstjórt: laðfólk: Edvard Joensen Útgevari, uppseting og prent: Telefon: 11820 Jan Miller Áki Bertholdsen, Emil L. Jacobsen Sp Sega Telefax. 14720 peep mer hr SR eg SvanurFouson F eð 26, Argjum e-mail: Blaðstjórnarfulltrúi: En Klakkstein, Ljósmyndari: Postadr- Postsmoga 76, sosialur & post olivant.fo Internet: www.sosialurin.fo Randi Jacobsen Jens Kristian Vang 110 Tórshavn Bankakanningin og fjølmiðlarnir Oddagrein NÚ ERU tað ivaleyst fleiri, sum halda, at tað er nóg mikið av bankakanningini og allari umrøduni av henni. At danski fjølmidlaheimurin so massivt hevur brúkt tíð og orku upp á hetta málið, vantaðu teir fremstu í danska fjølmidlaheiminum ikki famm- anundan. At teir hava gjørt tað alíkavæl, er tí at veruleikin hevur víst seg at vera meiri tyngjandi fyri danir — stjórn, banka og fíggjareftirlit — enn roknað varð við. Umreðan hevur styrkt um stødu Føroya í hinum rikispørtunum, tí tað er ein veru- EIN VIKA er eitt langt tíðarskeið í politikki, og í fjølmidlaheiminum. Kapprenningin um at finna nýggjar vinklar og nýggjar persónar, sum eru áhugaverðir hevur verið øgilig. Men til tey, sum halda, at nú er nóg mikið, kunnu vit bera tann ugga, at tá fólkatingið í komandi viku hevur vidgjørt kanningina, og teir, sum fólkatingið heldur eiga tað uppiborið, hava fingið hver sína nes, so fer danska pressan at kasta seg yvir onnur evni, og so fer kanningin at glíða longri aftur í rødina, og so fer hon at verða tikin fram aftur, tá spurningurin um tey stóru endurgjeldini verður aktuellur. FØROYINGAR hava ongantíð áður átt so stórt pláss í donsku pressuni, sum teir hava átt hesa vikuna. Pressan er ein tydningarmikil liður í polit- iska lívinum, og tað, sum verður sagt, skrivað og víst á skiggjanum, hevur stóran tydning fyri tær avgerðir, sum verða tiknar. Við hesum í huga hevur verið hugaligt at staðfesta, at føroyingarnar í flestu forum ikki eru smokkaðir burtur ímillum. Ikki minst eigu“ Sjónvarp Føroya nógv rós uppiborið fyri tað, teir borðreið“. við úr Keypmannahavn í vikuskift- inur FØROYINGARNIR hava staðið seg væl í orða- skiftunum, sum hava verið, og SvF skal hava tøkk fyri, at teir syrgdu fyri, at vit hava havt møguleika at síggja tað, sum danir og føroyingar hava sagt dønum um bankakanningina. Sendingin í TV2 í fyrrakvøldid var popput. Nógv reyp frammanund- an, men ve urin syrgdi fyri, at sendingin gjørdist grunn. Har vóru sn.åir ella eingir møguleikar hjá teimum, sum vildu vera við í einari seriøsari við- gerð. Hóast treytimar vóru vånaligar, so eydnaðist tað kortini onkrum av føroysku luttakarunum rættu- liga at gera seg galdandi. Eitt nú Jógvan Mørkøre, og ikki minst Marita Petersen. Tey flestu hava ivaleyst ikki fyrrenn nú uppdagað, hvussu stórt trýst lá á henni, tá tað leikaði harðast á, og at hon fekk ósemuliga viðferð av dønum. Hon sparkaði ikki og var ikki Olikilig, tá hon fekk møguleikan at verja seg í fyrrakveldið. Hon var sømilig, mark- ant, skilagóð og stuttorðað. Stutt sagt eitt av fleiri góðum umboðum fyri føroyingar hesa síðstu vik- una. Nú verður kanningina vidgjørd i Føroyum, og so er at vóna, at stoðið ikki fer at lækka. Sosialurin Til landsstýrismannin í undir- visingar- og mentamålum Útvarpið hevði í gjårskvøldi eina áhugaverda sending um ósemjuna og verkfallið á studentaskúlunum og HF- skeiðunum. Sjónarmiðini hjá formanninum í Yrkis- felagnum og hjá psykologi- num Hera Kragesten vóru greið og álitisvekjandi hjá mær sum lærara at hoyra. Men tíverri kann eg ikki siga hetta um nakað av tí, sum Eilif Samuelsen førdi fram og gjørdi seg til tals- mann fyri. Lat meg fyrst siga, at eg í mínum naiviteti havi hildið, at landsstýrismaðurin í skúlamálum var okkara maður í Tinganesi, av tí einfaldu grund, at hann er hægsti myndugleikin í skúlaverkinum, sum stu- dentaskúlarnir og HF-skeið- ini jú eru ein partur av. Aft- aná sendingina má eg siga, at tíverri er Eilif Samuelsen hægsti = myndugleikin í skúlamálum, men hann er heilt týðiliga ikki okkara maður í Tinganesi. Tvørtur ímóti tykist hann at halda, at tað hevur størri tydning at spara pengar á skúlagki- num enn at hava ein væl virkandi skúla, sum er á sama stigi sum líknandi skúlar í grannalondum okk- ara. Omaná at hann vísti seg at hava lítla fatan og virð- ing fyri undirvísingarum- hvgrvinum hjá okkum segði hann í tveimum førum bein- leiðis ósatt. Hann kann ikki skjóta Yrkisfelagnum í skógvar- nar, at verkfallið í grundini snýr seg um at skaffa limu- num í Yrkisfelagnum meiri arbeiði. Hetta er beinleiðis ósatt og haraftrat hent hjá landstýrismanninum, um hann ynskir at seta okkum í ringt ljós. Vit eru í verkfalli fyri at verja eitt sera týdn- ingarmikið principp undir okkara arbeidsumstødum, sum er ikki at hava for nógvar næmingar í hvørjum klassa. Bara tí og ikki av nakrari aðrari grund streika vit. Tá ið tosað varð um hølis- umstødurnar í okkara skúl- um, segði landsstýrismað- urin, at umstødurnar hjá okkum vóru í minsta lagi líka góðar sum í londunum uttan um okkum. Nú hopi eg ikki, at Eilif Samuelsen hevur sæð studentaskúlar í hinum Norðan-londunum, tí hevur hann tað, ja so sigur hann ósatt við vilja. Men hevur hann ikki orienterad seg, áðrenn hann í útvarpi- num úttalar seg so avgjørt, kann eg ganga vid til at siga, at hann sigur ósatt av óvart. Eg havi seinastu árini verið á fleiri studentaskúlum í Noregi, Svøriki og Dan- mark og kann fortelja, at skúlin í Hoydølum í øllum fórum er langt langt undir einum miðalstandardi í nevndu londunum. Sum sagt trúði eg, at landsstýrismaðurin í skúla- málum eisini var okkara maður í Tinganesi. Men tí trúgvi eg ikki longur. Nú er hann sjálvsagt eisini lands- stýrismaður fyri aðrar skúl- ar. Hesa uppgávu røkir hann vónandi við stórri á- byrgdarkenslu, tí ger hann ikki tað er tað avgjørt rætt av løgtinginum at vísa hon- um misålit. Tórshavn 21/1- 98 Kåri M. Mortensen, lærari å Føroya Studentaskúla Gjørdu Atli og Jógvan ikki tað rætta? Í allari umrøduni av banka- kanningarmålinum er spurningurin um, hvat ið hendi 6. oktober 1992, farin eitt sindur í gloymskuna. Tað kann tí vera vert at spyrja, um Atli og Jógvan ikki tóku sømiligastu av- gerðina henda dagin fyri meira enn fimm árum síð- ani. Høvdu vanlig hampafólk ikki tikid avleidingarnar av teimum handlingum, sum tey høvdu gjørt ella verið uppi í at gjørt, tá tað vísti seg, at ætlanirnar ikki góvu væntaða úrslitið? Teir og aðrir høvdu við stórum meiriluta í løgtinginum roynt at men! fiskivinnuna, alivinnuna og langfara- skipaflotan við rúmum stuðulslánum, veðhaldum og studningum. Teir høvdu eisini mett, at tað fór at eydnast, sjálvt um ráðgev- andi nevndir høvdu staðil- iga ávarað. Teir trúðu, at teir kláraðu at stýra búskapinum í Føroyum. Teir stýrandi, og ikki bara Atli og Jógvan, fóru skeivir, og nógv kann verða sagt um, hvat teir fóru skeivir, men lat tað liggja. Tá vanlig fólk hava gjørt nakað sum ikki gongur eftir vild, taka tey avleiðingarnar av tí, og teir báðir máttu taka avleiðingarnar av øll um tí, sum landsstýrini og løgtingini høvdu gjørt. Tá teir so samstundis fingu at vita, at rokningin ikki gjørd- ist so stór, var hetta til at bera. Og løgtingið var eisini samt í hesum Tað gjørdi tað eisini lætt- ari at taka hesa stóðu, at í donsku stjórnini og í fólka- tinginum var eingin, sum helt, at føroyingar ikki skuldu gjalda alla rokning- ina fyri føroyska oyðslið. Danir høvdu júst verið gjøgnum sin »kartoffelkur« og hildu seg, frelstar, vita, hvussu eitt samfelag kom aftur á rætta kós. (Tað er heldur eingin í donsku stjórnini ella í fólkatingin- um í dag, sum heldur, at aðr- ir enn føroyingar sjålvir skulu gjalda fyri føroyska oðyslið, og í hvussu so er ikki danski skattgjaldarin). Vanlig hampafólk høvdu helst eisini sagt, at skulu vit gjalda fyri ein banka, skulu vit gjalda fyri allar, uttan mun til hvør átti teir ein- støku bankarnar. Vóru vit snýttir í Fóroy“. jsanka mál- inum, vór'1* it eisini snýttir í Sjóvinnuoankamálinum. Men tað vóru vit jú íkki, tí vit tóku avleiðingarnar av okkara gerðum Fara vit tí nú at krevja danir eftir at gjalda okkum endurgjald fyri Feroya Banka, fara vit at siga, at tað vóru danir, sum høvdu ábyrgdina av tí, sum vit sjålvir gjørdu í sjeyti- og åttatiårunum. Merkir tad so ikki, at vit krevja at koma aftur í amtstøduna? Bankakanningin er nú liðug, og hon hevur avdúk- að mangt, sum hevur skatt samstarv ið við Danmark. Hon hevur avtúkað, at danska skipanin dugdi kanska í so væl at tryggja, at føroyingar skuldu gjalda sjálvir, tá politiska avgerðin um hetta varð tíkin. Hon hevur givið dønum ringan ráka, og tað mugu teir so sjálvir fáa bast. Men hon hevur einki avdúkað um, at vit ikki sjálvi mugu gjalda fyri okkara egnu gerðir. Kjartan Kristiansen januar, 76 ára gamal. + Kunngjørt verður fyri ætt og vinum at okkara góði maður, pápi, verpápi, abbi og langabbi HANS PAULI HANSEN Haldórsvík andaðist á Landssjúkrahúsinum, mikudagin 21. Kistan fer frá kapcliinum á landssjúkrahúsinum fríggjadagin kl. 17.00. Jarðarferðin verður úr Hal- dórsvíkar kirkju leygardagin kl. 13.00. Familjunar vegna Konan og børnini Tey, ið ynskja at lata blómur ella krans, kunnu ístaðin lata Hal dórsvíkar kirkju eina peningagåvu, konto í peningastoyninum