hósdagur 29. januar 1998síða 9

Mr Nr. 18 — 29. JANUAR 1998 tíðindablaðið Log um arbeiðs- rætt lagt fram Tad eru teir bådir samgongutingmenninir, Bjørn å Heyg- um og Oli Breckman, sum við stødi í einum áliti frá 1990, hava lagt fram løgtingslåg um Arbeidsrætt Føroya LEo POULSEN I viðmerkingunum til upp- skotið siga teir báðir løg- tingsmenninir A sumri í 1989 samtykti tásitandi landsstýri at seta eina nevnd, hvers setningur skuldi vera at fyrireika upp- skot til legtingslóg um ar- beiðsrætt. 18. januar 1990 legði nevndin fram álit um arbeiðsrætt Í álitinum var millum annað eisini eitt uppskot til løgtingslåg um arbeiðsrætt Uppskotið varð tó ongatíð borið niðan í løgtingið. Hjá- lagda uppskot byggir í stór- an mun á álitið frá 1990 Endamálið við lógini um arbeiðsrættin er at skapa trygd fyri, at møgulig 6- semja á arbeiðsmarknaði- num, sum hildin verður at vera í stríð við galdandi sátt- málar ella avtalur, kann roynast við ein skipaðan rætt og har fáa rímiliga og skjóta viðgerð. Um bíðast skal eftir viðgerð við van- liga dómstóli, tekur tað langa tíð, ofta ár, áðrenn av- gerð fellur í málinum. Sam- bært lógaruppskotinum kunnu hesi mál verða løgd fyri arbeiðsrættin: 1. Brot á sáttmálar um løn og — arbeidsvidurskifti millum Jøntakarafelag ødrumegin og arbeids- gevarafelag ella einstak- an arbeidsgevara hinu- megin. Um fráboðað stríðsstig eru lólig Um felags sáttmáli fyri- liggur 4. Um loyvt er at nýta felags stríðsstig til stuðul fyri krav um sáttmálagki, har felags sáttmáli ikki er gjørdur Osemja millum løntak- arafeløg ella millum ar- beidsgevarafeløg = um yrkisøki teirra. 6. Osemja um tulking av såttmålanum. NV felags 3 in Sambært lógaruppskotinum verða bæði løntakara- og arbeidsgevarafeløgini javnt umbodad f arbeidsrættinum. Skipanin vid gerdarrætt- um f teimum ymisku lønar- såttmålunum taka sær ein- ans av tulkingarspurning- um. Mett verður ti, at neyð- ugt er vid einum arbeids- rætti til tess at avgreida mål, har spurningurin snyr seg um brot å såttmålan. I fak- rættarligum vidurskiftum finnast tvey sløg av ósemj- um, rættarósemjur og á- hugaósemjur. Rættarósemjurnar snúgva seg um møgulig brot á ein gildugan sáttmála, meðan á- hugaósemjur stinga seg upp, tá ein skal samráðast um ein sáttmála. Tá talan er um áhugaósemjur (interes- sekonflikter), og sáttmálin er farin úr gildi, er loyvt at fara í verkfall/verkbann Stingur hinvegin ein rætt- arósemja seg upp, er friðar- skylda millum partarnar, til ósemjan um tulkingina er greidd við ein gerðarrætt. Í sáttmálaskeiðinum er so- statt fridarskylda hjá báðum pørtum. Flest lond í heimi- num hava ein arbeiðsrætt til at taka sær av sáttmálabrot- um á arbeiðsmarknaðinum. Nú tá oljuvinnan stendur fyri durum, og útlendingar hava áhuga at stovna ar- beiðspláss í Føroyum, er bráðneyðugt, at tey fakrætt- aðu viðurskiftini verða skipað. Mett verður, at umsitingin av arbeiðsrættinum fer at kosta 1. mió. kr. árliga. Annars verður víst til við- merkingarnar til hvørja lóg- arparagraf sær. Fyrsta viðgerð av upp- skotinum kemur fyri tingið í dag. Karl Johansen, formaður í HA: Gerðarrætturin virkað higartil Uppskotið er komið knappliga á, tí heldur ikki Karl Johansen, formaður í Havnar Arbeiðsmannafelag visti meiri enn tað, hann hevdi hoyrt í útvarpinum LEo POULSEN — Eg havi ikki sæð hattar uppskotið, so eg veit ikki meiri enn tað, ið eg hoyrdi í útvarpinum. Eg kann tiskil als ikki úttala meg í hasum málinum. So greiður var Karl Jo- hansen, tá Sosialurin fekk orðið á hann í gjár. Hann segði tó, at tá Havn- ar Arbeiðsmannafelag hevði gjørt ein sáttmála, so plagdu teir at halda seg til hann og gav annars Inge- borg Vinther rætt, tá hon segði, at tað í flestu fórum vóru arbeiðsgevararnir, ið brutu sáttmálan. Karl Johansen sigur, at tað hava ikki verið nakrir trupulleikar av týdningi, og annars hava vit jú ein gerð- arrætt, ið higartil hevur virkað bæði skjótt og gott. — Men tað kann vera, at ein arbeiðsrættur er betri fyri arbeiðsgevararnar, og tí er uppskotið kanska komið fram, heldur Karl fyri. Í sjálvdrátti Formaðurin í Havnar Ar- beiðsmannafelag heldur annars, at Bjørn á Heygum og Oli Breckman kunnu ikki vita, hvat landsstýrið ger, tí so seint sum í gjár fekk Havnar Arbeiðs- mannafelag eitt bræv frå landsstýrinum, har lagt verður upp til at seta á stovn eina arbeidsnevnd. Henda arbeidsnevnd skal arbeida just vid målinum um ein arbeidsrætt, og fyrsta stigið er at seta saman nevndina, sum skal hava umboð frá fakfeløgunum, arbeiðsgevarunum og landsstýrinum. At so eitt uppskot verður lagt fram á ting um júst sama mál, og um júst somu tíð, sum landsstýrið ætlar at seta nevnd at viðgera málið, bert kann merkja tað, at teir báðir tingmenninir einki kenna til hetta arbeiðið í landsstýrinum og tískil ar- beiða í sjálvdrátu Gunnleivur Dalsgaard, formaður í Starvsmannafelagnum: Uppskotið er ein krigs- avbjóðing Formaðurin í Starvsmannafelagnum er avgjórdur um uppskotið, sum varð lagt fram á ting týsdagin um arbeiðsrætt. Hann hevði ikki sæð sjálvt uppskotið, men líktist tað tí, ið var við í álitinum frá 1990 — og tað ger tað sambært viðmerkingunum — so er hetta einki minni enn ein krígsavbjóðing LEo POULSEN Lat tað vera sagt beinanveg- in, at Gunnleivur Dalsgaard ikki sjálvur hevði sæð upp- skotið, sum teir báðir, Bjørn á Heygum og Óli Breck- man, løgdu fram á ting tys- dagin. Men — uppskotið í áliti- num frá 1990 kennir hann alt til, og líkist hetta nýggja uppskotið tí, er tað at meta sum ein rættilig avbjóðing til fakfeløgini. Gunnleivur visir t6 å, at tad er ein åvisur munur å, hvør tad er, id leggur upp- skotið fram. — Stendur landsstyrid aft- anfyri hetta uppskot, ella tekur ein meiriluti av løg- tinginum undir vid ti, er hetta beinleiðis at meta sum ein krígsavbjóðing, sigur formaðurin í Starvsmanna- felagnum Hann sigur tó, at fyrr enn hann kennir meiri nágreini- ligt til málið, kann hann ikki úttala seg itøkiliga. Hann vísir tó á, at tað eru ting- menn á uttasta høgravongi- num, ið hava lagt uppskotið fram, og frá teirru síðuni kunnu fakfeløgini vænta sær alt, sum Gunnleivur tekur til. Hann vísir eisini á, at tá uppskotið frá nevndini kom fram i 1990 vóru øll fak- feløg ímóti. Ódámligt Formaðurin í Starvsmanna- felagnum heldur ikki tað er rætt, at ein bólklur av borg- arunum, í hesum føri ar- beiðarastættin, verður pilk- að út og skal svara fyri ein- um serligum rætti, sum aðr- ir borgarar ikki skulu svara fyri Somuleiðis vísir hann á, at hetta, at brúka oljuvinn- una sum undanførslu fyri at leggja uppskotið fram, er einki annað enn hjáputur — Skulu oljumillióningar nú avgera lønina í Føroyum, so er hetta ein sera ódámlig gongd, sigur hann. Gunnleivur vísir enn einaferð á, at hann ikki hev- ur havt høvi at kanna hetta nýggja uppskotið enn, men tað verður tað næsta, Starvsmannafelagið fer at gera. Tástaðni ber til itøki- liga at gera viðmerkingar Hann heldur tó fast um, at verður hetta uppskotið samtykt soleiðis sum hann hevur skilt tað — gjøgnum útvarpið og við gamla upp- skotinum sum grundarlag so er hetta at rokna sum ein krígsavbjóðing móti fak- feløgunum