hósdagur 29. januar 1998síða 10

10 tíðindablaðið Nr. 18 — 29. JANUAR 1998 Sosialurin royndi í gjár at fáa eina viðmerking frá Ingeborg Vinther, for- kvinnu i Feroya Arbeið- arafelag og limur í løg- tinginum, men hon var ikk: at hitta, var sagt av einum heldur avvísandi telefonpassara i Føroya Arbeiðarafelag Hon hevði tó tíð at tosa við útvarpið. og har vísti hon frá sær øllum tosi um arbeiðsrætt. Hon vísti á, at uppskotið var lagt fram av tveimum av høvuds- fíggindunum hjá arbeið- arargrsluni. og einasta endamálið við uppskoti- num var at knúska arbeið- ararørsluna Ingeborg segði vid út- varpiå, at eingin orsøk var at seta á stovn ein arbeiðs- rætt. m.a. ti, at arbeiðs- ósemjur vóru fáar í Før- vum í mun til eitt nú Danmark. Og tær fáu ó- 3 vóru. kundu ar vgjørdar i einum víðkaður gerðar ræt Útvarpið hevði somu- ds eina samrødu við Kristian Magnussen andsstýrismann í arbeið- Iramalum g hann var meiri at kalla ovfarin av, 1 uppskotið var lagt fram Ingeborg ikki at hitta monnunum kundu leggja eitt slíkt uppskot fram, uttan at samgongan visti av ti. Somuleidis undrad- ist hann å mannagongd- ina, tí hann metti tað meiri enn legið, at landsstýr ismaðurin arbeiðara- málum var hildin uttan fyri — Eitt slíkt uppskot átti bert at verið lagt fram, um partarnir á arbeiðsmarkn- aðinum vóru samdir um tað. Og undir øllum um støðum átti landsstýris- maðurin í arbeiðaramál- um verið uppi í viðgerð- im av einum slíkum máli, segði Kristian Magnussen við útvarpið Viðmerking Trongskygni byggir Vit mugu byrja at hugsa um annað enn endurgjald fyri bankayvirtøkuna, og vit mugu sleppa okkum burtur- úr at hugsa um fiskin sum einasta berandi grundarlag- ið fyri føroyskum búskapi. Møguleikarnir hjá føringum at gera seg galdandi innan IT-menningina eru góðir, ti vit eiga hópin av væl lærd- um ungfólki, sum heldur enn fegin vendu nøsina heimeftir eftir lokna út- búgving í útheiminum. Bert at vita sær fisk, bankadiskar og livlang størv hjá tí al- menna er eingin framtíð. Vit mugu sleppa okkum burt- urúr trongskygdu hugsan- ini, at vit kunnu menna sam- felagið við at hugsa sum vit hava gjørt seinastu 50 árini Pinligt var tað at vera før- ingur í Keypmannahavn hin 27. januar tá danska Fólka- tingið umrøddi úrslitið av stóru bankakanningini. Pín- ligt tí trongskygni trein meir enn nakað annað fram á skýggjanum tá m.a. Oli Breckmann tók orðið. Um- aftur og umaftur sama meldrið um, at danir um- roknað til donsk viðurskifti hava snýtt okkum fyri 150 til 200 milliardir. Og pinligt ti, at eingin dani skilir hesa umrokning. Í teirra verð eru 1,5 ul 2 milliardir bert 1,5 onga framtíð til 2 milliardir. Lukkutíð at eingin var so gløggur at hann fortaldi Ola, at so var samlaða føroyska uttan- landsskuldin ikki 5,5 milli- ardir, men 550 milliardir. Og so kundi hin snildi eisini fortalt dønum, at tað vit fáa í blokkstuðli — umroknað til Olasa tøl — er meiri enn 100 milliadir um árið. Tíbetur var eingin snildur dani staddur í Fólkatinginum júst tá Oli var á pallinum. Tað Oli Breckmann tos- aði um var sama sjabbið, sum vit hava hoyrt umaftur og umaftur síðani 1993. Ikki eitt orð um, at vit før- ingar taka ábyrgdina av at hava koyrt samfelagið út á eggina. Ikki eitt orð um, at vit so sanniliga eisini eru á- hugaðir fyri at plasera á- byrgdina fyri vánaliga skili- num í Føroyum. Ikki eitt orå um, at føroysku bank- arnir (tann eini hålvdansk- ur) høvdu pøst so négvan pening inn í samfelagið, at grundarlagið kundi ikki halda. Tað mátti rapa. Ikki tí, eg hevði heldur ikki væntað mær, at føroysku politikararnir fóru at sópa fyri egnum durum. Tað eru áleið somu menn sum sita í landsstyri og løgtingi í dag, sum vóru oddamenn fyri ør- skapinum og valdsmisnytsl- Oli Jacobsen, formadur FF's: Skeiv mannagongd — Eg eri prinsippielt fyri einum arbeisrætti, men hetta er neyvan rætti hátturin at seta ein slíkan á stovn, sigur Oli Jacobsen LEO POULSEN Oli Jacobsen, formaður Før- oya Fiskimannafelags og eisini limur av samgonguni, Sigur í eini stuttari viðmerk- ing við Sosialin, at hann er fyri, at arbeiðsrættur verður settur á stovn, men hann heldur kortini ikki hetta vera rætta leiðin at ganga Hann gevur eisini Kristi ani Magnussen, landsstýris manni arbeiðaramálum rætt, tá hesin sigur, at um málið kanska ikki beinleiðis eigur at koma frá landsstýr- ismanninum, so eigur hann í øllum fórum at vera við í viðgerðini Av tí sama væntar Oli Ja cobsen ikki, at málið kemur so ógvuliga langt víðari enn til ungið í hesum umfari Oli Jacobsen vísir á, at fyri nøkrum árum síðani var ein nevnd sett at arbeiða júst við hesum málinum, og í hesari nevnd vóru umboð fyri allar parta á arbeiðs- marknaðinum. Av ymsum orsøkum steðgaði arbeiðið hjá hesari nevnd tó upp, og meiri spurdist ikki burturúr Allir partar við Formaður FF's heldur, at tað hevði verið eitt gott hug skot at tíkið arbeiðið hjá hesari nevndini upp aftur, so partarnir á arbeiðsmarkn aðinum sjálvir kundu verið við til at útarbeitt reglugerð ir og rætningslinjur hjá ein um arbeiðsrætti Oli Jacobsen væntar, at verður ikki gjørt á henda hátt, verður eisini sera trup- ult at fáa ein arbeiðsrætt yv- irhøvur, og Ogjørligt at fáa ein, 10 allir partar kunnu taka undir vid uni sum koyrdi samfelagið um koll. Tad skal meiri enn fiskur til Og tad sæst å øllum brøgd- um, at hesir menn einki hava lært. Lantidarætlanir eru fremmandorå fyri teim- um og hvussu eg lesi blød- ini ella lurti eftir nærvarpi, so siggji ella hoyri eg einki um langtidarætlanir fyri før- oyska búskapin. Meginpart- urin av tíðindunum vit fáa heimaífrá snúgva seg um hvussu nógvan fisk bátarnir í Oyndarfirði hava landað og hver løgtingsmadur hev- ur sagt at ein annar løgtings- maður hevur sagt okkurt, sum ikki skuldi verðið sagt Alvaratos: Við hverjum ætla vit at byggja samfelag- ið? Við hverjum ætla vit at gera okkum meiri óheftar av dønum? Ætla vit fram- vegis at lata fiskin vera ber andi grundarlagið? Hava vit einki lært aw at hvørja ferð ein hørð ódn rakar landið, so hvørvur stórur partur av fiskinum í nøkur ár. Soleiðis hevur tað verið líka síðani onglendingar og hálending- ar byrjaðu at fiska undir Føroyum Nú må og skal tíðin vera komin til, at vit byrja at hyggja frameftir. Vit kunnu ikki diva uppá, at vit helst fáa endurgjald frå dønum, ti teir eru als ikki sinnadir at gjalda okkum annað enn eina symbolska upphædd. Vit mugu víðari. Vit mugu av álvara byrja at hugsa um, hvussu vit føringar — eisini vit sum útbúgva okkum niðri — skulu byggja eitt samfelag, sum í allar mátar er kappingarført vid um- heimin. Vit mugu eisini hugsa um at byggja eitt samfelag sum kann draga tey heimaftur, sum fáa sær munagóðar útbúgvingar í útlondum. Tað eru alt ov mong sum ikki týma heim- aftur til eitt samfelag, sum ikki hevur stórt annað at bjóða enn fisk, ein banka- disk ella eitt lívlangt starv hjá tí almenna. Utheimurin broytist við rúkandi ferð, og áðrenn vit vita av, er Inter netið vorðið eins týdningar- mikið og tað evropeiska veganetið IT-heimurin bíðar Og júst hetta Internetið og ikki at gloyma, IT menningin sum heild, burdi verið ein opin vegur hjá føring-um at lagt sína orku í. Vit eiga hópin av góðum og gløggum ungfólki við góðari útbúgving, sum megnar at skapa nýggjar loysnir innan IT-heimin. Vit kunnu íkki aftur fara at droyma um at skula kappast við útheim-in á økjum sum krevja, at vit skulu innflyta hópin av dýrum råvørum, sum kanska ikki koma til tíðina tí veð-rið er vánaligt, ti skipasambandið íkki heldur tíðarætlanir o.sfr. Tí er IT-menningin ein góð loysn. Bíligar rå-vørur, sum eru lætfar og skjótar at flyta. Og sjálvandi ber eisini til at hugsa sær, at føringar sjålvir kunnu framleiða nakað av (hardware)tilfarinum sjálv- ir. Men software: pro- gramm, Internetloysnir, heimasíðufram-leiðsla, undirvísingartilfar á bæði CD-Rom, video, á Interneti- num o.sfr. er sanniliga fram- leiðsla, har føringar kunnu kappast við útheimin. Men vit mugu gevast við at hugsa til og frá okkara egna nalva og so ikki longur. Vit mugu sannføra politikarar okkara um, at tad er Før- oyum at frama at seta tele- fongjaldid nidur og ikki sum nú, lata tað vera størstu forðingina fyri, at vit kunnu kappast. Hugsið tykkum, her í Keypmannahavn kost- ar tað heilt niður í 8 oyri um minuttin at vera á Inter- netinum Sjálvandi havi eg ikki her og nú ætlað mær at koma rennandi við øllum loysnum uppá alt. Eg havi fyrst og fremst í hyggju at eggja før- ingum ul at hugsa um annað og meiri enn bankakanning- ina. Hana leggja danir í veruleikanum so lítið í, at tå atkvødast skal um nýggja ES-sáttmálan, gloyma teir alt um Føroyar og føringar Teir fara neyvan av ålvara at hugsa um okkum aftur fyrr enn olja er funnin i und- irgrundini. men tå koma teir aftur vid »fynd og klem«, tí eg ivist ikki eina løtu i, at veruliga orsøkin fyri, at danir eru so altråir at loysa bankagøluna so >smerte- frit« sum gjørligt er, at bæði teir sjálvir og ES vilja hava føroysku oljuna. Oljan í stó- rum parti av Norðsjónum er uppi um eini 20 ár, og ES fer at mangla olju aðra- staðni frá um somu tíð. Annar logikkur er — soleiðis hugsi eg — ikki í hesum. Men pening skulu vit ikki vænta at fáa stórvegis av. Ein olmussu fáa vit helst so Danmark kann standa seg væl við londini uttanum, ikki minst tey lond, sum Danmark roynir at sannføra um, at teir eru >héimsins moralska samvitska< Fegin var eg um hesi orð míni kundu sett ferð á eitt konstruktivt orðaskifti um framtíðina. Og enn fegnari var eg um føringar fóru at hugsa um berandi inntøku- keldur, sum ikki lukta av fiski. Og allarmest fegin var eg um føringar lærdu seg at hugsa um figgjarvidurskifti uttan blokkstudul og endur- gjald fyri bankayvirtøkuna. Keypmannahavn 27. januar 1998 Jén Ellendersen