hósdagur 29. januar 1998síða 14

14 Lívið er eitt spæl Ráðið fyri Ferðslutrygd, Bileftirlitið, Føroya Koyrilærarafelag og Bókadeild Føroya Lær- arafelags hava tikið stig til at samstarva um út- gávu av bókini >Lívið er eitt spæl< Bókin er upprunaliga norsk, men í týðingini er hon bæði stadførd og lagað til føroysk viður- skifti, og hesum hevur Sjúrður Gullbein staðið fyri. Skrivað bókina upprunaliga hevur Erl- ing Pedersen >Lívið er eitt spæl« er ungdómsbók, sum í skaldsøguformi viðger avleiðingar, sum ferðsl- uvanlukkur kunnu hava við sær. Her verða evni havd á lofti, sum hava stóran týdning fyri ung- dóm - eitt nú kærleiki, sum jú ikki altíð er so lættur at finna út av. Eis- ini verður komið inn á tráanina eftir ferð og spenningi og trongdina hjá ungum monnum at vísa seg fyri gentum Men bókin er eisini um tað, at gerast vaksin og skula taka ábyrgd av egnum gerðum. Um sjálva segugongdina kann verða sagt, at vit uppliva fyrst káta og trupulleikaleysa ung- dómslívið, sum við eitt verður broytt, tann dagin vanlukkan hendir. Hevuðspersónurin í bókini er Eyði - tað er hann, ið greiðir frá. Besti vinmaður hansara er Áki, og teir eru altíð saman. Áki hevur júst tikið koyrkort, so nú bert alt til. Men so Lisa upp í leikir KCmur Endamálið við er at geva k eitt amboð, sum kann gera tað lættari at koma í gongd við at viðgera menniskjaligu avleid- ingarnar av ferðsluvan- lukkum í koyriundirvis- ingini. Hóast bókin nem- ur við sera álvarslig og døpur evni, so er mál- búnaðurin í bókini lættur og vælhýrdur og mang- an ikki sért skemtiligur - og ti er bókin løtt at lesa. Tá ið so næming- arnir hava lisið bókina, er so møguleiki at við- gera innihaldið. Til hetta endamál er gjørt eitt uppgávublað við spurn- ingum og uppleggi til kjak. Bókin verður, ókeyp- is, latin sellum ungdómi, sum tey næstu 3-4 árini fer at taka koyrikort, og tað vera koyrilærarar, sum lata hana út, tá ið fólk melda seg til koyri- undirvísing hjá teimum. Sjålva hevuðsbóka- goymsluna kemur Ferðslutrygd av hava um hendi. Almenni útgávudag- urin hjá bókini er fríggj- adagin 29. januar 1998 og í hesum sambandi eru koyrilærarar bodnir á eitt skeið í hølunum hjá Ferðslutrygd Yviri við Strond 21, henda dag kl 10.00, har kunnað verð- ur um, hvussu bókin kann verða nýtt. Bókin fæst til keyps í bókahandlunum, so tey, ið hava tíkið koyrikortið, hava eisini høvi at ogna sær hesa sera viðkom- andi bók. Stuðlað útgáv- uni hevur oljusamtakið Texaco-Conoco-Murp- hy, Suduroyar Spari- kasst, Norðoya Spari kassi og Norðurlendska Få áðharraráðið tíðindablaðið SOS Harri formaður Til viðgerðar er uppskot til løgtingslog um setan av stjørnmålanevnd, sett fram av Javnadarflokkinum Tvær reisur fyrr hava lik- nandi uppskot verið til við- gerðar á løgtingi. Framtíð- arstøda Føroya, sum Tjóð- veldisflokkurin legði fram, og eitt frá Javnaðarflokkin- um. Tað førdi til stjórnar- kreppu Hetta uppskotið er eisini frá Javnaðarflokkinum. Upp- skotið gongur út uppá, at seta eina 13-mannanevnd, sum skal I. Kanna og lýsa verandi ríkisrættaligu stóðu Føroya. 2. Kanna og lýsa hverjir karmarnir eru fyri broyting, og hver formliga broyting- armannagongdin eigur at vera 3. Gera uppskot um nýggja skipan við størn sjálvræði og 4. viðgera allar stjórnmál- aspurningar, sum nevndin heldur hava týdning. Í álitinum til løgtingsmål nr. 6/1996, fyrireiking til set- an av stjøårnmålanevnd, sum fall, søgdu fyra minnilutar teirra hugsan um tad upp- skotid Umbod Sambandsfloks- ins (Bjørn å Heygum og Maria Hansen) avvistu upp- skotið, og teimum tók eg fult undir við. Umboð Fólkafloksins (Rúna Sivertsen og Kjartan I. Joensen) hildu tað vera bæði rætt og neyðugt at fáa broytingar í viðurskiftini millum Føroyar-Danmark, fyri at fáa stórri sjálvræði, bæði fíggjarliga og statsrætt- arliga. Umboð Javnaðarfloksins (Marita Petersen) legði størsta dentin á ikki at for- telja hvat tað er Javnaðar- flokkurin vil. Hon segði m.a., eg endurtaki: >Fyri ikki framman undan at styggja nakran flokk frá at viðgera málið, og fyri ikki at læsa málið fast, áðrenn spurning- urin um setan av stjórnmála- nevnd er vidgjørdur, valdi Javnaðarflokkurin í viðmerk- ingunum til uppskotið ikki at siga nakað itøkiligt um floks- ins stóður til ymsu spurning- arnar... 0.5.fr. Síðan hevði Marita Peter- sen nakrar almennar ella gen- erellar viðmerkingar um av- gerðarrætt og ábyrgd og áset- an av avtalum. Alt hetta kann gerast innan víðu karmarnar av verandi heimastýrislóg. Boðskapurin frá Javnaðar- flokkinum er: Sig onki fyrr enn nevndin er sett. Tá hava Tjóðveldisflokkurin og Javn- aðarflokkurin og yvirtøku- og loysingarflokkarnir hond og hålsrætt yvir nevndini og kunnu gera tað teimum lystir Hetta er boðskapurin. Umboð Tjóðveldisfloks- ins (Signar á Brúnni) setur onki uppskot fram. Tað nýt ist honum heldur ikki. Mót sett Javnaðarflokkinum. Fólkaflokkinum og hinum loysingarflokkunum hevur hesin flokkur altíð torað at sagt tað hann meinar Harri formaður Stødan á Føroya Løgtingi er óbroytt síðan miðjuna av sjeytiárunum. Síðan tá er tað støðugt vorðið greiðari, at bert ein sambandsflokkur er Føroyum, og at hinir flokk- arnir vilja arbeiða fram móti loysingini. Hetta er ein sannroynd, hó- ast bert ein av loysingar- flokkunum torir at viðganga sína sonnu stóðu alment. Ikki bert nógvir politskir flokkar, men eisini nógvir persónar, bæði føroyingar og danir, bera upp undir at broyta heimastýrislógina. sg havi tosað við nógvar, eg havi lisið nógv tilfar frá hesum flokkum og persón- um. Enn havi eg onga grund- geving fyri at broyta heima- stýrislógina fingið frá nøkr- um, uttan grundgevingina frá Tjóðveldisflokkinum. Vit skulu loysa frá Danmark. Sjálvt skilamaðurin, Bent Klinte, hevur í dag í Sosial- inum onki uppskot til broyt- ingar út yvir eitt >service- eftirlit«. Tjóðveldismenn siga, at vit ikki kunnu kenna ábyrgd fyrr enn vit hava fingið loysing- ina. Teir skuldu verið teir fyrstu til at vita tað. Teir royndu at reka føroyska sam- felagið í seinnu helvt av átta- tiårunum. Teir høvdu fríar hendur til at gera alt tað teim- um lysti, eisini at læna pen- ing runt allan heimin. Ur- slitið kenna vit, og hetta úr- slitið er høvudsorsøkin til fíggjarligu stóðu okkara í dag. Vit í Sambandsflokkinum eru grundleggjandi ósamdir við hinar flokkarnar um hesi viðurskiftini. Vit eru ímóti at loysa. Sambandsflokkurin var ósamdur, tá tær stóru yvir- tøkurnar vóru framdar. Vit vóru eisini ósamdir, tá talan var um at broyta ríkisstuðul- in til blokkstuðul. Loysing- arflokkarnir grundgóvu broytingarnar við at gera før- oyska samfelagið sterkari. Í dag kann hvør einstakur sjálvur meta um hetta eydn- aðist. Harri formaður Aftaná tað sum eg havi ført fram, kann ein náttúrliga spyrja, um vit í Sambands- flokkinum í einum og gllum eru nøgd við samarbeiðið millum Føroyar og Dan- mark. Svarið er nei. Vit eru ikki nøgd. Men orsøkin til okk- ara ónggd er ikki, at nakað er galið við heimastýrislóg- ini. Tað sum var galið er, at vit íkki høvdu avtalaðar spælireglur innan fyri karm- arnar av heimastýrislógini. Og hví høvdu vit ikki tað? Hava føroyingar bíðið um, ella skotið upp, greiðar spælireglur, sum danir hava nokta fyri at fremja? Ikki mær vitandi i Lat meg nevna eitt dómi. Í fyrru helvt av åttatiårunum Nr. 18 — 29. JANUAR 1998 høvdu vit rikisfundir, har pol- itisku leidslurnar i Danmark, Grønlandi og Feroyum kundu hittast m.a. fyri at upp- lýsa hvønn annan um øll vid- urskifti av tydningi. Hesir rikisfundir vóru nidurlagdir so skjótt Sambandsflokkurin ikki meira var í samgongu. Vit tóku teir uppaftur, so skjótt sum vit komu fram at aftur, og góvu teimum enn stórri innihald, og eiga teir at hava upp aftur stórri týdn- ing í framtíðini. Mær dámar ikki at fara inn í smálutir í sambandi við ver- andi stóðu, og verandi mill- umverandir, við donsku stjórnina og við Danmark. Hetta ber illa til, fyrr enn vit politiskt eru vorin samd um, hvat skal gerast. Hetta er heldur ikki neyð- ugt. Ein frágreiðing uppá 2.500 blaðsíður gevur nógv av svarunum. Lesið hesa frá- greiðing. Hon viðger samskiftið millum danskar og føroysk- ar politiskar myndugleikar. Danir hava viðgingið, at teir hava gjørt mistøk. Hetta eru mistøk, gjørd av persónum. Onki av hesum mistøkum er gjørt, tí vit hava heimastýr- islógina, og tí heimastýris- lógin er orðað sum hon er. Tá tit lesa frágreiðingina, áttu tit ikki eisini at mett um okkara menn, politikkarar og embætismenn, hava gjørt teirra heimaarbeiði ella ikki. Eg spyrji bara. Harri formaður Lat meg eina ferð enn end- urtaka, at meðan nógvir flokkar og nógvir persónar bera fram, at heimastýrislóg- in er gomul, og tað kann tað vera nakað um, og av hesi orsøk eigur at verða broytt, so hevur ongin enn víst á, hví og hvussu hon skal broytast, uttan Tjóðveldisflokkurin Lat meg runda av við at vísa til Harhoff professara, sum er serfrødingur á økin- m æ æ Stjornmålanevnd um. I sambandi vid at bank- afrågreidingin kom fram, svaraði hann í sjónvarpinum uppá hendan spurningin nak- að soleiðis: >Jeg synes det mest konstruktive man kan sige, er at der má tages ini- tiativ til at der indføres øje- blikkeligt nogle spilleregler, nogle procedurer og nogle rutiner, så man sikrer sig, at dette problem ikke opstår i fremtiden«. Lat okkum bíða við at fyri- reika ta loysningina sum tit leggja upp til her. Lat okkum ístaðin skjótast gjørligt, sam- an við dønum, gera neyðugar spælireglir, prosedurur og arbeiðsreglur fyri framhald- andi samarbeiði millum Dan- mark og Føroyar innan fyri verandi heimastýrislógina. Hetta seinast nevnda hev- ur stóran skund. At loysa hevur hafturímóti ongan skund. Eg havi fyrr sagt, at tað í sambandi vid 50 ára dagin fyri heimastýrislógina eigur at vera hildin ráðstevna í Før- oyum. Hendan rådstevna, har eisini útlendskir serfrødingar eiga at luttaka, eigur at geva okkum eitt kvalifisera boð uppá fyrimunir og vansar við ríkisfelagsskapinum, hvgnn status Føroyar hava aftaná 50 åra heimastyri, og hvørjir møguleikarnir eru uttan heimastýrisskipanina. Skuldi tað hóast alt verið ein meiriluti her á tingi, sum hevur so stóran skund at fyri- reika loysingina, at teir ikki kunnu bíða eftir einari tílík- ari ráðsteynu, so eiga vit at leggja spurningin fyri før- oyska fólkið. Eg rokni við at eg fái viðhald fyri mínum sjónarmiði. Edmund Joensen, løgmadur 7