týsdagur 3. februar 1998síða 2

Blaðfólk: Sveinur Poulsen Ú ri, uppseting og ptent: | Telefon: 11820 Dagny Joensen, Niclas Johannesen Stå Sosialurin Telefax. 14720 i Bertholdsen, Bustadur: 26.Arg ' Eirikur Lindenskov, Ljésmyndari: Argjavegur 26, Argjum e-mail: - | | Emil L. Jacobsen Jens Kristian Vang Postsmoga 76, post & sosialurin.fo Glid å marknasam- rådingarnar Oddagrein LOKSINS komu marknasamrådingarnar vid bretar upp til politiska viðgerð. TAD er Edmund Joensen, løgmadur, sum hevur heitt å Poul Nyrup Rasmussen, forsætisrådharra um at fåa marknamålid upp å politiskt stødi. Vid ødrum ordum bidjur løgmadur starvsfelaga sin i Danmark um at seta seg i samband vid Tony Blair, forsætisrådharra i Bretlandi fyri at fåa hann at taka målid upp. ÆTLANIN er so, at teir triggir skulu hittast á fundi í London ella ødrum stað. ÁHEITAN legmans kemur eftir drúgvar samráðingar í fleiri ár, sum enn einki endaligt úrslit hava givið. Kortini er nógv broytt síðani bretar settu sítt fullkomiliga órealistiska og órímuliga krav fram fyri nøkrum árum síðani. Sambart hesum kravi skuldi markið ganga langt inn á feroyska landgrunnin. Hetta hava foroyingar fullkomiliga víst aftur. Og ikki fyrr enn i juli í år hava bretar innsæð, at krav teirra kundi ikki vinna nakran sum helst frama. Tí komu teir við einum nýggjum uppskoti, sum feroyingar kortini ikki vildu tosa um. Harvið steðgaði málið upp og nú kemur so nýggjasta stigið í málinum. ÁHUGAVERT kundi verið at vitað, um avgerð løgmans er nakað, sum okkara fólk í samrådingarnevndini taka fult undir við, ella um løgmadur ger hetta ímóti teirra ráðum! Vit halda tað vera rætt at fyritaka sær okkurt, so tá løgmadur ikki vil leggja nakað nýtt uppskot fram undir tingunum sum aftursvar til útspælið hjá bretum, tá er væl ikki nógv annað at gera enn at fara inn í eina politiska samráðing sum samtíðis er seinasti útvegurin áðrenn ein fer til dómstólin. TAÐ verður áhugavert at síggja, hvat nýggja bretska arbeiðarastjórnin hevur at siga til málið. Um hon veruliga er sinnað at liva upp til setning sín undan valinum um , at Bretland ynskir at virða sínar grannar - skulu hesir somu grannar virða Bretland. NÚ er at vóna, at bretar vísa sín góða vilja og ikki knúska og traðka á eina lítla tjóð. Heldur áttu teir at brúkt hetta hovið til at fingið góð viðurskifti vid Føroyar við tí fyri eygað at bæði londini so avgjørt hava nógv at samvinna um bæði i sambandi við olju og aðra vinnu. Fyri ikki at tosa um mentanligar økid. Hví ikki í andanum á hesum samráðingum fáa í lag aftur eitt fast rútusamband millum londini, har bæði bretska stjórnin og landsstýrið saman við privatum í báðum londum eru við! Ja ein uppafturtoka av Skotlandssiglingina á einum heilt ødrum stødi. Kanska hetta var vert at nevna, tå løgmadur fer til London. VIT seta okkara álit til, at løgmadur og tey fólk, sum hann fer at hava við sær til London - um nakað verður burtur úr hesi ætlan - fara at vísa seg sum góð umboð fyri Føroya land. Hóast tað er farið, so ber eisini til at minna bretar á leiklut foroyinga undir seinna heimsbardaga. Hví ikki bjóða Blair til Foroya fyri tað! Sosialurin Vilhelm Johannesen, lógtingsmaður: Figgjarnevndarformadurin fer lætt um sannleikan Orsøkin má vera tann, at Sune Jacobsen, fíggjarnevndarformaður ikki hevur nóg holla vitan, ella er hann dólskur og hevur sera vánaligt minni. Trúgvi treyðugt at hann sigur ósatt við vilja. Men hann fer í øllum fórum ógvuliga lætt um sann- leikan í Dimmalætting leygardagin Í Dimmalætting seinasta leygardag skrivar Sune Jac- obsen, figgjarnevndarfor- maður undir heitinum: >Javnaðarflokkurin er gekkurin<. Tann skemtiliga partin av greinini, har fíggj- arnevndarformaðurin ger javnaðarflokkin til gekkin, sum slær alt upp í glens, skal eg lata liggja. Skal bert sláa fast, at tá tað snýr seg um at sláa alt upp í glens, liggur sambandsflokkurin fleiri bátslongdir framman- fyri javnaðarflokkin. Men í endanum á greinini sigur Sune Jacobsen: »So- statt kann javnaðarflokkur- in, sum hevur sitid við stjórnarvaldið, meðal skuld- in í høvudsheitum er vaksin frá ongum til 6 milliard- ir...<. Og her er tað at fíggj- arnevndarformaðurin mis- tekur seg so tað stendur eft- ir. Hann sipar til tíðarskeið- ið frá januar 1985 til januar 1989. Men hann sigur nógv minni enn hálvan sannleik- an. Um hetta er við vilja, ella orsakað av tørvandi vit- an, veit eg ikki. Tann fyrsti, sum nakran- tíð hevði orðið uttanlands- skuld fyri munni í føroysk- um politikki, var tann sera vælkendi sambandsgekkur- in, Pauli Ellefsen, fyrrver- andi løgmaður og fyrrver- andi sambandshøvdingi. Hann dugdi veruliga at sláa alt upp í glens. Í valskeiðn- um frá 1978 til 1980 og uppundir løgtingsvalid í 1980 koyrdu hann og sam- bandsflokkurin nógv uppá uttanlandsskuldina. Tá var talan um eina føroyska nettouttanlandsskuld uppá ! milliard krónir. Hetta var skuld hjá landinum, komm- unum, almennum stovnum og teimum privatu. Sambandsflokkurin kom framat aftaná løgtingsvalid í 1980 og sat vid stjórnar- valdinum frå januar 1981 til januar 1985. Tå t6k javnad- arflokkurin við aftur. Nú var føroyska nettouttanlands- skuldin ikki longur | milli- ard, men 3 milliardir krónir, t.v.s. at hon varð trýfaldað eftir fýra árum. Sostatt er tað beinleiðis ósatt, at vit onga uttanlandsskuld høvdu, tá javnadarflokkurin tók við í 1985. Og lat tað verða sagt beinan vegin, at tey somu fýra árini hjá sam- bandsflokkinum, vórðu veðhaldsskyldurnar = hjá landskassanum tvífaldaðar, úr 500 milliónum uppí 1000 milliónir krónir. Lat meg rættleiða fíggjar- nevndarformannin og sláa fast, at tá javnaðarflokkurin tók við í januar 1985, var nettouttanlandsskuldin ikki Okr., men 3 milliardir krón- ir. Hetta er próvfast og kann ikki reingjast. Tað hevur fíggjarneyndarformaðurin skyldu at vita. Tá Sune Jac- obsen so sigur, at nettoutt- anlandsuldin vaks uppí 6 milliardir krónir, meðan javnaðarflokkurin sat við stjórnarvaldinum, so skal hetta takast við einum rætti- liga stórum fyrivarni. Tað eigur figgjarnevndarfor- maðurin eisini at vita. Fyrivarnið liggur í tí, at seinast í landsstýrisskeiðin- um, sum fevndi um tíðar- skeiðið frá januar 1985 til januar 1989, varð tann hátt- urin, sum Hagdeildin nýtti, tá uttanlandsskuldin varð uppgjørd, munandi broyttur. Frammanundan feyndu hagtølini bert um ein part av skuldini. Nevniliga skuldina hjå landskassan- um, hjå almennu stovnun- um, kommununum og ein part av privatu skuldini. Við nyggja uppgerdarhåttinum varð øll tann privata skuldin leitad fram. Ti kundi tad henda, at uttanlandsskuldin eftir eini nått, vaks vid hundradtals milliónum. Tað vil vid ødrum orðum siga, at varð hesin uppgerð- arhátturin nýttur við árslok 1984, so var nettouttan- landsskuldin ikki 3 milli- ardir krónir, men væl meira enn tað. Møguliga 4 milli- ardir ella 4,5 milliardir krónir. Eg veit tað sjálvandi ikki. Tá ein uppgerðarháttur verður nýttur við árslok 1984, og ein heilt annar við árslok 1988, ber illa til at sammeta gongdina við før- oysku uttanlandsskuldini í hesum báðum landsstýris- skeiðunum. Lat meg at enda gera vart við, at eftir míni áskoðan er formanssessurin í løgtings- ins figgjarnevnd eitt so mik- ið týðandi politiskt starv, at figgjarnevndarformadurin ikki kann loyva sær at sleingja um seg vid påstand- um, sum ikki hava hald i veruleikanum. Um tad søm- ir seg fyri sambandsmannin Suna Jacobsen kann hann sjålvur døma um. Å kyndilsmessu 1998 Vilhelm Johannesen Framhald av síðu 3 nú tað hevur verið samráðst uttan úrslit so leingi. -Vit halda, at tíðin er komin til hetta stigið. -Skal hetta skiljast sum ein falliterklering til formannin í jøroysku samrådingarnevndini, at hann hevur ikki megnað sína uppgávu nóg væl! -Tað er einki óvanligt við slíkari gongd. Tað kann ganga skjótt og tað kann ganga leingi. Í síðsta enda eru tað politikarnir, sum skulu geva eitt samráðing- armandat, hvussu langt partarnir skulu ganga og hvussu fram skal farast. Ein seinasta roynd Løgmaður vísir á, at tað nú eru tveir møguleikar eftir, annar er at semjast í polit- iskum samráðingum ella fara til Haagdómstólin. -Hetta er so ein upplagd- ur møguleiki at gera eina seinastu roynd at fáa eina loysn á politiskum stødi. Vit vilja nú royna møguleikan við eini politiskari rundu. Um tað so er at hjálpa sam- ráðingarneyndunum at koma til eitt endaligt úrslit - lat okkum vóna tað - ella okkurt annað spyrst burtur úr, er ilt at siga uppá for- hond. Uppá fyrispurning um oljulóggávan og ein lisens- runda eru ein partur av or- søkini til, at tað nú eru tikin stig til politiskar samráð- ingar sigur løgmaður, at vit nú í sjey ár hava roynt at fáa eina loysn, samtíðis sum vit hava fyrireikað okkum til eina oljuvinnu. -Men eg havi sagt og end- urtaki tað, at marknamálið verður prioriterað fyrst, meðan alt hitt má koma aftaná. Hann vísir annars á, at ætlanir eru um at bjóða út í hesum árinum. Spurning- urin er, um vit kunnu bjóða út og hvat. Hetta er tað, sum er til viðgerðar millum ser- frødingarnar. Ein útbjóðing má undir ongum umstødum gera okkum verri fyri í marknamálinum. Edmund Joensen sigur, at markið og ein útbjóðing eru tveir ymsir spurningar, men ein semja um markið fer at gera alt annað so nógv lætt- ari. Vit spurdu løgmann, um tað var serliga skilagott at meta á seinasta fundi við bretsku samrådingarnevnd- ina uttan at hava nakað út- spæl! -Eg haldi vit frá føroysk- ari síðu altíð eru komnir við nøkrum skilagóðum útspæl- um og tað, sum er gjørt í seinastuni, hevur verið ser- liga væl umhugsað. Sam- ráðingarnar eru í trúnaði, og tí kann eg einki siga um tað.