mikudagur 4. februar 1998síða 20

20 TIL SOLU Hvítur hondvaskskrani til wc til sølu fyri 150 kr. Tlf. 19994, eftir ki. 18 TIL SØLU Ein Nokia Ringo til sølu fyn 900 kr. Ein Motorola Micro- tac II til sølu fyri 1.900 kr Tlf. 83339 INNHURD Lítið brúkt fyllingshurå, 80x 200 cm, viå karmi, til sølu Tlf. 16718 TELE- OG DANMØNTKORT Færøske telefonkort bytt- es evt. købes mod telekort fra Danmark og andre lande Oluf Kristensen Gammalgárdsvej 10 DK-8230 Ábyhoj Tlf. +86150140 TIL SØLU Bruktur, elektriskur gaffil- trukkur, 1,2 t, til sølu Tlf. 82116 EL-HEGN PEL 12 V battari - 500 m, polytrådur og 30 stk. PL pelar til sølu Tlf. 82116 FLAGGSTONG Nýggi flaggstong (9 m) við øllum tilhoyri, til sølu fyri 2.500 kr Tlf. 82116 TIL SØLU Nokia mobiltelefon NMT 450, vælegnað til bát og bil, til solu Tlf. 82116 TIL SØLU Brukt uthurå, høgra inn, vid sidupartii, biliga til sølu Tlf. 14546 HØLL Å ARGJUM TIL LEIGU 100 kvm. stór hell biliga til leigu. Tlf. 17580 POWER RANGERS Gryluklædi við masku, std. 6-7 år, til sølu fyri 100 kr Bjarni, tif. 16212 TIL SØLU Ljósablátt wc og vask v/ sokkli til sølu fyri 900 kr., og eitt hvítt wc fyri 450 kr Tlf. 16089, kl. 17-19 PERSIENNUR TIL SØLU 2 stk. nyggjar træ-persi- ennur, 5 cm breidar lamell- ir, breidd 74 cm, hædd 83,5 cm, til sølu fyri 1.200 kr. stk. Nyprisur 2.600 kr stk. Tlf. 17504 VERTSFAMILJUR Har sum hjartarum er, er eisini husrum. Gerst verts- familja hjá einum umskift- isnæmingi AFS-Feroyar TI. 10597, 13438, 16164 UT AT FERDAST VID AFS Ring AFS, tlf. 14855, 14123, 13837 tíðindablaðið SS Nr. 22 — 4. FEBRUAR 1998 Tað eru vit sjálvir sum skulu menna samfelagið Føroyar er eitt lítið land og soleiðis eiga vit eisini at hugsa um Føroyar. Og júst tað, at landið er lítið ger, at vit eru sera bundin av at vit stuðla hvórjum øðrum, og serliga stuðla føroyskari framleiðslu. Biligt útlendskt borgar sjáld- an fyri góðsku. Og stendur illa til hjá heimaframleiðsluni í Fóroyum, stendur verri til á politiska ókinum. Tað eru fáir glottar at hóma millum fóroyskar politikarar. Þeir flestu eru so bundnir av at hugsa politikk soleiðis sum teir hugsaðu í 70'unum og 80'unum, at teir ikki longur duga at hugsa konstruktivan og mennandi politikk Eg havi fyrr víst á, at trongskygni og vanahugsan ikki byggir samfelagið, og eg eri freistaður at leggja afturat: Tað gera leysir dreymar og háfloygd orð um Føroyar sum eina tjóð millum tjóðir heldur ikki. Hetta skal tó ikki skiljast so, at eg eri ímóti, at vit gerast fræls tjóð, sjálvandi eri eg ikki ímóti tí. Men hetta eig- ur ikki at henda í morgin ella næsta ár. Hendir tað, so eigur tað at verða so við og við, tí samfelag og búskapur okkara eru ikki ment at bera eina bráa loysing frá Dan- mark. Vit skulu í minsta lag- ið vera vísir í hvussu vit kompensera fyri ta milliard- ina, danir lata okkum í blokkstuðli hvert år. Og vit skulu eisini hava tíð at byggja ein import/eksport, sum fullkomiliga er óheftur av donskum millumhandl- arum og av donskum væl súltaðum vana at senda okkum secundavørur. »Må- delig pølse er altid bedst!« Og júst hetta skulu vit eisini venja okkum av við at hugsa um okkum sjálvi og tað, vit fáa av skafti. >Hetta er nóg gott til føringar'« Ja, soleiðis hugsar meginpart- urin av føringum, sum framleida til føringar. Og ikki at gloyma: Vit kennast, so eg fåi tad biligari! Eingin føringur kann keypa breyð fyri at >vit kennast<! Bíligt útlendskt borg- ar ikki fyri Føroyar er eitt lítið land og soleiðis eiga vit eisini at hugsa um Føroyar. Og júst tað, at landið er lítið ger, at vit eru sera bundin av at vit stuðla hvørjum ødrum, og serliga studla føroyskari framleidslu. Tad nyttar litid at grenja inn å danir um vit heldur keypa Matilde mjólk og aðra danska framleiðslu heldur enn føroyska, tí hin danska er bíligari. Bíligt borgar ikki fyri góðsku, og bílig útlendsk vera, sum kappar heysin av føroyskari framleiðslu, ger tað trupult hjá okkum at gerast fræls tjóð. Tí mugu vit eisini vakna á hesum øki. Vit mugu royta okkum sjálvi í nakkan og keypa føroyskar bókmentir fram um dansk- ar. »Jamen føroyskar bøkur eru so dyrar'« Ja sjålvandi, ti tad eru ov få sum keypa tær. Og hetta ger eisini, at menningin sum åtti at veri innan føroyskan skaldskab, sleppur ikki framat. Hvør timir ella torir at eksperi- mentera bókmentaliga tá tøkkin kanska er, at føringar heldur keypa danskt ella norskt av sama slagið? Allir føroyskir rithøvundar hava ikki somu treytir at virka undir sum William Heine- sen. Men hinvegin hungra Giva nógvir føringar eftir, at vit aftur fåa ein navnframan rithøvund. Tad ber til hjå målningalistini, tí eigur tað eisini at bera til hjá rithøv- undum. Men tað er treytað av, at vit fyrst og fremst hugsa um at menna mentan okkara áðrenn vit hugsa um pengapungin. Handilsmenn eru ikki Stendur illa til á mongum økjum í Føroyum, stendur ringast til á politiska øki- num. Tað eru fáir glottar at hóma millum føroyskar po- litikarar. Teir flestu eru so bundnir av at hugsa politikk soleiðis sum teir hugsaðu í 70'unum og 80'unum, at teir ikki longur duga at hugsa konstruktivan og mennandi politikk. Og lítið nyttar at hugsa loysing og frælsi, hava vit ikki neyd- uga grundarlagid at byggja og varveita samfelagið á. Men hinvegin fáa vit sjálv- andi tað vit velja. Velja vit teir beru handilsmenn, pengamenn og virkiseigarar inn á ting, so fáa vit sjálv- andi ein politikk sum er stýrdur av at skula varveita inntøkurnar hjá somu monnum. Handilsmenn, pengamenn og virkiseigarar hava sínar privatu skyldur at røkta. Politikarar eiga at vera menn sum hava visjón- ir, sum ikki eru heftir av, at tann og tann avgerðin fær avleiðingar fyri egna fyri- tóku. Og hetta sigi eg ikki tí eg havi nakað ímóti hand- ilsmonnum, pengamonnum og virkiseigarum, tvørtur- ímóti. Teir eru eins neyðugir í samfelagnum sum øll onn- ur. Uttan teir er eingin menning í samfelagnum. Men tað ber ikki til at vera óheftur politikari so leingi sum óttin fyri egnum privat- virksemi ávirkar álvarsligar avgerðir. Tí er neyðugt at føroyski veljarin byrjar at hugsa ødrvisid. Skúlaverkið Men tað eru aðrir, sum eis- ini noyðast at fylla skallan við nýhugsan og millum teirra liggur føroyska út- búgvingarverkið fremst. Vit noyðast at hugsa aðrar leið- ir. Vit noyðast at hugsa longur enn frá 1. flokki til studentaskúlan, tí har frá taka danir yvir. Tí danska skúlaverkið er á so lágum stødi, at kappingarførid hjá dønum er versnad av ålvara seinastu 15 árini. Tað danska skúlaverkið, sum lá á odda í Evropu í 70'unum er sorað sundur av hugsan- ini um, at øll skulu vera líka, kosta hvat tað kosta vil. Tí eiga vit at bera sc í bandi, at føroyskir studenta- og handilsskúlanæmingar v.fl. hava betri møguleikar at leita sær til onnur lond, teirra millum Sveríki, Noregi, Bretlands, Íslands v.fl. Er nakar í iva í hesum máli, so ber til at lesa bókina »Verdens bedste uddannel- sessystem«, sum viðgerð syrgiliga veruleikan innan danska skúlaheimin. Sjálv- ur upplivi eg hesi vána við- urskifti hvønn dag. Men sjálvandi hava árini í Finna- landi og Svøriki givið mær eitt samanberingargrundar- lag, sum tey, sum bert kenna danska skúlaverkið, ikki hava. Tí er tað avgerandi, at vit finna okkum onnur skúlaverk at samanbera við enn tað danska. Vit eiga eisini at syrgja fyri, at skúlaverkið leggur seg eftir at menna tað, sum er sermerkt fyri mentan okkara og at leggja dent á eina útbúgving, sum mennir teir praktisku eginleikar, føringar hava í sær sum oyggjabúgvar. Eitt skúla- verk, sum eftirapar megin- lendskum curricula hevur lítið við Føroyar at gera. Hetta skal tó ikki órógva, at vit eisini búgva skúla- ungdómin út til at kunna lesa víðari aðrastaðni í Evropu. Men tað er heldur ikki neyðugt at blanda hesi bæði saman, tí tey eiga at vera - og eru tað í nógvum ødrum smátjóðum - sundur- skyld, men sjálvsagdur part- ur av heildini. Danir skilja okkum ikki Mær rennur í hug tað Jørgen Frantz Jacobsen segði um viðurskiftini millum føring- ar og danir: »At Føroyar - tjóðskaparliga — eru ikki danskar, at tær hóast 500 ára tilknýti við Danmørk hava til fulnar varðveitt síni eyð- kenni, fram um alt málið, er ein sannroynd, sum bert lutvísliga er viðurkend í Danmørk. Danskir frøding- ar alt frá C. C. Rafn upp til teirra núlivandi hava skilt tad og hava synt miklan å- huga eitt nú fyri føroyskum máli, og hetta fara føroying- ar altíð at vera teimum takk- samir fyri. Men danskur al- menningur, ein stórur partur av blaðaheiminum og - tað er tað versta - í mongum føri umsitingin og lóggávan, kunnu ikki ella vilja ikki síggja hvussu veruliga er vorðið. Tað tykist at vera ein trúarsetningur, at Føroyar eru og skulu vera danskar.« Og just hetta, at danir hava ilt at skilja, at vit eru før- ingar og ikki danir ger, at teir hava ilt vid at taka okk- um í álvara. Teir hugsa um okkum á sama hátt sum teir hugsa um bornholmarar. Men hvussu kunnu teir skilja, at neyðars 45.000 sálir kunnu vera so sjålvstødugar, at tær megna at eiga egið mál, egið ting (sum er eitt hitt elsta ið til er), egna mentan o.sfr. Teir skilja heldur ikki, at vit ikki eru so takksamir fyri »at danir hava tíkið sær av okkum x< í skjótt 600 ár. Teir skilja heldir ikki okkara hugsunarhátt, eins lítið og vit skilja teirra. Teir skilja ikki, at tå ein føroyingur sigur >skulu vit ikki gera tað og tað<, so meinar før- oyingurin tað, tí danir eru vanir við, at fyri hverja gerð hoyrir ein ógvusligur orða- floymur uttan innihald. Um tað er tí teimum dámar at hoyra seg sjálvar ella tað bert er teirra máti, veit eg ikki rættiliga - og eg verði neyvan klótari Men før- ingar koma ofta illa fyri av dønum, ti føringarnir halda, at danir meina tað teir siga. Vit gloyma, at áðrenn teir siga tað teir meina, siga teir eina rúgvu, sum teir ikki meina. Og her ræður um »timing«. Hinvegin halda danir, at vit eru tunglyntir og nærum skulu noyðast at siga okkurt. Teir eru eisini rættiliga bilsnir tá vit eftir langa tøgn lyfta høvdinum og siga: >Nu tror jeg vi har snakket nok! Skal vi ikke se at få bestilt noget!« Nei, danir fara neyvan at hjålpa okkum at menna samfelagið. Teir halda tað vera í fínasta lagið um vit liva sum vit altíð hava gjørt - við aðrari hondini rættari móti blokkstuðlinum, og hinari peikandi móti dønum meðan vit rópa: >Fyh! Det er jeres skyld det hele!« Og heilt ósekir eru teir heldur ikki. Men tað eru vit sum skulu menna samfelagið, tað eru vit sum skulu menna búskapin og tað eru vit sum skulu lata eitt gott og sterkt samfelaga, frælst ella ikki frælst, til eftirkomarar okk- ara! Keypmannahavn 28. januar 1998 Jón Ellendersen. PIZZA- VINIR Hevur tú hug at fáa eina ella fleiri PIZZA inn á gólv- ið, so ring tlf. 18866, og tú hevur PIZZA'ina innan ein tíma. Vit í PIZZARIA royna al- tíð at hava kostnaðin so lágan sum meguligt, so- leiðis at kundin bert rindar 30 kr. fyri heimkoyringina. Hetta bor er tó andi fyri viðskiftafólk í Tórs- havn. Vit vóna, at hetta tilboð kemur væl við. PIZZARIA TIf. 18866 i