týsdagur 10. februar 1998síða 4

»Efter modtagelsen af beretningen vedrørende den færøske banksag har landsstyret igangsat det forudsatte arbejde for — for sit vedkommende — at foretage den vurder- ing. som er forudsat i $ 2 i lov nr. 356 af 8. juni 1995 om undersøgelse af den færøske banksag. Landsstyrets gennem- gang af beretningen be- virker imidlertid, at vi allerede nu, for ikke at risikere at udsætte os for retlig passivitetsvirkn- ing, finder get nødvend- igt at påpege følgende hed for ngsmyndighed- "På grundlag af bre gen kan det bevis- fastslås, at láneforpligtelser — grundlag af urigtige og utilstrækkelige oplysn- inger. Det fremgár sá- ledes af beretningen, at dette er tilfældet som følge af, at landsstyret ikke af rigsmyndigheder- ne er gjort bekendt med væsentlige og relevange oplysninger, som rigs- myndighederne — selv havde kendskab til eller burde have havt kend- skab til, ligesom der er rigsmyndighederne har ansvaret for. Det er nærliggende, at fremlæggelse af riguge oplysninger — på rette tidspunkter — ville have bevirket, at landsstyret ikke havde påtaget sig de omtalte låneforpligtelser. En naturlig følge af dette er, at landsstyret forbe- holder sig at betragte sig som ikke forpligtet — helt eller delvist — af de ind- gåede låneaftaler m.v. Nærværende tilkende- givelse er alene udtryk for en foreløbig og be- Gjørdu av- talur undir skeivum fortreytum Løgfrødiliga arbeiðsbólkurin, sum kannar bankafrågreidingina, er nå komin fram å, at Landsstyr- id hevur inngingid låniavtalurnar undir skeivum fortreytum. Bólkurin vísir á, at stjórnin vist nakað, sum Landsstýrið ikki visti. Løgmaður hevur sent soljóðandi skriv donsku stjórnina: grænset stillingtagen til de retlige følger af be- retningen. Beretningen giver i- midlertid ikke landsstyr- et anledning til at modi- ficere de betragtninger, som kommer til udtryk i fælleserklæringerne fra møderne henholdsvis den 17. november 1994 (side 1; 3. afsnit) og den 3. november 1995 (side 3; 2. afsnit) mellem re- geringen og Færøernes landsstyre. Landsstyret har be- mærket, at regeringen i Statsministeriets presse- meddelselse den 16. jan- uar 1998 bl.a. har til- kendegivet, at regering- en snarest vil tage kon- takt til dt for at drøfte den rigtige proce- dure for at fastlægge en passende kompensation til landsstyret. Lands- styret afventer Stats- ministeriets tilbagemeld- ing herom, og vi drøfter selvfølgelig gerne. hvor- ledes det videre forløb tilrettelægges. Yderligere bemærkes, at der som følge af tids- punktet for fremkomsten af beretningen sammen- holdt med de relevante omstændigheder mulig- vis kan foreligge en pro- blemstilling vedrørende forældelse. Landsstyret har derfor truffet aftale med sine juridiske råd- givere om at rette hen- vendelse til Statsminist- eriet og andre involver- ede parter med henblik pá at sikre, at der indgås fornødne aftaler eller tages andre relevante skridt for at sikre, at for- ældelse af relevante krav ikke indtræder og at nød- vendige undersøgelser og forhandlinger på grundlag af beretningen kan gennemføres. tíðindablaðið SS Nr. 26 — 10. FEBRUAR 1998 Marita Petersen, fyrrverandi re = Fyri ein part vøru fortreytirnar skeivar Marita Petersen heldur tað ikki vera nakað ivamál, at danska stjórnin visti meir enn hon lat Landsstýrið vita, tá partabrævaumbýtið fór fram. Nú heldur løgfrødiligi arbeiðsbólkurin tað vera rættast, at gera vart við skeivleikan, áðrenn málið er liðugt vidgjørt i Føroyum DAGNY JOENSEN Eftir tí, sum frættist í Lands- styrinum um brævið hjá løg- manni til donsku stjórnina, so verður nú gjørt vart við, at Landsstýrið í 1994 og 1995 undirskrivaðu avtalur- nar undir skeivum fortreyt- um. Hvert hetta skal fáa av- leiðingar fyri avtalurnar sum heild, er ikki komið upp á tal enn. Tað er løgfrødiligi ar- beiðsbólkurin, ið kannar frá- greiðingina viðvíkjandi bankakanningini, sum í sin- um arbeiði er komin fram á, at áðurneyndu brotini í av- talunum eru gjørd undir skeivum fortreytum. Danska stjórnin visti, at bankin hevði brúk fyri meira peningi, men segði einki um tað fyri Landsstýrinum. - Eg havi skilt, at talan er bert um tann partin av av- talunum, sum er um parta- brævaumbýtið, ið nú verður nú gjørt vart við, sigur Mar- ita Petersen í viðmerking til seinasta útspælið hjá leg- manni. Tekur fyrivarni - Av tí at hesin partur er so nær tengdur at avtalunum, vil Landsstýrið taka fyri- varni, áðrenn firningarfreist- in er av. - Spurningurin er, um tað ber til at siga allar avtalurnar upp, tå ein partur er gjørdur undir skeivum fortreytum, sigur Marita Petersen. - Ert tú samd við løgfrød- iliga arbeiðsbólkin, um at mótmæla brotini í avtaluni? - Tað er einki ivamål. Tá vit í Landsstýrinum gjørdu avtaluna í 1994, vóru vit ógvuliga ivasom við yvir- tøkuna, tí vit vistu íkki, hvussu stødan var í banka- num - Hetta gjørdu vit eisini donsku stjórnina vart við, og vit bóðu Den Danske Bank á fund um málið. Teir søgdu, sum kunnugt, at bankin ikki hevði brúk fyri meira pen- ingi, og at tað var ein góður handil fyri okkum, sigur Marita Petersen Tað visti Mogens Lykke- toft, fíggjarmálaráðharri, ikki var rætta svarið, men segði einki fyri føroying- unum. Danska stjórnin legði hinvegin trýst á føroyingar, um at taka eina avgerð, og tá føroyingar sum kunnugt vóru í tíðarneyð, varð avgerð tikin um at fremja parta- brævaumbýtið. Trupulleikin var, at Landsstýrið ikki visti tað, sum danska stjórnin visti - nevniliga, at brúk fór at vera fyri sløkum trimum mia. krónum. Virdu ikki føroyingar - Danir virdu okkum ikki so frægt, at teir søgdu okk- um tað, sigur Marita Peter- sen. Hon er sannførd um, at hevdi Landsstýrið havt ta vitan, sum danska stjórnin og Den Danske Bank høvdu, so høvdu føroyingar kunnað tikið aðra stóðu. - Tá høvdu vit kanska drigið donsku stjórnina inn í málið, og so hevði stødan verið ein onnur. - Í dag vita vit, at danski Tjóðbankin forsømdi sínar skyldur - og somuleiðis Fíggjareftirlitið, sigur Mar- ita Petersen. - Hvat heldur tú um, at Knud Sørensen, stjóri í Den Danske Bank, sigur við Sos- talin, at teir hava reint mjøl í posanum? - Sanniliga fer Den Dans- ke Bank ikki at geva við dyrnar. Tað, at bankin nú vil geva 200 mió. krónur til gávus, er ikki tekin um, at bankin hevur reint mjøl í posanum. Hví skulu teir annars givið føroyingum 200 mió. krónur? - Tað er greitt, at hetta er ein ásannan av, at teir hava gjørt skeivt móti okkum, sigur Marita Petersen. Vit krevja endurgjald Finnbogi Ísakson, unglim- ur fri Tjóðveldisflokkin, var landsstýrismaður og við til at undirskriva tvær avtalur. Hann sigur í stuttari við- merking, at hann tekur und- ir við mótmælinum. - Tey lán, sum vit tóku fyri at bjarga bankanum, skulu vit ikki gjalda. Tað merkir, at føroyingar kunnu reisa karv um at fáa endurgoldið 1,2 mió. krón- ur, umframt rentur og av- drag, umleið 300 - 400 mió. krónur, sum danir mugu gjalda, sigur Finnbogi Ísak- son. Hann heldur annars at bankakanningin - hóast onga niðurstøðu - greitt prógvar, at føroyingar vóru snýttir. - Hvat heldur tú um at stjórin í Den Danske Bank sigur, at teir hava reint mjøl í posanum? - Tað er bert ein pástand- ur, sum tú kanst rokna við at ein bankastjóri sigur. - Ein og hvgr, sum er skuldsettur fyri at vera sek- ur, sigur seg at vera ósekan. Tað er vanligt, sigur Finn- bogi Ísakson. Landsstýrið mótmælir Sambært brævinum frá lógmanni til donsku stjórnina fríggjadagin, verður víst til tvey petti í avtalunum millum Landsstýrið og donsku stjórnina. Í fyrru avtaluni frá 17. nov- ember 1994, er soljóðandi: „ Gældsbyrden er en stor belastning for det færøske samfund. Landsstyret har fremsat ønske om, at staten eftergiver en del af den gæld, der kan henføres til rekapitaliseringen af den færøske banksektor, idet Landsstyret har henvist til, at pengeinstitutlovgivning (herunder tilsyn) er et rigs- anliggende. Det er Lands- styrets opfattelse, at lands- kassen har båret en ufor- holdsmæssig stor andel af omkostningerne ved de fær- øske bankers krise." I avtaluni frå 3. november 1995, verdur vist til sama mål: ,, Landsstyret betragter banksektoren som er rigs- anliggende og har derfor fremsat ønske om, at staten eftergiver en del af den gæld, der kan henføres til rekapitaliseringen af den færøske banksektor. Det er Landsstyrets opfattelse, at landskassen har båret en u- forholdsmæssig stor andel af omkostningerne ved de færøske bankers krise. Landsstyret har fremsat ønske om, at bankgælden anses for parkeret, indtil der opnås en afklaring i bank- undersøgelsesagen”. EEK