hósdagur 12. februar 1998síða 3

Nr. 28 — 12. FEBRUAR 1998 tíðindablaðið Ferðaráð Føroya í framhaldandi menning: Skulu nú kanna møguleikar- nar fyri grønari ferdavinnu Í sambandi vid at Ferðaráð Føroya leggur nú doyin á at kanna móguleikarnar fyri at menna gróna ferðavinnu í Fóroyum. Í hesum sambandi helt Inga Gunnarsdóttir úr Íslandi áhugaverdan fyrilestur um hetta evnið fríggjadagin. Inga sjálv bjóðar fram gróna ferðavinnu í Íslandi til amerikumenn LEO POULSEN Føroysku umbodini rendu seg í Ingu Gunnarsdóttir á Vestnorden Travel Mart, sum var í Grønlandi í sep- tember í fjør. Inga er sjáln ferðasmiður, sum tað nevn ist, og arbeiðir serliga við it bjóða fram grana ferða vinnu Íslendski ferðasmiðurin roynir fyrst og fremst at fáa amerikumenn at vitja í Ís landi Ferðaráð Førova, síni lutvíst sum I stuttu livitíð er komið sera langt við arbeiði num, hevur sett sær sum ál í 1998 at fremja og enna innlendis ferðavinn- ina, og harundir at kanna øguleikarnar fyri grønari ferdavinnu. Tad var ti kær- mid heví at renna seg í ru, og skjótt var avtala in í lag um at fáa íslend ingin hendavegin at halda fyrilestur um grøna ferða- vinnu Annika Joensen, stjóri á Ferðaráð Føroya sigur, at tey bjóðaðu Ingu at ferðast runt landið til tess at hon kundi kanna føroysku við- urskiftini við atliti til grøna ferðavinnu. Hetta gjørdi Inga Gunnarsdóttir so, og úrslitið er síðani sett upp í sonevndu SWOT-skipan- ina, ein skipan ið verður nýtt innan ferðavinnuna. Henda skipan býtir ferða- málini upp í fýra bólkar: Styrki, veikleikar, møgu- leikar og hóttanir. n At sær komin ferðafólk I fyrilestrinum nam Inga Gunnarsdóttir við ferda- vinnu í breiðum týdningi, men gjørdi sjálvsagt mest burturúr grónu ferðavinn- uni. Hon vísti á, at náttúruligt, samfelagsligt og mentanar- ligt umhvørvi er grundar- lagid undir ferdavinnu. Til- feingið verður brúkt, tå ferðast verður, og kann ikki endurnýtast ella endurvinn- ast. Tí er avgerandi neyð- ugt, at tey, ið skipa ferða- vinnuna hava hetta í huga. Ferðafólkini sjálvi eru nógv meiri at sær komin í so máta, og geva umhvørvi- num gætur. Roknast kann eisini vid, at tær fyritøkur, ið ikki kenna sær ábyrgd í so máta, fara at detta burtur ímillum, meðan tær ábyrgd- arfullu fyritgkurnat fara at fáa fleiri viðskiftafólk Inga vísti á dómi um, at ferðamál heilt hava mist alt á gólvið, av tí at tey, ið skip- aðu fyri, ikki vóru sær um- hvørvid vís. Nevndar vóru Inga Gunnarsdóttir úr Íslandi helt áhugaverdan fyrilestur um »grøna« ferðavinnu strendur vid Adriatarhavid, sum vórðu stongdar fyri ikki so langari tíð síðani, tí at sjógvurin var vorðin full- ur av algufloru. Tí verður rátt til at taka í egnan barm, tí tann tíð kann koma, tá eingi órgrd og 6- spilt stød eru eftir, og einasti møguleiki tá hevði verið ferðir út í rúmdina. Ferðavinnan stór vinna At hetta kann gerast ein trupulleiki — og kanska í ringasta føri veruleiki — sæst best út frá nýggjum kann- ingum sum vísa, at ferða- vinna er um at gerast meiri umfatandi enn oljuvinnan. Um ferðavinnan í heimi- num verður samanborin við eitt land, hevði hetta verið triðríkasta landið í heimi- num. Og ferðavinnan er alsamt vaksandi. Metingar hjá al- tjóða ferðavinnuráðnum siga, at ár 2000 verða 638 mió. ferðafólk, harav 53% ella 338 mió. í Europa. Í 1991 ferðaðust 450 mió. ferðafólk í øllum heimi num. Inntøkurnar av hesum ferðafólkum vóru umleið 330 billiónir dollarar, sum Mynd: Jens Kr. Vang svarar til 6% av bruttoinn- tøkunum í heiminum. Roknað verður við, at ár 2005 verður talið av ferða fólki tvífaldað. Stóra talið av ferðafólk- um merkir sjálvandi eisini, at talið á fólki, ið arbeiðir innan ferðavinnuna, er rættiliga stórt. Í dag starvast eini 127 mió. fólk innan hesa vinnu, og tað er eitt starvsfólk út av hvørjum 15, sum starvast innan ferða- vinnuna. Vandi er sjálvandi fyri umhvørvinum, serliga har hópferðavinna er, og tí ræð- ur um hjá teimum, ið skipa fyri, at hugsa um sítt nær- umhvørvi. Vandarnir eru stórir Serliga har talan er um hóp- ferðavinnu, eru vandarnir stórir, bæði hvat viðvíkur umhvørvi og samfelagnum í síni heild. Dømini eru mong um, at bæði um- hvørvi og fólk eru spilt av Ov stórari ferðavinnu sam antvinna við ov lítlum fyri varni hjá fyriskiparunum Ferðafólk vænta eina á vísa tænastu, tá tey fara út at ferðast, og á stóru ferða- vinnuplássunum er útboðið | vandin er, at hesar tæ fyritðkur dálka umhvørvid imframt at lokalsamfelgg og mentanarsamfelgg kunnu blíva burtur í ferða- fólkastreyminum Dømini um hetta er 6- hugnaliga nógv, tó at tey ikki her skulu remsast upp Men bæði áir, vøtn, strend ur, drekkivatn, jarðar- og skógarlendi, dýr og plantur kenna árinini av ferðavinn- uni, eins væl frá skipum og bilum sum frá spillvatni frá fyritøkum Bygdir mugu ofta vikja fyri hotellum og verda i fleiri førum lagdar heilt i oyði, og á sosiala økinum kunnu ofta vanlukkur stand- ast av ferðavinnuni, tá bæði kriminalitetur, råsevnismis- nytsla og skøkjulevnadur stingur seg upp. Men alt er ikki til tað ringa. Dømi eru eisini um, at mentanarøki verda endur- kveikt sum ein beinleidis avleiding av trysti frå åhug- aðum ferðafólki Hvat er grøn ferdavinna? I fyrilestrinum greidir Inga Gunnarsdóttir frá, hvat grøn ella vistfrødilig ferdavinna er. Hugtakið = vistfrødilig (ella grøn) ferðavinna verð- ur lýst á ymsan hátt. Tað er at verja náttúruligt um- hvørvi og tilfeingi, og stuðla teimum, ið búgva har Grøn »eko« ferðavinna er at hyggja at og uppliva nátt- úruna við at vitja tjóðar- garðar (reservat), hyggja eftir fuglum, hvalum, eko safariferðir. Og hinvegin vistfréðiligur ferdahåttur te. súkkla, klintra í fjøllu num, ganga og >river raft ing< Grøn ferðavinna leggur dent á, at fólk eru ábyrgdar full og duga at bera seg at Ferðamaðurin skal ikki Mynd: Jens Kr. Vang rinið er ininst r at ferðamaðurin fæ njóta nátturuna og mentan arvirðini í landinum Vistfrødilig ferdavinna er 3 mest áhugaverda innan fyri vinnuna nú. Altjóða ferðamálaráðið metir, at á hugin veksur 30% í heimi num tac Marknaðurin broytist Ferðamynstrið broy leiðis, at ferðafólk úr vælferdarsamfeløgunum ynskja at fara til lond í triðja heiminum. Tey vilja uppliva okkurt ókent, ævintýr Ferðavinnan verður meiri virkin, sjålvstødugari, og setir ti størri krøv til um- hvørvid. Altjóða ferðaráðið spåar, at ævintýraferðavinna verður høvudsferdavinnan i fram- tíðini. Tað er ferðavinna, sum hevur einar tvær ella fleiri tættir av hesum: umhvørvi, at vera úti, náttúra, dirvi, spenning og váðan Nærum helvtin av øllum ferðafólkum, sum vitja tist SO- Costa Rica, fara hagar vegna regnskógirnar í tropunum. Antarktika - Suðurpólurin — dregur til sín fleiri og fleiri »grøn« ferða- fólk. Seinastu fýra árini eru tey vorðin fýra ferðir so nógv ella 8000 ferðafólk Viðskiftafólk fáa meiri og meiri vald, og fyritøkur í ferðavinnuni koma undir al samt meiri trýst og mugu venja seg við at nýta øko logiskan arbeiðshátt Kanningar vísa, at tann andi, vani og »grøni« rðamaðurin ynskir ikki at alda summarfrí har, sum alt ov nógv onnur fólk eru, har dálking er ella har sosi alir og mentanarligir trupul leikar eru y fe } I Í Í Í | NOA NOA Handilin å tremur vid nyggjum frå NOA - NOA | | P/f 29 í Tréndargøtu TIf. 18200