leygardagur 14. februar 1998síða 9

Nr. 30 — 14. FEBRUAR 1998 9 PI tinda Sn, 9 tíðindablaðið Sosa Táið vit byggja skip, hugsa vit meiri um, hvussu tey síggja út, heldur enn hvussu tey roynast sum arbeiðspláss. Myndin er tilvildarlig hava staðið á odda fyri okk- ara enormu fløgum úti til havs. Tað kann tykjast sum um talan kann hava verið um ein markantan lyndis- mun. Meðan kirkju- og urgu- byggjararnir funnu saman og ikki bert hava kært seg um, hvussu kirkjan fór at síggja út móti verðini, men eisini hava skapað eina av- vigaða heild, so hava hesir, ið hava latið byggja skip, nærum uttan undantak fyri sínum innaru eygum, sæð eina heilt aðra mynd, nevn- liga ta narcissistisku: Teir hava sæð myndina av sjálv- um sær: Heroiskir konstruk- tørar - staddir umborð - á brúnni - standandi á stýris- borðsveingi, meðan skipið tignarliga glíður søkkladid og framtungt inn móti bryggjuni, har sólirnar skína. Á tremur upp undir lúnningarnar og eisini tað ikki brúkta gkið til arbeiðs- pláss varð tíkið til stórri og stórri rúgvur av maltrakter- aðum fiski Munurin var ein suv- eren teknologi Um kappingina ímillum Japan og USA - 80-árunum ber til í bókini YEN eftir Daniel Burnstein at lesa um, hvat ið tað var, sum var til munar millum londini bæði og sum endaði við, at Japan síðst í 80-árunum legði seg langt fram um USA á at kalla øllum økjum. Nei, tað vóru ikki kursmunir og val- utavidurskifti, ið gjørdu seg galdandi. Kappingarførleik- in kom av einari suverenari teknologi, betri framleiðslu- hættum og skilagóðari øko- nomiskari stýring á stjórn- arplani. Talan var um ein annarleiðis og betri struktur Lætti og meðaltungi ídnað- urin í Japan var førur fyri at »levera« innan 60 dagar, meðan USA ikki var ført fyri at lata vørurnar fyrrenn eftir nærum seks mánaðar eftir umbøn. Meðan brek kundu finnast á millum8 og 10% á amerikanskt fram- leiddum verum, var tilsvar- andi talið í Japan niðri á einum prosenti. Men høv- uðsorsgkin var fyrst og fremst munurin í iløgum. Meðan amerikanska vinnu- lívið árliga gjørdi ílggur uppá 2.600 dollars fyri mannin, settu japanar 2,5 ferðir so nógvan pening í nýggja útgerð, umskúlingar og betringar av ymiskum slag. Japan gjørdi í 1977 fløgur svarandi til 6.500 dollarar/mann/år. Eitt løgi fyribrigdi Sum eitt kuriosum og til sammetingar hava vit her f Føroym nakað, ið teir rópa fløgustudul. Hesin stuðul er eitt legið fyribrygdi: Pen- ingurin verður brúktur vum eitt slag av konserverings- substansi. Hildið verður lív í nøkrum gomlum skipum, ið fungera sum eitt slag av fysiskum panti hjá teim lánistovnum, sum ikki enn hava fingið avskrivað allar snøklar, sum eftir eru í før- oyska flotanum eftir skrall- ið, ið gjørdist sjónligt í 1988. Nógv av hesum skip- um, ið fáa henda stuðul, eru oman fyri 30 ár til aldurs, okkurt er eldri, okkurt eitt sindur yngri, okkurt er slett ikki til. Kappingarforið er eitt ókent fyribrigdi Her í Føroyum kunnu vit tískil nóg illa tosa við um tílík viðurskifti sum kapp- ing, tí hetta er ókent fyri- brigdi. Vit tosa framhald- andi so lagið tað kann ljóða, stødugt um at fáa vinning burtur úr gomlum burturkasti: Burturúr einum kapitalapparati, sum stend- ur í ongum pengum. Harra- gud siga menn: >Skipið stendur nú bert í so og so fáum krónum, so nú má tað so for ólukkan fara at bera till« - At vit um somu tíð tosa um eitt kapitalapparat, sum ikki kann nýtast til nak- að sum helst, (nettupp tí at tað einki er vert!) - tað for- treingja vit framhaldandi. Tað er sum at sletta vatn á gás, verður roynt at fast- halda kjakið og vísa á, at tað ikki ber til at fáa lønsemi burturúr einum hvørjum skipi, bert tí at hetta ikki longur hevur nakran góðan, men liggur svínabundið við onkra bryggju og tískil kann fáast fyri lítið og lætt. Tað er einki mark fyri lovprísan- ini, ið kann taka seg upp runt eitt tílíkt svínabundið fund: >Tú skuldi sæð mot- orin - hevur svarta einki gingið, tað er einans at taka og skifta okkurt rgrið - okk- urt er kanska við koblingini og onkrari pumpu...< Nýggjasta dømid er akku- muleringin av skuld í blokk- virkinum vesturi í Vágum, har menn nú eru farnir undir at hjálpa kreditorunum burt- urúr teirra dilemma! Í staðin fyri at hava gjørt íløgur i réttu teknologiina úti til havs, hava vit sett nakrar milliónir á okkara fíggjar- lóg ætlaðar til at pjøssa um yvirleðrið á okkara skeivt niðurslitna flota av gomlum tuflum. Vit byggja einki- hvørki skip ella arbeiðspláss Tann flotin, vit liggja og pjøssa um, varð bygdur sum »skip« fyri 30-40 árum síð- ani. Tað, sum varð bygt aft- urat hesum flota í 80-90- árunum, hevur eisini í stór- an mun snúð seg um tað visuelt vakra skipið heldur enn um raionel ergonomisk røtt og funktionalistisk skip. Arbeidsplåss í orðsins sanna týdningi hevur tað als ikki og ongantíð verið talan um.Skip aftaná skip er kom- HA Vakur <natilie angandi av nýggjari máling, skín- andi í sólglæmuni, fagurt litt, føgur á at líta. - Tey vóru gul - svørt - blá og reyð. Tey hava eitt yndisligt spring, vakrar nærum sansi- ligar linjur og kurvar - með- an arbeiðsplássið nærum altíð var einans ein hissini amboðskassi, stúvaður nið- ur í bonkin, nakrir pakkar av seymi, eitt noða av twine, nakrar slanguklemm- ur, eitt slóg av gummipakn ingi. Nøkur bretti surrað uppá brúgvatakinum... tað var alt - og tað er framvegis alt! Tað er eingin broyting í okkara hugburði í samband við kappingarføri. Sum tað var eftir stríðslok í 1945, so er tað enn í dag. Komnir í $0-árini var tað eydnast okkum at brenna av allar kapitalognirnar hjá teimum stóru handilshúsunum suð- uri í Suðri. Alt fór í slupp- Mánakveldið 16. febr. kl. 20 verður søgukvøld í Mettustovu, har Asla Weihe fer at siga frá ym- iskum úr Føroya søgu í seinnu helvt av 18. øld. Fyrilesturin eitur: Tidar- myndir år Føroyum sein- ast f 1700-talinum. Annars nærkast 8. mars, altjóða kvinnudag- urin, og vit kunnu tíbetur boða frá, at Berit Ás, kenda norska kvinnu- stríðskvinnan, hóast alt kemur til Føroya um miðjan mars. irnar, ið vórðu umbygdar fyri himmalin viti hvussu nógvar milliónir. Koltrolar arnir fóru við sínum stóra parti. ílla komnir av teim skaðum vit við nýggja trol- araflotanum hava givið okkum sjálvum, tykist tað sum um tað ikki er orka eftir til so frægt sum at byggja upp. Á øllum fýra, mýktir. útbrendir og bank aðir detta vit um gáttina inn í eina nýggja øld? At tala um trygd og trivna í einum samfelag, har tókugrundarlagið | nærum fullkomna tilvild, er åbyrgdarleyst. Fyri eyð- nógvu er talan um tað bera hykl. Nærri vit koma okkara lóggevarum og fremstu av gerarum, tess meira fær tos- ið brá av at ver erandi og- komin upp á ovastu tindar samfelagsins, tá er talan um bæði hykl og manipulatión Tíðin fer at vísa, hvussu leikur fer. Ja m lanipui- Jsmith ——— Søgukvøld Mettustovu Sunnudagin tann 15 mars skipar KSF, Kvinnufelagasamskipan Føroya, fyri tiltaki i Sjón- leikarhúsinum í Havn, og mikukvøldid 18. mars verður fyrilestur í Mettu- stovu. Sjálvur kvinnudagurin er tó ikki gloymdur, og ætlanin er at skipa fyri eini kvinnucafé leygar- kveldið 7. mars og inn í sunnunáttina 8. mars. Lýst verður nærri við tíð, staði og evnum. 5251 me + fr Royn ein av teimun vælumtóktu KIA bilundin.; Á Fáast í nú Ki enn fleiri utgåvum KIA SEPHIA 1.5 GTXi 128.800 KIA SEPHIA 1.5SLXi »BRUTTOBILUR TIL NETTOPRIS« sigur FOM-blaðið . D. SD. DB. Bilar J. Broncksgøta 15 - Tlf. 10600 118.800 KIA verksmiðjan hevur framleitt bilar í yvir 50 ár og framleiðir yvir 1 millión bilar árliga. - Bilar- nir eru framleiddir í samarbeiði við stóran, kendan japanskan bilframleiðara.