hósdagur 5. mars 1998síða 13

Nr. 43 — 5. MARS 1998 tíðindablaðið S0S/2 Uppgávan hjá føroyska fólkatingsumboðnum: Ein ferðandi foroysk kunningarstova Ikki tær at siga, so talar Tjóð- veldisflokkurin fyri, at Føroyar fáa politiskt fullveldi. Tað er ein avgerandi fortreyt fyri, at føroyingar sjålvir leggja alla orku í eina samfelagsliga egin- menning. So mikið er kortini púra greitt: Avgerðin um før- oyskt fullveldi skal ikki takast á Fólkatingi, men í Føroyum. Spurningurin er so, hvørjar góðir orsøkir finnast fyri at velja eitt tjóðveldisumboð á danating. Sambært veljarakanningu- num, so er spurningurin um okkara rikisrættarligu stødu ovast å politisku dagsskrånni. Og er tad so, at ein radikal broyting i okkara rikisrættar- ligu stødu er aktuel, so eru samrådingar vid danir eisini aktuellar. Tær kunnu fara at vera rættiliga tógvar. Ti er tað um at gera, at ikki bara vit, men eisini danir hava sakliga og gjølliga vitan um føroyska ynskið um føroyskan sjålvs- avgerðarrætt. Tað paradoksala er, at á fólkatingsvalinum skulu vit føroyingar vera við til at seta saman tann mótpartin, sum vit skulu gera okkum politiskt leysar av. Tí er umráðandi, at vit fáa danskar politikkarar og danska almenningin yvirhgvir at skilja okkara stóðu og okk- ara sjónarmið; tað er umráð- andi at fáa teir at vera viðspæl- arar heldur enn mótspælarar. Hetta krevur, at misskiljingar í fortíðini verða ruddaðar burtur og slóðað verður fyri einum veruligum dialogi í framtíðini. Uppgávan hjá einum tjóðveld- is-umboði á Fólkatingi verður í hesum høpi at gevadønum kunning í mál- um, sum vidvikja Føroyum, - herundir at fåa danskar po- litikkarar at skilja, at Før- oyar ikki kunnu stjórnast úr Keypmannahavn i at leggja dønum eina vid, at Danmark sambært ST-regl- um hevur skyldu at at studla føroyskari sjålvstyris- stremban, eisini um talan er um stovnsetan av føroysk- um fullveldi at sannføra danska almenning- in um, at føroysk sjålv- bjargnis-stremban ikki er anti-donsk, men er grundað å rættin til sjålvsavgerdar- rætt og å virdingina fyri tjóðskapinum og sjålvsav- gerðar-rættinum hjá ðrum at leggja seg eftir at fáa treyta- leysa ávirkan á danska Før- oya-politikkin, t.v.s. uttan at hendan ávirkan skal lønast aftur við stuðli í málum, sum eru donsk burturav at halda seg og føroyskar myndugleikar kunnaðar um, hvat ein komandi donsk stjórn hugsar og ger í Føroya-målinum. Tað er ikki nóg mikið at eitt føroyskt fólkatingsumboð fer dongjandi vestur å flogvøllin DÆS8 eina ferð um fjórðingsárið og niðut á Fólkatingið at skúma alt upp, tá ið føroysk mál so hissini koma fyri. Nei, eitt før- oyskt fólkatingsumboð ein ferðandi kunningarstova. Før- oysk sjónarmið verða eiga javnan løgd fram ikki bara á Fólkatingi, men eisini í fjøl- miðlum, á fyritøkum, í veljara- feløgum, á skúlum og hægri lærustovnum og alla staðni annars, har høvid býðst. Sakliga og gjølla! Tað fer Tjóðveldisflokkurin at síggja til. Ólavur Waag Høgnesen Javnaðarumboð ikki náttúrligur partur av donskum floksáhugamálum Ein framstandandi limur á danska fólkatingi segði í bløðunum herfyri, at lítið varð lurtað eftir føroysku limunum á danatingi. Hetta kann ikki vera rætt, ella hvussu? Tað eru ikki altíð tey nógvu og stóru orðini, ið føra á mål, men heldur skilaloysnir við báðum beinunum á føstum kletti Teir, ið hava sæti á fólka- tingi í dag, kunnu svara fyri seg, men tá hildið verður Veljið javnaðarumboð á folkating Tað er eingin loyna fyri nakran, at eg meti, og eg veit, at ríkisfelagsskapurin hevur verið okkum føroy- ingum góður. Tær broyting- ar, sum eru framdar her á landi, eru framdar undir hesari lóg, og tí hevur hon verið føroyingum holl. Broytingar eru hendar, framburður er skaptur, og viðurskifti okkara eru betr- að, og hetta er hent, meðan vit hava verið undir hesari lóg. Men tíðin broytist, og tað gera vit eisini. Tað at ein lóg er blivin fimti ára gomul og er bygd upp á tey viðurskifti, sum vóru fyrr, ein slík lóg eigur at verða endurskoðað, tað vil ikki siga soleiðis sum serliga sambandsflokkurin vil gera tað til. Okkara flokkur er eingin loysingarflokkur, og tað vita teir, sum royna at órógva veljarar Javnaðar- uppá, at teir ikki verða tiknir fyri fult, má tað undra og ávirka. Tann eina føroyska rødd- in á fólkatingi hevur verið í og so fitt. Hin hevur gjørt meiri skaða enn gagn, hevur havt lyndi til at lagt seg í meira lagi út í donsk innan- ríkismál. Hetta øsir danir upp, og tað er væl skiljandi. Høvdu vit ikki látist um vón? Vit hava rætt til tvey um- boð og henda rætt skulu vit tioksins. Vit eru ein samríkisflokk- ur, sum veit, hvat vit hava og vilja fáa við einari fram- førdari heimastýrislóg, eina framførda lóg í tí anda, sum teir politikarar, ið framdu okkara heimastýrislóg, og sum fyri fimti árum síðan vóru greiðir yvir, at broyt- ingar vóru neyðugar, og úr- slitið bleiv so tann skipan, sum vit hava og sum hevur havt stóran týdning fyri okkara framkomna samfe- lag. Tað er tað samstarvið, sum okkara flokkur vil varðveita og útbyggja til gagn fyri okkara fólk. Fyri meg er eingin ivi, vit eru best fyri í einum sam- starvi, heldur enn at taka eina loysing, sum ikki hevur nakað boð uppá, hvussu framtíðin skal formast fyri bæði eldri og ikki minni tey, brúka. Hetta skal tó gerast við skili og neyðugari á- byrgd. Vit vilja samstarva á sum skulu taka við og føra okkara samfelag víðari, loysingin hevur einki trygd- arnet fyri tilveru føroyinga her á landi. Orð og gylt lyft- ir metta ongan føroying. Tað er heldur eingin loyna, at tað eru vansar í verandi samstarvi, og tað eru teir vansar, sum Javnaðarflokk- urin er førur fyri at loysa. Veruleikin er tann, at Javn- aðarflokkurin er tann ein- asti flokkur, sum hevur eitt boð uppá, hvussu vit skulu skipa okkara viðurskifti á breiðum grundarlag og sum vil gera tað, at samstarvið kann og vil halda fram, og sum umboð Føroya fólk á danska fólkatingi fer flokk- ur okkara at prógva at við- urskiftini verða endurskoð- að, so at javnstøda verður ímillum tey, sum búgva her heima og tey, sum búgva í Danmark. Á tí sosiala økin- fólkatingi, men tíðin er farin frá at nakar danskur flokk- ur skal halda, at eitt føroyskt javnaðarumboð er ein náttúrligur partur av teirra floksáhugamálum. Okkara umboð á dana- tingi eiga ikki at vera undir- brotlig ella hástór, men vera væl inni í teimum viður- skiftum, ið verða vidgjørd, hetta vil gagna føroysku tjóðini. Torleif Sigurðsson i um eru storir Ojavnar, ner fara vit at vísa á hesi viður- skifti og fáa hesi viðurskifti javnstillað. Tað er brúk fyri einum javnaðarumboði á danska fólkatingi, sum greitt vil tala søk Føroya fólks. Sverre Midjord |; Ganga fram í ollum lutum Føroyskir politikarar eru sjálvsama dugnaligir at lyta aftur um seg og hyggja at tí, sum farið er, og tí, sum kundi veri. Rætt er at leggja ábyrgd- ina har, hon hoyrir heima, og at læra av mistøk- um. Men vit mugu tó minnast til at lyta framyvir og vísa á hugsjónir um, hvussu vit skipa eina betri tilveru fyri land og fólk framyvir Seinasta valskeið á fólkatingi hevur givið sambandsumboð- num møgulejka at vísa á fram- tíðar leiðir fyri føroyingar. Tað miðvísa fólkatingsarbeiðið er tíverri ein tåttur, sum føroying- ar leingi hava misrgkt. Flestu umboð okkara hava ikki verið á fólkatingi fulla tíð og hava tí ikki havt fult gagn av politiska lívinum á Chrsitiansborg Hetta er spell, tí nógv er at læra, bæði av dønum, hinum norðanlondunum og útheimi- num annars. Sum varalimur í uttanríkispolitisku nevndini og limur í tinbólkinum hjá Vinstra hevur undirritaði fingið lut í einum ótrúliga væl skipaðum og miðvísum politiskum ar- beiði. Hetta hevur ført til eina rød av politiskum greinum og uppskotum. Ber til at fåa i lag eitt politisk ordaskifti i Føroy- um um hesi vidurskifti, kann fólkatingssessurin vera ein miðil í royndini at venda før- oyska politiska orðaskiftinum ímóti framtíðini Tryggingarlóggáva Í samband við, at tryggingar- lóggávan varð endurskoðað í 1995 vísti undirritaði á, hvussu týdningarmikið tað er, ikki bert at lóggeva fyri tryggingar- feløgini, men eisini tey, sum tryggingarnar skulu tæna. Ong- in ivi er um, at tað er eitt fram- stig, at vit nú hava fleiri tryggingarfeløg. Hetta gevur tryggingartakarunum val- møguleikar, ger at trygging- arfeløgini mugu kyta seg, og hetta stimbrar eisini trygging- arfólkið í teirra arbeiði Men í Føroyum mangla vit lóggávu, ið gevur tryggingar- takarunum nóg gott endur- gjald, serliga tá talan er um persónskaða. Danir hava við lógini um endurgjaldsábyrgd, lógini um arbeiðskaðatrygging og åbyrgdarreglunum í ferðslu lógini eina nógv betri trygd fyri, at persónskaðar geva tí skadda endurgjald sum skjót- ast, at skaðarnir verða greitt og skjótt uppgjørdir, og at talan er um eina munagóða endur- gjaldsupphædd Slíkar l6garbøtur eiga at verða framdar í Føroyum Fólkatingslimurin kann tryggja føroyingum innlit og kunnleika til lóggávu, sum við fyrimuni kann setast í gildi í Føroyum Utlendskar iløgur Stóri grannin hjá okkum sunn anfyri, Stóra Bretland, hevur havt góðar royndir við at tryggja utjadaraøkjunum íløgur uttaneftir. Arbeiðsloysi er van ligt í økjum, sum bert hava haft einstakar vinnugreinar at líta á. Ber til hjá teimum at fáa arbeidsplåss, sum ikki eru tengd at gomlu vinnunum, eitt nú nåmsvinnu ella fiskivinnu, er nógv vunnið Undirritaði setti í hesum sambandi uttanríkismálaráð- harranum fyrispurning um møguleikan at tryggja føroy- ingum lut í útlendskum fløgum. Uttanríkismálaráð- harrin lovaði at tryggja Føroy- um umboðan í ætlanini >Invest in Denmark<. Saman við verk- ætlanini hjá landsstýrismanni- num í vinnulívsmálum kann hetta føra vid sær, at vit fáa varandi vinnugreinar í Føroy- um, sum kunnu vera eitt veru- ligt alternativ til fiskivinnuna, og sum harvid kunnu tryggja eina varðandi vælferð i Føroy- um. Hetta evnið varð eisini tikid upp í seinastu frágreið- ingini hjá ráðgevandi nevndini hjá forsætismálaráðharranum Her er talan um eitt itøkiligt evni, sum føroyingar við fyri- muni kunnu arbeiða við og byggja nakað á. Um bert før- oyskir politikarar kundu vent kjakinum frá persónligum briksli og ævigum jabbi um farnar syndir til at vera meira um, hvussu skifti Fóroya skulu skipast framtíðarviður- Internet Sum fyrsti føroyski flokkur fekk sambandsflokkurin Christiansborg egna síðu á in- ternetinum. Veljarar, sum ynskja sjón fyri søgn viðvík andi = fólkatingsarbeiðinum kunnu lesa politiskar greinar róður, spurningar til stjórnar- limir og annað inni á heima- síðu míni: www.venstre. dk/ hvem/mf/jmo Tað kjak, sum hevur verið lagt upp til við greinum mínum er enn ikki ment nóg nógv, t politiskt kjak hoyrir i Føroyum til i vikuni ådrenn valid. Tad er tó ein stór styrki at hava fingið eitt slíkt amboð, ið gevur veljarunum beinleiðis møgu leika at gera viðmerkingar til politisk mál. Eg heiti tí á velj ararnar um at nýta møguleikan at senda mær heimasíðu mína ella beinleiðis á: vjmoleft.dk Tað er einans vid at taka nýggju tøknina til sín og vera opin fyri árinum uttaneftir, at vit kunnu skapa eina trygga og mennandi fram tíð fyri føroyingar teldupost Avirkan Politikkur handlar um ávirkan Føroyingar hava nógv at vinna við at fáa ávirkan í donskum politikki. Hetta gerst tó bert við einum miðvísum og støðugum politiskum arbeiði á fólkatingi Veljarin kann fáa ávirkan bæð á valinum 11. mars og í tíðin framyvir við at nýta hesi nýggju tøkni, m.a. til tess at vísa á mál, sum hava ligið á láni. Tær áheitarnir og tey hug skot, eg fái frå veljarunum, føra ofta við sær, at mál vera tíkin upp — Føroyum at frama Veljarin kann nú tryggja, at føroyska åvirkanin å Christiansborg heldur fram og mennist Jóhannes Martin Olsen Fólkatingslimur Sambandsflokkurin e-maii: vjmoleft.dk