týsdagur 10. mars 1998síða 6

6 tíðindablaðið SØS Ul Nr. 46 — 10. MARS 1998 Útbúgvin garstuðulin: Rætt at broyta, men hvussu er ivasamt Tað er semja um, at útbúgvingarstuðulsskipanin skal broyt- ast, men tað er ikki semja um hvussu hetta skal gerast. Hetta kom fram á pallborðsfundinum, sum trý politisk ungmanna- feløg skipaðu fyri í Utvarpshøllini hóskvóldið. MFS og LFÚ eru ímóti at stuðulin til tey undir 18 verður strikaður SVEINUR POULSEN Føroyska útbúgvingarstuð- ulsskipanin er 10 ár í ár. Tær broytingar, sum eru gjørdar í skipanini, hava all- ar verið tann skeiva vegin fyri tey lesandi. Upphæddirnar minkaðu bæði í 89/90 og í 90/91, so ístaðin fyri at fáa 29.412 fáa tey nú 26.471. Hetta er ein lækking uppá uml. 10% og verður prístalsbroytingin roknað uppí, so vísir tað seg, at keypiorkan hjá teim- um lesandi er lækkad vid heili 44,6%. Sidan 1991 eru upphæddirnar ikki broyttar. Eilif Samuelsen setti ein bólk at arbeiða við uppskot- ið til dagføring av stuðuls- lóggávuni, og hósdagin varð uppskotið lagt fyri tingið. Í hesum sambandi skip- aðu Sosialistiskt Ung- mannafelag, Unga Sjálv- stýrið og Ungmannafelagið Samband fyri pallborðs- fundi í åtvarpshøllini hós- kveldið Í panelinum sótu John Rajani, formaður í arbeiðs- bólkinum og leiðari á stuð- ulsstovninum, Páll Isholm, limur í arbeiðsbólkinum, Rói Jacobsen, formaður í LFU og Flovin Eidesgaard, fyrrv. formaður í MFS. Lesandi eru illa fyri John Rajani legði fyri og greiddi frá arbeiðnum hjá arbeiðsbólkinum. Hann segði m. a., at arbeiðsbólk- urin hevði staðfest, at tey lesandi í Føroyum eru mun- andi verri fyri enn í granna- londum okkara. Tey lesandi, í Føroyum, fáa 2.000 krónur um mán- aðin og kunnu harafturat lána 1.000 krónur. Av hesari upphædd skulu tey gjalda húsaleiga, bøkur, mat og klæði. Og tá vit kenna húsaleiguprísirnar í Havn, so er greitt, at har er ikki nógv at liva fyri. John Rajani staðfesti eis- ini, at tey lesandi fáa mun- andi minni útgoldið, enn tey fingu, um tey vóru undir Al- mannastovuni ella ALS. Hann greiddi eisini frá teimum broytingum, sum verða gjørdar í skipanini. Lesandi undir 18 eru und- ir foreldranna forsyrgjara- skyldu, og tískil eiga for- eldrinni at syrgja fyri pen- ingi til teirra livikostnað, segði hann. I løtuni fáa lesandi undir 18, 609 kr. um mánaðin, men eftir uppskotinum verð- ur hetta strikad. Í staðin verður latin ein ískoytisstuðul til undirvís- ingartilfar, sum svarar til kr. 2.000 um árið. Tey sum verða noydd at flyta til út- búgvingarstaðið, fáa so ein bústaðarstuðul, sum svarar til kostnaðin fyri eitt kamar. Hinvegin var arbeiðsbólk- urin komin til ta niðurstøðu, at stuðulin til lesandi yvir 18 skal hækkast so mikið, at tey kunnu liva av honum. Uppskotið hjá arbeiðs- bólkinum er tí, at stuðulin verður hækkaður til 3.000 um mánaðin og at lestrar- lánið verður hækkað til 2.000 krónur um mánaðin. Lestrarfeløgini ósamd við arbeiðsbólkin Umboðini fyri lestrarfeløg- ini, Flovin Eidesgaard og Rói Jacobsen gjørðu vart við, at teir ikki taka undir við uppskotinum, sum tað r Mánaðarligt útgjald Ungdómsútbúgving Hægri útbúgving ; 12 mánaðir Heimabúgv. Útibúgv. | Heimabúgv. Utibúgv. Undir 18 609 1369 609 1369 Yvir 18 1445 2206 1445 2206 Mánaðarligt útgjald Ungdómsútbúgving Hægri útbúgving 11 mánaðir * Heimabúgv. Útibúgv. | Heimabúgv. Utibúgv. Undir 18 (0) 1200 0 1200 Yvir 18 2000 3000 3000 3000 eftir uppskotinum hjå LFU og MFS lg i Mánaðarligt útgjald Ungdómsútbúgving Hægri útbúgving 12 mánaðir Heimabúgv. Útibúgv. | Heimabúgv. Utibúgv. Undir 18 915 1830 1275 2190 Yvir 18 1190 2650 1550 3010 * uppskotið hjá arbeiðsbólkinum byggir á 11 mánaðar, ístaðin fyri 12. Tað merkir, at lesandi ongan stuðul fáa í juli mánaða. Talvan omanfyri vísir hvussu nógvan stuðul tey lesandi fáa nú, hvussu nógv tey fáa um uppskot- ið verður samtykt óbroytt og hvussu nógv tey fáa um uppskotið hjá LFU og MFS varð samtykt. sær út nú. Teir gjørdu vart við, at teirra uppskot var gjørt eftir sama fíggjarkarmi, sum tað hjá arbeiðsbólkinum, og tí heldur ikki er tað, sum teir kundu ynskt, men uppskot teirra er meira solidariskt enn tað hjá stuðulsbólkin- um. Flovin Eidesgaard segði millum annað, at tankin um at foreldrini hava forsyrgj- araskyldu fyri teimum sum ikki eru 18 ár, er idealist- iskur og óveruligur. Eisini segði hann, at lestrarfeløgini f teirra upp- skotid høvdu minkad um munin millum lesandi undir 18 og yvir 18, men sam- stundis gjørt ein nyggjan mun millum miðnámsút- búgvingar og hægri útbúgv- ingar. Orsgkina til hetta segði Flovin Eidesgaard verða, at ikki kann roknast við, at Landsstýrið gongur við til, at økja játtanina meir enn tað, sum arbeiðsbólkurin hevur skotið upp. Bæði lestrarfeløgini og arbeiðsbólkurin vóru samd um, at ein einføld skipan skal varveitast. Danska skipanin sum vit ofta nýta sum sammeting- argrundarlag er nógv tor- førari at skilja, bæði fyri tey sum umsita hana og fyri tey lesandi, og tí skulu vit sleppa undan. Fimm politikarar vóru møttir. Teir komu tá fudurin var byrjuður, og fóru áðrenn hann endaði. Eilif Samuelsen hevur lestrarstuðulin sum målsøki, og hann varð sitandi Hvar vóru politikararnir? Tað møttu bert fimm politikarar til fundin håskvøldid. Teir umboð- aðu fýra flokkar. Allir tóku teir orðið og lovaðu, at geva málinum góða viðgerð á tingið SVEINUR POULSEN Lestrarstuðulin er eitt mál, sum hevur stórafi týdning fyri tey lesandi, men tað sær ikki út til, at politisku flokkarnir leggja líka nógv í tað Fýra flokkar >útmerk- aðu< seg við slett ikki at meta upp til fundin. Teir, sum vóru møttir, høvdu allir orðið. Teir lov- aðu allir at geva uppskoti- num góða viðger í unginum og í nevnd. Politikararnir vóru tó eitt sindur ósamdir um, hvort hetta uppskotið var frægasta loysnin. Jóannes Eidesgaard segði, at tað var gott at lestr- arstuðulin nú endiliga var tikin fram aftur, tí broyt- ingar vóru tiltrongdar Hann segði, at vit skuldu halda fast við eina einfalda skipan, og eina so reina skipan sum gjørligt. Hann segði, at Landsstyr- ið heldur skal veita teimum lesandi fríkort, heldur enn ískoytisstuðul til ferðing. Jóannes Eidesgaard nart eisini við spurningin um lesandi við børnum. Arbeiðsbólkurin hevur ikki givið teimum pláss í nýggju lógini, og Jóannes helt, at teir høvdu gjørt rætt. Jóannes Eidesgaard sigur, at hesi skulu fáa eina veiting frá almannaverkinum ístað- in. Eisini segði Jóannes Ei- desgaard, at tað eftir hans- ara meting er skeivt, at tey lesandi bert skulu fáa stuðul í 11 mánaðir. — Tað, at lesa, er eitt full- tíðarstarv og tí skulu tey fáa stuðul í 12 mánaðir. Lesandi fáa ikki frítíðar- løn av lestrarstuðlinum og tí kann tað tykjast løgið, at tey bert skulu fáa stuðul í 11 mánaðir. Jóannes Eidesgaard setti eisini spurnartekin við upp- hæddina, sum arbeiðsbólk- urin hevði sett til leiguút- reiðslur. Hann spurdi, um tað var nóg mikið, tí tað kostar ikki so lítið at leiga eitt kamar í Havn. Bjarni Djurholm, sum er formaður í Mentunarnevnd- ini hjá Løgtinginum tók eis- ini orðið. Hann gav Jóannesi rætt í spurninginum um børn hjá lesandi. Bjarni heldur eisini tað er rættast at hesi fáa veiting eftir almannalóggávuni í- staðin. Men hann var ikki samd- ur við Jóannesi í spurning- inum um leiguútriðslur. Bjarni Djurholm segði, at man skal verða varin við at seta hesa upphædd ov høgt, tí einasta úrslitið verður at leiguprísurin veksur — Og hann er nóg høgur, sum hann er, segði Bjarni Djurholm. Tervsmetingar Helena Dam á Neystabø segði, at tað eftir hennara meting ikki er rætt, uttan víðari, at taka stuðulin frá teimum lesandi. Hon heldur at tað má met- ast í hvørjum einstøkum føri, hvort tað er rætt at veita teimum stuðul. Hon nam eisini við at tað er ein samfelagsskylda at familjan tekur sær av teim- um undir 18, og segði at tað eru ikki øll, sum hava ork- una. Eisini Marita Petersen nam við henda spurning. Hon heldur at stuðulin til lesandi undir 18, skal verða ásettur eftir inntgkuni hjá foreldrunum. Tí, segði hon, tað er stórur munur á inntøkunum, alt eftir um foreldrini búgva í Havn ella á bygd. — Tað er øllum kunnugt at tey, sum búgva á bygd hava lægri inntøku, enn tey sum búgva í Havn. Hon nam eisini við ferða- stuðulin. Eftir hennara met- ing er ferðastuðulin meira ein stuðul til Strandferðsl- una, heldur enn tey lesandi og hetta eigur at verða broytt til eitt fríkort í staðin. — Hetta ger skipanina munandi reinari, sigur Mar- ita Petersen. Eilif Samuelsen, lands- stýrismaður í skúlamálum tók saman um teir spurn- ingar, sum høvdu verið frammi. Hann var samdur við hin- um politikarunum um, at skipanin skuldi vera so ein- føld sum gjørligt. Hann nam eisini við spurningin um at prístals- viðgera stuðulin og segði, at hetta verður ikki brúkt meir og tí heldur ikki fór at verða brúkt í hesum føri. Hann heldur at upphædd- irnar ístaðin skulu viðgerast við jøvnum millumrúmun. So er bara spurningurin um tað fer at vera so. Í seinasta umfarinum segði John Rajani, at vóru nóg mikið av pengum í hes- um landi, so hevði uppskot- ið óivað verið betri. — Men pengar er ein mangulvøra, og tí má velj- ast. — Men hetta er so tað upp- skotið, sum arbeiðsbólkurin kom til, og tað kann sjálv- andi broytast. Tann broytingin, sum tey lesandi høvdu verið fegnast um var, um myndugleikar- nir kundu útvegað einar 6 mió. krónur afturat. Var tað gjørt, kundu lesandi undir 18 varveitt sín stuðul, meðan stuðulin til lesandi yvir 18 varð hækkaður. | |