mikudagur 18. mars 1998síða 10

10 tíðindablaðið S082/u Nr. 52 — 18. MARS 1998 Viðmerking Hvat kostar samband- ið í krónum og oyrum Fyri hvørja krónu fóroyingurin fær úr Danmørk, missir hann tær tvær Tað verður so ofta sagt æt statsstudningurin avlagar hin føroyska búskapin. Í hesum stubba vil eg geva eina ábending um, at fyri hverja krónum vit fáa frá dønum, missa vit tær tvær Tað verður gjørt við at sam- anmeta landsframleiðsluna GDP) í Íslandi við lands- framleiðsluna í Føroyum Ísland er ríkari enn Danmark Í 1995 var Ísland ríkari enn Danmark. hetta sigur EUROSTAT, hagtalsstovn- urin hjå EEC, tølini er at finna i hagtalsbókini hjá Norðurland Ráðnum fyri 1997, >Nordic Statistical Yearbook< á bls. 174 Í 1996 var Ísland ríkari enn Danmark, kelda > OECD National Accounts, Main aggregates, Volume 1< januar 1998 Tølini eru í PPP-dollarum. I 1996 var landsframleiðsl- an í part, í Danmark 22,418 USD og í Íslandi 23,242 USD PPP-dollari merkir orða- rætt > GDP per Capita in US dollars, based on purchasing power parities<. Tá OECD ger samanmetingar millum lond, rokna ter landsfram- leiðsluna um til keypuorku- dollarar. Tí tað sum hevur tydning, er hvat fæst fyri peningin Hetta eru tey nyggjastu tølini, Danmark liggur ikki langt aftanfyri, men lítla fjarskotna, frælsa landið Ísland er fremmri Seguliga gongdin Strikumyndin her vísir ís- lendsku landsframleiðsluna mun til ta donsku frá 1950 996. Myndin vísir at ís- idingar vóru væl aftanfyri dar mmti og seksti áru- num 1 at teir síðan hava kid dik á seg, og nú eru teir á sama stødt sum danir Feroyar samanmett yið island I 1950 var tann føroyska landsframleidslan 3,600 kr fyri hvønn skalla, í Dan- mark var hon 5,000 kr. Før- oyska landsframleidslan var 28 prosent minni enn tann danska. Sama árið var tann íslendska 33 prosent minni enn tann danska. So í 1950 var minni munur á ti før- oysku og íslendsku lands- framleiðsluni. Í miðal fyri 1985—94 var íslendska landsframleiðslan 8 prosent størri enn hin danska. Í sama tíðarskeiði var hin føroyska landsfram- leidslan 80 prosent av ti donsku. So eftir hesum framleida islendingar 35 prosent meira enn føroying- ar Føroyski útflutn- ingurin er størri enn hin islendski At tað gongur so nógv betri í Íslandi enn í Føroyum, er ikki tí at íslendingar selja meira til útheimin enn før- oyingar. Í Íslandi var meðal út- flutningurin 51,294 krónur í part, í árunum 1985 til 1994. Í sama tíðarskeiði var vanligur útflutningurin úr Føroyum 54,284 krónur, leggja vit so ta årligu søluna av yvirharradøminum til danir (statsstudningin) upp á 19,273 krónur afturat, so var okkara útflutningur 73,557 krónur í part. Okkara vanligi útflutn- ingur var áleið tann sami sum tann íslendski. Bert hetta sigur okkum, at tað ber til hjá okkum føroyingum at klára okkum væl, við tí sum vit eiga sjálvir. So tað er ikki tí, at okkara útflutningur er so lítil at, tað stendur so illa til her hjá okkum. Tað er heldur tí, vit hava skipað okkum so illa Hví fáa vit minni fyri meira Tað er við londum, sum tað er við húskum. Um tú onki ger sjálvur heima við hús, men keypir alt í dyrum dómi frá øðrum , tá stendur neyðin í durinum. Og vand- in fyri at flyta frá húsi og heimi er stórur. Summi eru ríkari fyri minni og onnur eru fátækari fyri meira. Ut- flutningsinntgkan hjá einum landi, er at samanmeta við lønarinntøkuna hjá einum húski. Lutfallið millum lands- framleiðslu og útflutning, her nevnt útflutningslutfall- ið, var í miðal fyri árini 1985-94, í Føroyum 1.91 og i Islandi 2.96. Hetta merkir at føroying- ar fáa knappar tvær krónur (1.91) burturúr hvørjari út- flutnings krónu. Meðan ís- lendingar fáa tær tríggjar (2.96). Okkara útflutningskrónur koma bert heim at venda. Hví er tað so? Jú tað er tí, at um ein føroyingur hevur eitt arbeidi at gera, so bidur hann ein dana um at gera tað. Meðan um íslendingur hevur eitt arbeiði at gera so biður hann ein annan íslend- ing at hjálpa sær, og virðini vera í landinum og nørast. Tí teljist Ísland millum heimsins ríkastu lond. Hvat er vinningurin av sambandinum, í krónum og oyrum? Flest allir føroyingar vita at tað kostar okkum at geva yvirharradgmið frá okkum, men tað er ein stórur meiri- luti, sum heldur at vit fáa meiri fyri minni. Teir halda at statsstudningurin saman við undirharradøminum, sum vit fáa frå dønum, er meira vert ein yvirharra- demið, sum vit selja døn- um Hvussu nógv danir gjalda Íslendska landsframleiðslan í prosentum av tí donsku 1959 1964 1969 1974 979 1984 1989 í krónum fyri yvirharra- dømid, er skjótt sett upp. At tað eisini eru útreiðslur, vita flest allir. Men at seta krón- ur og oyrir á útreiðslurnar er ikki lætt, tí tær eru ikki at finna í nøkrum roknskapi. Ein gongd leið er at saman- meta okkum við Island. Sjálvsagt kunnu vit ikki beinleiðis samanmeta Is- land við Føroyar. Men Is- land og islendingar eru teir, sum eru okkum nærmast å flest øllum økjum, so kunnu vit ikki samanmeta okkum vid islendingar, so kunnu vit ikki samanmeta okkum vid nakran. Tórhallur Patursson Roknskap- artøl Hugsað tel —- Midaltøl 1985—1994 Úrslitið um okkum áleið sum islendingar vit skipa I II Utflutningur: Vørur og tænastur | | 8 54,284 Frå Statinum: yvirharradømi 0 Utflutningur Føroyska útflutningslutfallið fslendska útflutningslutfallið Studningslutfallid Landsframleidsla (GDP) 120,938 160,951 40,013 Frå Statinum 19,273 0 +19,273 Inntøkur 140,211 + L 160,951 + | 20,740 | Tølini eru fyri hvønn skalla, kelda » Yearbook of Nordic Statistics« ymsir årgangir Samanberingin er sett upp í talvumyndini >Inntgkugerð í Føroyum av uttanlanda inntøkum« Utrokningarnar eru einfaldar. I teigi II eru roknskapartøl, midaltøl fyri 1985-94 fyri hvønn skalla, í teigi III eru hugsað tøl, og visa tey hvussu hevdi tað gingist um vit ikki fingu statstudning, men í staðin fyri høvdu keyp eins nógv frå hvgrjum ødrum og íslendingar, tað vil siga at útflutningslutfallið er sett til 2.96. í teigi IV er munurin millum III og II. Urslitid er at um statsstudn- ingurin minkar vid 19,273 krónur í part, tað er at vit fáa ongan statstudning, so vaks inntgkan við 20,740 krónum í part frá 140,211 krónur til 160,951 krónur. Ella við ødrum orðum fyri hvørja krónu vit fáa frá dønum missa vit tær tvær. Í sama tíðarskeiði var danska landsframleiðslan 150,378 krónur í part, so við tí stóra útflutninginum, sum vit hava, kunnu vit, um vit vilja fáa eina hæggri inn- tóku enn danir. Svarið sum mangur mað- ur kemur við er at tað er ikki so einfalt, her er bert eitt aftursvar, føroyingurin hevur høvd, eins og øll onn- ur fólk, og høvd eru til at brúka. Tórhallur Patursson