leygardagur 21. mars 1998síða 9

| | | Nr. 55 — 21. MARS 1998 tíðindablaðið Sesar Hóast alt reyp hjá Edmundi og Óla um skattalætta: Føroyingar bliva 2% fatækar Tøka realårslønin 1995-38. r mn r ar um På I af år cg samanlagt. Prosent þá Cc} =#*=:1 rr AS 332 Xo71+ Edet x -> 3 i 5 SAGA VU $, 4206 4A10T - & pi þv ' > í - - = , ri 31 1 fæ = + - - gr .--. 404 - - -— - i - — - .- á. … Mi - — = - i m, 2" „- - > - - - - “ I 4 + á - - > — pt i - -1r = £--1 s- 1 I SS safe Q á Keypiorkan hjá fóroyingum vaks 6 % í 1996. Men nú gongur aftur skeiva vegin og í ár fer keypiorkan at lækka 2%. Áki BERTHOLDSEN Alt reypið hjá Edmundi Joensen, og ikki minst, Óla Breckmann um, hvussu stóran skattalætta teir hava givið føroyingum, er nú gjørt til skammar. Tí tað, sum hevur týdning hjá vanliga føroyingum, er ikki, hvussu stórur, ella lítil ein skattalætti er. Tað, sum hevur altavger- andi tydning, er, hvat løn- takarin hevur eftir at keypa fyri, táið skattir og avgjøld eru betalt og prisvøksturin í samfelagnum er taldur við. Og her vísa tey turru tøl- ini, at síðani Anfinn Kalls- berg, Óli Breckmann, og teirra fólk, komu út í Ting- anes, er keypiorkan hjá før- oyingum lækkað nokk so filt. Lækkar 2% i år Kanningar, sum búskapar- frødingur hevur gjørt fyri Føroya Arbeidarafelag, vis- a, at i 1996 hækkadi keypi- orkan rættiliga fitt, heili 6%. Men í fjør kom aftur stig- ur í, tí tá lækkaði hon 0.2%. Men í ár fer av álvara at ganga skeivan vegin aftur, tí í 1998 verður roknað við, at keypiorkan aftur fer at lækka ikki minni enn 2%. Enn er langt á mál Tað stóra fallið í keypiork- uni var frá 1991 til 1995, tá ið hon lækkaði um 20%. Síðani tá er keypiorkan kvinkað uppeftir aftur. Men kanningar, sum bú- skaparfrødingur hevur gjørt fyri Føroya Arbeiðarafelag, vísa, at enn er langt á mál til tað mista er vunnið inn- aftur. Kanningarnar vísa, at síð- ani 1995 er reallønin hækk- að 3,7% - tilsamans Men útrokningarnar vísa eisini, at tað er bara í 1996, at gongdin hevur verið posi tiv, tí tá hækkaði tøka real lónin, ella keypiorkan, 6% Men síðani tá er hon altso lækkað aftur I 1997 var lækkingin 0,2% og í ár verður lækk Talvan vísir tað tóku reallónina, ella keypiorkuna, frá frá 1995 til 1998 ár um ár, og samanlagt fyri øll árini. Tilsamans er skatt- urin lækkaður 19%, men størsta skatta- lækkingin var i 1996. Tøka årslønin vaks 12,7%, men prisvøksturin er 8,7% hesi årini. Tøka reallønin er hækkad 3,7%. Men vert er at geva gæt- ur, at øll hækkingin kom i 1996, ti bådi i fjør, og ikki minst i år, lækkar keypi- orkan ingin mett til 2%. Hetta hendir, hóast skatt- urin er lækkaður. Skatturin lækkaði nakað væl í 1996, men eisini lækk- aði hann eitt sindur í 1997 I ár verður skatturin 6- broyttur. Tilsamans er skatturin lækkaður 19% síðani 1995. Men kortini veksur tøka reallønin ikki meiri enn 3,7% hesi årini tilsamans. Men sum sagt stavar allur vøksturin frå 1996 aleina, tí at reallønin lækkaði báði í fjør, og ikki minst í år Ein arbeiðsmannaign Utrokningarnar eru bygdar å eina fulla årsløn eftir sått målanum imillum Føroya Arbeidarafelag og Føroya Arbeiðsgevarafelag, írokn að fritidarløn Roknað er við fritidarløn åvirkar longdina å fritidini Skatturin er roknadur eftir skattalógini hvert árið Roknað er við nur miðal kommunuskatti, vig að eftir fólkatalinum um einstóku kommunun um A henda hátt er eisini miðal barnafrádráttur rokn aður hvert árið. Roknad er við barnafrådråtti fyri tvey børn. Gjøld til ALS og Sam- haldsfasta eru tald við Tøka årsølin verður tikin við at draga beinleiðis skatt og gjøld av lønini Tøka reallgnin verður síðani funnin við at draga prisvøksturin frá tóku árs- lønini. Prisvøksturin, sum er brúktur, er tann sami sum pristalsvøksturin år um ár Prisvøksturin fyri 1998 er mettur til 3% Buskaparfrødingurin hjå Føroya Arbeidarafelag heldur ikki at tad er sann- likt, at prisvøksturin verdur minni f år, enn hann var i tør at broytt Minka so lidandi Buskaparfrødingurin sigur, at enn er langt eftir å mål, áðrenn reallønarmissurin frå 1991-95 er vunnin inn aftur. — Og vid einum pris- vøkstri uppå 2-3%, ella meiri um árið, er tað greitt, at keypiorkan aftur fer at lækka so líðandi, nú løn- irnar ikki eru prístalsvið- gjørdar Betala 12 meiri i skatti Akil BERTHOLDSEN Ein timaløntur å landi, sum arbeiðir fulla tíð, skal í år betala 12.000 krónur meiri í skatti, enn starvsbróðurin, á sjónum, sum forvinnur tað sama. Hetta er ein avleiðing av nýggju reglunum í skatta- lógini um, at sjómenn skulu fáa ein frádrátt uppá 15% í inntøkuni, áðrenn hon verð- ur skattað. Tvs, at hjá sjómonnum verða landsskattur, komm- unuskattur, gjald til ALS og Samhaldsfasta, roknað út av 85% av inntøkuni. — Ein avleiding av hesum er, at samfelagsbólkarnir í Føroyum, eisini í verka mannastættini, eru ikki longur líka fyri skatalógini. Ein biuskaparfrødingur hevur roknað út fyri Føroya Arbeiðarfelag, hvussu nógv meiri tey, sum arbeiða á landi, nú skulu betala í skatti av somu inntøku, sum ein sjómaður hevur. Ein timaløntur á landi, sum arbeiðir fulla tíð, for- vinnur góðar 150.000 krón- ur um árið. Og av teimum 150.000 skal hann betala 12.000 krónur meiri í skatti, enn ein sjómaður, sum eisini for- vinnur 150.000 krónur. Hjá tí timalønta á landi er skatturin góðar 55.000 krónur, ella 37%. Hjá sjómanninum er skatturin hinvegin góðar 43.000 krónur, ella knøpp 29%. Hetta kemst sjålvandi av, at hóast sjómaðurin for- vinnur 150.000 krónur, verður hann bara skattaður av 127.500 kr., tí 15% skulu dragast frá Tað vil siga, at tann tíma- lønti skal betala knappar 12.000 meiri í skatti av eini løn uppá 150.000 enn sj6- maðurin skal betala av som- „000 u løn Í útrokningunum eru ong- ir aðrir frådråttir tiknir við enn tey 15% til sjómenn. Hægri løn, størri munur Munurin á, hvussu nógv tey á landi skulu betala meiri í skatti, enn sjómaðurin skal, hóast báðir forvinna tað sama, verður stórri og stórri, jú hægri lønin er. Av eini inntøku uppá 200.000 krónur, skal tann á landi betala 18.000 krónur meiri í skatti, enn fiskimað- urin skal betala av somu løn. Utrokningarnar hjá bú- skaparfrødinginum hjá Før- oya Arbeiðarafelag, visa, at tey å landi skulu longu be- tala ein triding av lønini i skatti, tå 10 tey hava for- vunnið 125.000 krónur Men sjómaðurin sral heilt uppá 200.000, åcrein hann betalir tridingin í skatti. EEE Føroya Arbeiðarafelag heldur aðalfund hett a vikuskiftid. Uppundir fundin hevur FA gjórt áhugaverdar útrokningar um ymisk viðurskifti hjá verkafólki. Omanfyri verður víst á, at keypiorkan fer at lækka 2% í ár. Og í hesi greinini verður víst á, hvussu nógv tað kostar verkafólki, at tey ikki fingu sama skattalætta, sum sjómenn. Mynd: J. Kr. Vang Av ådurnevndu inntøku uppå 200.000 kr. skal tann á landi betala 85.170 krónur í skatti, tað eru 42%, og sjómaðurin skal betala 67.245 krónur, tað eru 33,6% Uppaftur grefligari verð ur munurin, tá ið tað kemur til tær hægru inntøkurnar. Vit skulu nevna tvey dømi afturat: Av eini inntøku uppå 300.000 krónur, betalir tann á landi 144.920 krónur i skatti, tað eru 48,3% Sjómaðurin betalir 118.033 krónur í skatti, ella 39,3%. Tað eru 26.888 krónur, ella 9% minni enn tann á landi Av eini inntøku uppá 500.000 krónur, betalir tann á landi 264.420 krónur, ella 52,9% í skatti Sjómaðurin betalir hin vegin 219.608 krónur skatti, tað eru 43,9 Sostatt ska in i betala 9 eila he 44.813 krónur meiri í skatti av eini inntøku uppá 500.000 kr. enn sjómaðurin