hósdagur 9. apríl 1998síða 6

6 tíðindablaðið Nr. 68 — 9. APRÍL 1998 Múrurin ikki umbyggjast til brúksbygning: Skal varðveritast i verandi liki Endalig avgerð er nú tikin um fram- tíðar varðveitingina av Kirkjubómúr- inum. Ívan Johannesen, landsstýris- maður í mentanarmålum, hevur gjørt av, at spurningurin um varðveitsluna av Múrinum verður loystur við eini ætlan í tveimum stigum, stendur í tíð- indaskrivi frá landsstýrismanninum Eftir at løgmaður tann 8. desember í fjør staðfesti, at Múrurin er eitt friðað forn- minni, hevur spurningurin um framtíðar varðveitsluna av Kirkjubømurinum verið til viðgerðar í Undirvísing- ar- og mentamálastýrinum Viðgerðin er nú liðug, og Ívan Johannesen, landsstýr- ismaður í mentanarmålum, hevur í dag gjørt av at á- leggja Føroya Fornminnis- savni sum skj ótast * at seta bráðfeingis verndartiltøkini, sum Føroya Fornminnissavn ådur hevur mælt til, i verk, * at seta arbeiðsbólk at fyrireika hugskotskapp- ing við tí endamáli at finna fram til eina var- andi loysn av verndar- spurninginum í sam- bandi við Kirkjubómúr- in Avgerð landsstýrisins bygg- ir á tilráðingar frå Føroya Fornminnissavni og savn- sins sakkønu rådgevarum, å løgtingslåg um fridan av fornminnum, å tilmæli, dag- fest 25.11.1997, hjå Forn- minnisnevndini til løgmans at stadfesta, at Mururin er friðaður og á staðfesting løgmans, dagfest 8.12.1997 av tilmælinum hjá Forn- minnisnevndini. Fornminn- issavnið hevur í sambandi við tað trupla málið um varðveiting av Múrinum leitað sær hjálp frá forn- minnamyndugleikunum í Danmark og Noregi. Anti- kvariska viðgerðin av mál- inum um Kirkjubemúrin er farin fram í einum arbeiðs- bólki við umboðum fyri nevndu myndugleikar og Konservatorskúlan í Keyp- mannahavn. Um Múrurin skal verða varðveittur sum tað ektaða — originala — miðaldarminni, hann er, eigur sambært tey sakkønu at verða farið fram soleiðis í tveimum stigum: Fyrsta varðveitingarstig: Tryggingar- og konserver- ingstiltøk eiga at verða sett í verk sum skjótast at fast- halda Múrin í tí líki, hann nú er. Hetta tiltakið fevnir um tryggingar- og konser- veringstiltøk, ið eru ætlað at fara fram yvir eitt áramál og verða byrjað við, at ein bráðfeingisverja verður sett yvir múrkrúnuna við tí endamáli at forða regni og vindi og harvið fremja neyðuga spakuliga turking av múrverkinum, at stuðla leysum pørtum av múrinum og harumframt at bera ar- beidspallar. Visindaligar rannsóknir verða framhald- andi gjørdar. Annað varðve itingarstig: Við hugskotskapping eigur at verða funnið fram til eina varandi loysn á verndar- spurninginum, soleiðis at Páll Patursson frá sjálvbodna áhugabólkinum: Ætlanin hjá Fornminnis- savninum eitt skrimsl Síðsta orðið er ikki sagt enn um framtíðina hjá Múrinum í Kirkjubø, hóast Landsstýrið hevur tikið eina endaliga av- gerð. Í Kirkjubø harmast tey um avgerðina og eru sann- førd um, at hon ikki als ikki fer at rigga Tur KJØLBRO Endalig avgerð er nú tikin um framtíðar varðveitingina av Kirkjubømårinum. Tað er landsstyrismadurin i mentamålum, Ivan Jo- hannesen, sum hevur gjørt av, at varåveitslan verður loyst í tveimum stigum. Tað førir við sær, at verkætlanin hjá sjálvbodna áhugabólki- num við J. P. Gregoriussen, arkitekti, á odda, sum varð kunngjørd í januar í fjør, verður ikki gingin á meti Páll Patursson, bóndi í Kirkjubø, er ein teirra, ið hevur sitid í sjálvbodna á- hugabólkinum. Bólkurin hevur í brævi til landsstýris- mannin í mars í ár mælt til at seta ætlanina í verk — Mær hevur ongantíð dámað ætlanina hjá Forn- minnissavninum. At klæða Múrin í eina slíka konstruk- sjón verður ikki gott og tað fara teir heilt vist at angra Vit høvdu eina góða, reint føroyska verkætlan, ið loys- ir allar trupulleikarnar í Múrinum. Men vit virða, at tað eru myndugleikarnir, ið ráða, sigur Páll Patursson. Í tveimum Ætlanin, ið landsstýrismað- urin í mentamálum nú fer at seta í verk, er í tveimum stigum. Í fyrstu atløgu í erða bráðfeingis verndartiltøk sett í verk, sum Feroya Fornminnissavn hevur mælt til, og í aðru atløgu verður ein arbeiðsbólkur sett at fyrireika hugskotskapping við tí endamáli at finna fram til eina varandi loysn. Av- gerðin úr Landsstýrinum byggir á tilráðingar frá Før- oya Fornminnissavni og sakkøna ráðgeving úr Før- oyum, Danmark og Noregi. - Okkara verkætlan byggir eisini á sakkgna ráð- geving, bæði føroyska, isl- endska, dansk og norska. Vit hava tosað við nógv fólk, til dømis íslendska ar- kitektin, Tórstein Gunnars- son, sum hevur staðið fyri umvælingini av eldri bygn- ingum í Íslandi og danan Exner, ið hevur staðið fyri umvælingini av Kolding Hus. Og okkara ráðgevarar siga tað øvugta av tí hesir siga. Tað verður bara pá- standur ímóti pástandi. Tað er einki dulsmál, at undanfarni landsstýrismað- urin í mentamálum, Sámal Petur í Grund, gjørdist rætt- iliga hugtikin av verkætl- anini hjá áhugabólkinum í Kirkjubø og enntá åsetti ein dag, tá ið ætlanin kundi verða liðug. Nevniliga til 1000 ára hátíðarhaldið fyri kristnanini av Føroyum. — Hann dugdi at síggja tað skilagóða í okkara ætlan. Tað er ikki satt, sum tað verður sagt í endaligu av- gerðini hjá hesum landsstýr- ismanninum, at okkara ætl- an skaðar Múrin. Hon nem- ur als ikki við Múrin. Sum eg dugi at síggja, verða teir noyddir at bora tvørtur í- gjøgnum Múrin fyri at leggja hesa konstruksjónina á og tað nertir sanniliga Múrin. Teir mótsiga sær sjálvum alla tíðina, sigur Páll Patursson. Fornminnissavnið og sak- kønu tess hava mælt frå at geva loyvi til verkætlanina hjá áhugabólkinum í Kirkjubø, har Múrurin verður bygdur um til brúks- bygning. Sambært teirra sannføring stríðir tað ímóti lógini um friðan av forn- minnum og tað fer eisini at skaða Múrin sum forn- minni. — Múrurin hevur verið brúktur fyrr. Nógvir lutir, sum eru í Kirkjubø og aðra staðni, stava frá Múrinum og teir eiga at koma aftur í Múrin. Tað er vanvirdiligt, at til dømis Kirkjubøst6lar- nir, sum koma aftur til Før- oya í ár, skulu í eitt trota- búgv av einum møblahandli í varðsveitslu. Tað er í øllum fórum ikki eitt virðiligt stað. Lutirnir eiga at vera har, teir eiga heima og vit kunnu ikki góðtaka annað, sigur Páll Patursson. Kapping Hóast landsstýrismaðurin í mentamálum hevur tikid eina endaliga avgerð, hava kirkjubefólk ikki mist vón- ina um, at teirra verkætlan kemur fram í ljósmála aftur. Ahugabólkurin ætlar sær at taka lut í hugskotskapping- ini við verkætlanini. — Vit hava broytt hana eitt sindur, síðani hon varð løgd fram alment og tað er eftir ynski frá ymsum fólki. Tað Múrurin verður vardur móti framhaldandi niðurbróting frá veðurlagnum í eini óav- markaðari framtíð. Til formgeving av endaligum verjutiltøkum yvir og kring Kirkjubømiirin hevur lands- styrismadurin tikid undir vid tilmælinum um at skriv- að verður út hugskots- kapping, grundað á krøv, ið eru sett av fornminna- myndugleikunum. Forn- minnissavnid og sakkønu tess eru fullvís í, at tað ber til at útforma varandi verju- tiltók, sum verja múrin utt- an at skemma hann ella um- hvørvid. I sambandi vid avgerdina um Kirkjubømurin hevur landsstýrismaðurin sam- stundis gjørt av ikki at geva loyvi til verkætlan hjå ein- um sjålvbodnum åhuga- bólki v/ J. P. Gregoriussen o.ø., um umbygging av Kirkjubømiurinum. Forn- minnissavnid og sakkønu tess hava mælt frå at geva loyvi til verkætlanina hjå sjålvbodna áhugabólkinum (Verkætlan 97). Tey sak- kønu hava ta åskodan, at ætlanin hjá áhugabólkinum at umbyggja Múrin til ein brúksbygning fyri tað fyrsta stríðir ímóti lógini um frið- an av fornminnum. Fyri tað annað hevdi ætlanin verið til skaða fyri Múrin sum fornminni. Undirvísingar- og mentamálastýrið tekur undi; við sjónarmiðunum hjá Fornminnissavninum og tess sakkønu. Avgerðirnar eru fráboðaðar viðkomandi pørtum og stovnum, stend- ur í skrivi frá Ivan Johanne- sen, landsstýrismanni. Seinasta orðið er ikki sagt í drúgva kjakinum um framtíðina hjá Múrinum í Kirkjubø. Hóast áhugabólkurin úr Kirkjubø hevur tapt í fyrsta umfari, heldur hann á at stríðast, sigur Páll Patursson sum kann tykjast løgid er, at tað er eingin, ið setir spurnartekin til ætlanina hjá Fornminnissavninum, men bara okkara. Hvør sigur, at teirra ætlan heldur í øllum veðri. Sum eg dugi at síggja, skulu fleiri hundrað plátur leggjast á Múrin og fáa vit eina ódn sum í 1988, kann eg ikki ímynda mær, at konstruksjónin fer at halda. Ein slík ódn kann koma aftur, nær tað skal vera. Vit eiga bara ein Múr og dettur hann niður, fæst hann ikki aftur, sigur Páll Patursson. Síðsta orð ikki sagt Kjakið um íramtíðina hjá Múrinum í Kirkjubø, mæt- asta fornminninum í landi- num, er ikki av enn hóast landsstýrismaðurin í menta- málum hevur tikid eina endaliga avgerð. - Mær kunnugt skal Fornminnissavnið hava loyvi frá ymiskum mynd- ugleikum, skal teirra ætlan setast í verk, sóknini. frið- ingarnevndini, og ødrum, og mær vitandi er eingin fyrispurningur komin, sigur Påll Patursson. — Hóast vit virða, at ment- amálaráðharrin ræður, er síðsta orð ikki sagt í hesum mali enn. Eg kundi hugsað mær, at ein ógegnig nevnd varð sett, sum setti spurn- ingar fram til báðar partar, áðrenn farið verður undir hesa ætlanina. Hon kundi verið mannað av føroying- um, verkfróðingum, arki- tektum, arkeologum og gðr- um og á tann hátt kundu vit fingið svar uppá nógvar spurningar. — ikki minst til hatta skrímslið av eini kon- struksjón, ið ætlanin er at leggja á Múrin, sigur Páll Patursson at enda í viðtali. | |