týsdagur 21. apríl 1998síða 21

Nr. 73 — 21. APRIL 1998 tíðindablaðið SOSTAlrin Javnaðarflokkurin Føroyingar samdir | Roknistykkið 6 av 10 fóroyingum ynskja, at fóroyingar skulu hava meiri sjálvstýrið innan ríkisfelagskapin. Tjóðveldis- og Sambandsflokkurin eru hvør á sín hátt garantar fyri, at eingin broyting verður gjørd frå fóroyskari síðu, skrivar Eyðólv Dimon m.a. I fjølmidlunum verður av Sambandinum og Tjóð- veldinum ført fram, at før- oyingar standa so spjaddir f stjørnarmålinum. Men hetta er ikki i tråd vid veruleikan, sum seinasta veljarakanning eisini greitt visti, har 60% av føroysku veljarunum søgdu seg vilja hava meiri sjålvstyri innan rikisfelag- skapin. Hin konservativi Sambandsflokkurin Sambandsflokkurin, ið er ein afturhaldsflokkur, er i- móti øllum broytingum í rikisrættarligu stødu okkara. Flokkurin er sera diktator- iskt styrdur, og so leingi flokkurin ikki hevur funnid sær annad formansevni, fer stagnerada stødan at seta Sambandsflokkin uttanfyri åvirkan i Føroyskum poli- tikki komandi árini. Fleiri av tingmonnum Sambands- floksins hava eisini lisið skrivtina á vegginum, og í samrødu vid Dimmalætting 15.april boða teir frå, at nú eru teir sinnadir at vidgera heimastyrid. Men tå poli- tikkarar Sambandsfloksins onga åvirkan hava å sin dik- tatoriskt leidda flokk, tå kann hetta ikki tálkast ødr- vísi enn, at hetta bert er valgflesk. Hin ósamdi veldisflokkurin ljá Tjóðveldinum er stødan tann, at ósemjan, ið teir siga vera millum føroyingar, er innanflokka hjá teimum sjálvum. Í mun til diktator- iska Sambandsflokkin so veit føroyski veljarin als ikki, hvar hann hevur Tjóð- veldisflokkin, tí øll valevni floksins tykjast at vera for- menn. Heini O. Heinesen heldur fast um, at føroying- ar f 1946 hava valt loysing, og ti er ikki meiri at tosa um f hesum målid. Henda støda er saman vid Sam- bandsflokkinum »garantur« fyri, at eingin broyting verð- ur gjørd frå FØROYSKARI síðu. Hin vegin boða nýggju andlitini í Tjóðveldisflokki- num frá eini nýggjari kós, at nú vil flokkurin virka fyri eini SKIPAÐARI LOYS- ING. Nærkast javnadarfiokkinum Hetta, at vilja virka fyri skipaðum broytingum í rik- isrættarligu stødu okkara er ein åsannan av, at fylgjurnar av gomlu kósini, at vilja kvetta å stokkinum, høvdu verði at vit fingu óskipaðar tilstandir, men vit fegnast um nýggju kósina, sum er at nærkast Javnaðarflokki- num ; Eyd6lv Dimon valevni Javnaðarfloksins í Suðurstreymoy Soleiðis byrjar onnur hvønn valgrein hjá Tjóðveldis- flokkinum. Meðan gll síð- ani víðari leita eftir rokni- stykkinum, so finst tað ikki. Orðavavstur uppí saman um naggatódn, skipaða loysing og demokratisku leiðina, um at tað nokk man fara at ganga, at tað hevði verið stuttligt at roynt loysing og at man ikki kann lata verða. Aðrenn vit fingu nýggju stýrisskipanarlógina, kundu uppskot koma broytingar- uppskot úr figgjarnevndini, sum vildu lækkað uppskot landstýrisins úr 2,5 milj. kr. til 1,5 milj. kr. Lasse Klein sum tá átti hetta broytingar- uppskot, har fíggjarlógin varð skerd við eini milliard krónum, varð spurdur av einum Fólkafloks manni um hvussu hann ætlaði at reka samfelagið vid 1,5 milliard og hvørji økjir hann hevði í kvittanini at skera burtur. Lasse Klein svaradi tå aftur, at »man kundi ikki lata vera«. Hetta minnir nakad um endurreista Tjóðveldis- flokkin. Svarini, ið givin verða eru so grunn og ókon- kret at fólkið ikki kann fyri- halda seg til tey. Síðani kemur tjóðveldis >sjónvarpsstjórnuskot< og greiðir okkum frá, at Tjóð- veldisflokkurin ferð eftir ferð hevur lagt broytingar- uppskot fyri løgtingid, sum eru tillagaði samfelagnum Hækka folkapensionina og útbyggja eldrarøktina Tann føroyski javnadar- flokkurin hevur gingid å odda í tí socialu menningini í Føroyum og skapt skipan- ir, sum vit í dag rokna sum eina sjålvfylgju. Fyrimynd- in hevur verið tey norður- lendsku grannalondini, har socialdemokratarnir hava haft høvdusåbyrgdina av samfelagnum síðan triati- árini. Vert er eisini at leggja sær í geyma, at hesi samfeløg eru millum fremstu ídnað- arlond og mest framkomnu samfelgg í heiminum. Tað er eingin ansøgn í, at hava væl útbygdar socialar skip- anir og samstundis hava eitt høgt vinnuligt stødi. I teim- um socialdemokratisku Nordanlondunum fylgjist tað at. Javnaðarflokkurin stigtakari til: var — fólka- og avlamispensi- ónina í 1959 — heimahjálparaskipanina í 1973 — sjúkradagpeningin í 1978 — heimasjúkrasystraskip- anina 1980 — endurútbúgvingarskip- anina í 1987 — arbeiðsloysisskipanina í 1992 Hesar skipanir eru sam- haldsfastar; tað vil siga at tú sum borgari hevur rætt til veitingar uttan mun til, hvat tú hevur goldið inn. Tað er nú ein ágangur á hesar skipanir frá borgarlig- ari síðu, serliga pensións- skipanina, har tað sam- haldsfasta skal sleppast til fyrimun fyri tí sjålvsøkna. Hann, sum hevur ráð at gjalda mest, skal eisini fáa mest. Javnaðarflokkurin vil ikki sleppa tí samhaldsføstu skipanini. Sjálvt um tað verður sagt, at vit ikki hava ráð at hava hesar skipanir, tí at tað í framtíðini verða so nógvir pensionistar, so er hetta í síðsta enda ein spurn- ingur um politiska priori- tering. Javnaðarflokkurin vil pri- oritera fólkapensiónsskip- anina. Málið er í fýrstu at- løgu at økja pensiónsvið- bótina saman við samhalds- fasta við kr. 1.000 um mán- aðin ella kr. 12.000 um árið. Javnadarflokkurin vil ikki góðtaka, at vit ikki hava ráð at gjalda núverandi pen- sionistum eina rímuliga pensión út frá tí sjónarmið- ið, at hetta er tað ættarliðið, sum hevur lagt lunnar undir tað væl útbygda samfelag, vit hava í dag. Somuleiðis má ein miðvís útbygjan at eldrargktini fara fram. Okkum tørvar í dag 300 rgktarpláss, skulu vit samabera okkum við hini norðanlondini. Tá verður hugsa um vardar íbúðir, sambylir og røktarheim. Sum stødan er nú, er hon óverdug fyri tey, sum tørva hesi pláss, har bíðitíðin er alt ov long. Nógv sleppa ongantíð inn, hóast ógvuliga stóran tørv. Tað er lyndið til, at ymsar komunur hvør í sínum lagi royna at loysa henda trupuleika, men her má landsstýri verða meira virkið, tí tað kann ikki verða rætt, at tær ríku kommunurnar, kunna loysa sin tørv, meðan tær fátæku einki megna. Tørvurin hjá teimum røktarkrevjandi er eins, óansæð um hann byr í ríkari ella fátækari komm- unu. Javnaðarflokkurin bjóðar seg fram til løgtingsvalid vid ti adalmålid, framhald- andi at standa å odda i menningini av føroyskum almannapolitikki. Andrias Petersen valevni Javnadarflokksins i Eysturoy uttan stuðul frá ødrum. Annadhvørt hevur hann fingid rangar upplysingar ella sigur hann ósatt við vilja. Í hvussu so er, hesi seinnu árini hevur Tjóð- veldisflokkurin ongantíð komin við ngkrum broyt- ingaruppskoti, sum ber á tann bógvin, at fíggjarlógini ikki tørvadi stuðulin úr Danmørkini. Tjóðveldisflokkurin hev- ur atkvøtt fyri fíggjarlógar- uppskotum bæði frå egnari samgongu og meðan teir hava sitið í andstødu. So eg haldi, at >stjórnuskotið< skuldi spurt sínar parta- menn, Heina O. Heinesen og Finnboga Isaksson um hetta. Ikki tí, teir og aðrir tjóð- veldismenn hava í tí sann- føring um, at hetta var besta loysnin, atkvøtt til frama fyri føroyska samfelagið Eitt er teori og eitt annað er praksis. Jákup Danielsen valevni Javnaðarfloksins Natúrligt at útjaðarin sleppur upp í part Nú tað vísir seg, at tað fer at bera til at framleiða og selja neytakjøt, eiga útjaðaragkini í Føroyum at fáa sín natúrliga lut í hesi vinnu. Tað er av- markað, hvat framleiðst kann í smærru plássu- num í Føroyum, og tí eigur ein tílík fram- leiðsla í útjaðaragkju- num at stuðlast á besta hátt. Hetta skapar livi- líkindi á smáplássum og styrkir somuleiðis um landsbúskapin. Hesum vil Javnadarflokkurin virka fyri. Tummas Frank Joensen valevni Javnaðarfloksins i Sandoyar valdømi NNT) NI