hósdagur 23. apríl 1998síða 24

£ Nr. 75 — 23. APRÍL 1998 tíðindablaðið Sosalurn |Sambandsflokkurin So skifti hann aftur stø0u Seinastu ferð vóru boðini sambært pressuni, at hann nú styðjar Nyrup stjórnina, treytað av, at føroyingar fáa eina rímuliga avtalu í bankamálinum aftaná valið. Nú er onki nytt í, at Jóan- nes Eidesgaard skiftir stóðu í heilum. Hann minnir meira og meira um tongul í brimi. Tað er næstan sum við manninum, sum segði, at leggja av at roykja er onki fyri, tað hevði hann gjørt so ofta. Tá hevur tað størri áhuga fyri føroyingin at vita, hvat tað er, sum Jóannes Eides- gaard og Poul Nyrup Ras- mussen hava avtalað á teirra fundum, onkur fundurin vardi heilar 5 tímar, sigur Sosialurin. Hví hendi kúvendingin beint aftaná fólkatingsval- ið? Poul Nyrup Rasmussen lovaði bæði tíðliga og seint áðrenn fólkatingsvalið, at tá valið var av, so var danska stjórnin til reiðar at samráð- ast beinanvegin. Hetta vendi sum á einum tallerki, aftaná at Jóannes Eidesgaard varð valdur sum tungan á vágskálini á fólka- tingi. Hvussu landsstýrið enn royndi at fáa Poul Nyrup Rasmussen til samráðingar- borðið, so smeyg hann sær undan sum álurin. Hugtakið »gensidig respekt« var goymt og gloymt. Samstundis, so løgid tað ljóðar, helt semjan í løg- tinginum uppat. Adrenn tvi- hildu javnadarmenn og aðr- ir, at neyðugt var vid semju í løgtinginum. Og áðrenn fólkatingsvalið og nýggju støðuna hjá Jóannes Eides- gaard var eisini full semja. Men nú eydnaðist javn- aðarflokkinum at fáa helvt- ina av løgtinginum at leypa frá øllum semjum. Vit vita øll, at javnaðar- flokkurin hevur ikki havt áhuga í, at nakað krav verð- ur reist móti dønum, hvørki krav um kanningar ella um at danir skulu gjalda fyri bankabjargingarnar. Øll minnast tá Jóannes Eidesgaard á veg til Keyp- mannahavnar leyp frá áðr- enn samráðingarnar í 1995. Ivaleyst vistu Poul Nyrup Rasmussen og Mogens Lykketoft av hesum, ådrenn vit hittust. Hetta er farid, og vit hildu fast um krøvini, sum longu komu í avtaluna frá 1994. Spurningurin er nú, hvat er farið fram á longu fundu- num millum føroyska og danska javnaðarflokkin. Hava danskir javnaðarmenn fingið lyftið um, at teir sleppa nógv bíligari aftaná enn áðrenn løgtingsvalid? Er talan um avtalað spæl? Vónandi er tað ikki so galið. Eitt er vist. Vildi Jóannes Eidesgaard hjálpt Føroya fólki til best møguliga úr- slitið, so hevði hann stuðlað verandi landsstýri í okkara samráðingum. Føroyingar kundu kent seg tryggari, um samråding- arnar fóru fram áðrenn val- ið, tá tað ikki hevði borið til at komið heimaftur við einari vánaligari avtalu. Tann ringasta loysnin fyri Føroyar er, um Jóannes Eidesgaard fær ávirkan á tað landsstýrið, sum aftaná valið skal seta krøv móti donsku stjórnini Tað var fyrst og fremst Føroya javnaðarflokkur, sum lat seg draga runt á leikpallinum, tá bankarnir blivu endurreistir. Tað var fyrst og fremst Føroya javn- aðarflokkur, sum gekk við til at Føroyar vórðu niður- bundnar i avtalunum vid Danmark. Tað var fyrst og fremst Føroya javnadarflokkur, sum gekk ímóti, at vit settu króv fram móti dønum i 1994 og 1995. Hvussu í allari víðu verð skal Føroya javnaðarflokk- ur seta politisk krøv fram í málum, har hann sjálvur hevur høvudsåbyrgdina av teimum gjørdu mistøku- num? Hetta vita bædi Poul Ny- rup Rasmussen og Mogens Lykketoft. Spurningurin er, um Jéannes Eidesgaard å sin vanliga hått meira ella minni handlar f blindum, ella um veruligar avtalur eru gjørdar millum teir bådar bróðurflokkarnar. Edmund Joensen floksformaður Men sig, hvat ger tingið Fyri hundrað og sekstan árum síðan var Jógvan Poulsen av Strondum fyrstu ferð valdur inn.å ting. Bæði Jógvan Poulsen og síðan Johan Poulsen hoyrdu til politiska ættarliðið, ið laðaðu fóroyska búskapin upp frá grundini. Tá Jógvan Poulsen, ið skrivaði fyrstu føroysku bibliusøguna, fyrstu ferð varð valdur inn á ting í 1883, vóru enn stórir partar av Norsku Lóg frá 1685 enn galdandi i Føroyum. Í dag eru lógir mettar avgamlar, um tær eru triati åra gamlar. I 1883 var danska grund- lógin einans 34 ára gomul, í dag er heimastýrislógin hålva øld til aldurs. Jógvan Poulsen greiðir frá í grein prentað í "Sam- bandsflokkurin — upphav og virki", hvussu grindakassin kundi læna frá kirkjukassa- num og øvugt til tess at tryggja, at allir føroyingar fingu lut í búskaparligu menningini, sum stóðst av fríhandli og fiskivinnu. Á okkara døgum hevur løg- tingsfíggjarlógin ligið um tær tríggjar milliardirnar, og vit hava søplad alt burtur, sum okkum varð latið upp í hendurnar tey sjey góðu árini, og somikið størri var neyðin, tá tey sjey rakárini komu. Í dag skal, sum vitu- ligt er, eitt annað tingarb- eiði til, men hornasteinin hava teir gomlu lagt. Teir gomlu æra Rasmus Effersge, sáli, tók so til orðanna: "Latum okk- um teir gomlu æra — okkum tað til frama verða skal". Okkum kann tað verða til mikla signing at líta aftur á tey lívsvirði, ta stremban og ta moralsku styrki, teir gomlu tóku við innan ting- gátt. Ongin teirra hevði gjarað út av almennu kassu- num, enn minni sett framtíð føroyinga í veð fyri lánum til tess at keypa atkvødur veljaranna við teirra egnu pengum. Høvdu vit havt hesar menn, ið vóru líka orðhildnir undan sum eftir valinum, var ongin láni- fíggjað forbrúksfest í 80'unum, og ongin tyngj- andi kreppa í 90'unum. Skulu føroyingar mennast hugsjónarliga, styrkjast bú- skaparliga og semjast brødraliga, má álitið millum tinglimir og veljarar endur- skapast. Lívsvirði, sum orð- haldni, sjálvbjargni og um- sjón av skaparverkinum skulu aftur inn um tingsins gátt, skal hetta gerast veruleiki. Frá álitissessi til fulltíðarstarv At byggja á fedranna arv er tó bert grundin, reisingina mugu vit sjálvi skapa okk- um. Tingarbeiðið er nógv broytt. Sum longu nevnt, er livitíðin hjá lóggávuni nógv stytt. Samstundis mugu tingmenn halda í oyruni á teirri almennu fyrisiting, sum í dag telur fleiri hundr- að fólk, og sum hevur alt lógarverkið og allar milli- ardirnar undir hond. Fyrst í hesi gldini fingu tingmenn ávirkan á umsiting amt- mansins igjøgnum grunnar og stýri, og teir kláraðu hetta, eins og at umsita pen- ing løgtings, afturat vanliga starvi sínum. Tingstarvið var tá ein álitissessur, sum til bar at rókja umframt ann- að virksemi. Í dag er ein onnur tíð. Skal tingarbeiðið gerast til lítar, má full tíð nýtast til hetta arbeiðið, og tingmenn mugu hava somu arbeiðs- umstødur, sum teir lands- stýrismenn og almennu stjórar, tingið skal hava eyg- uni eftir, um teir skulu fremja søk veljaranna, har fíggjarlig ábyrgd, virkis- fúsni og heilhjartað umsorg- an eru vundin í húnarhátt. Jóhannes Martin Olsen valevni Sambandsfloksins Eins og undan fólka- tingsvalinum hava loys ingarhugaðar røddir dúgliga verið frammi og funnist at ríkisfelags skapinum. Ført hevur verið fram ferð eftir ferð, at tíðin er farin frá hes- um felagsskapi, og at nú er stundin komin at loys ingini Sjálvur kann eg fult og heilt taka undir við grundsjónarmiðnum, at vit eiga at læra at standa á egnum beinum og klára okkum sjálvi. Men eg sakni alla tíðina, at tosið um at loysa kemur longur enn bert til sjálva loysingina. Tað er lætt og púrasta ókeypis at tosa um loys- ingina. Men verri verður, tá tað snýr seg um at for- telja fólki, hvussu vit skulu bera okkum at aft- an á loysingina. Hvar er uppskriftin upp á, hvussu vit skulu fáa okkara samfelag at halda fram á sama stødi, sum tað hevur í dag? Hana havi eg enn ikki sæð! Innan fyri ríkisfelags- skapin kunnu vit saktans læra at standa á egnum beinum, og tað er væl eisini hugskotið aftan fyri sjálvan ríkisfelags- skapin! Men vit eru ein so litil tjóð, at vit skulu skerja okkara livistødi mun- andi, um vit skulu gera okkum nakrar vónir um at halda fast við allar teir fyrimunir og møguleik- ar, vit hava i rikisfelags- skapinum. Hvussu vid møguleik- unum hjá okkara ungt at sleppa fram at víðari lestri? Ella hvussu við Loysing og hvat so? møguleikunum hjá okk- ara sjúku at fáa neyðugu hjálpina, tá okkara egna sjúkrahúsverk ikki strekkir til? Eg eri sannførdur um, at eingin av loysingar- monnunum hevur hug at offra sína egnu vælveru og sitt egna livistødi, tå vit ein dag kanska veruliga koma fram at hesi g6du loysingini! Ti eftirlysi eg at hoyra eitt sindur um, hvat vit hava at seta i stadin fyri tað, vit hava nú. Tað må vera fyrsta treytin, at loysingarfólk gera øllum tað greitt, heldur enn bert at tosa út í tóman heim um eina loysing, sum um eingin skuldi goldið fyri hana. Sum er, hava vit ein góðan ríkisfelagsskap við hópin av møguleik- um. Hesum borgar Sam- bandsflokkurin sum ein- asti flokkur fyri! Stuðlið tí hesum flokki heldur enn at stuðla tóma loys- ingartosinum, sum ikki torir at nerta við fylgjur- nar av loysingini! Heðin Mortensen valevni Sambandsfloksins Eldrapolitikkur Ikki er hugaligt at vera vitni til, hvussu okkara rgktar- krevjandi gomlu hava tað í okkara nútíðarsamfelag. Tey røktarheim, sum eru bygd seinnu árini, nøkta ikki tørvin hjá meir enn einum parti av teimum, sum hava brúk fyri røkt. Serliga hugsi eg her um tey, sum krevja nógva rgkt. Nøkur øki í landinum hava ellis- og rgktarheim, sum taka sær av røktar- krevjandi gomlum og gera tey eitt gott arbeiði. Røkt- arkrevjandi gomul, sum ikki fáa pláss á hesum heim- um, búgva kanska heima, har teirra avvarðandi gera eitt stórt arbeiði. Røktararb- eiðið er mangan tungt og krevjandi fyri tey avvarð- andi, og vild: tey ynskt, at nøktandi møguleikar góvust at verða avlastaði av og á. Stórt spell, at samfelag okkara ikki enn hevur nóg góðar møguleikar at bjóða á hesum øki. Um ikki ann- að, so til í tíðarskeiðum at lætta um hjá teim avvarð- andi. Her má ein upppriori- tering fara fram, so røktar- krevjandi gomul lættari kunnu fáa tilboð um at koma á røktarheim. Hevur onkur viðmerk- ingar til hetta mál, so lat meg frætta. Terje Davidsen, valevni Sambandsfloksins í Norðstreymoy