hósdagur 30. apríl 1998síða 11

Val ímillum politiskar hugsjónir? - Ja takk! Í Føroyum er frammanundan nóg trupult at sameina fólkið um at virka saman fyri felags vælferð. Tann fýra dimensionelli landspolitikkurin (samband/sjálvstýri og vinstra/høgra) liðar jú frammanundan sundur, men fyri tað mátti tað ikki verið neyðugt hjá ávísum politikkarum at seta samfelagsbólkar upp hvør ímóti ødrum, at illgita, niðra og sáa mistreysti í fólk, sum undir givnum umstødum gera sítt ítasta, hava borið sín part av sparingum og samfelagsendurreisnini og í mongum fórum hava kýtt seg yvir evni mangan uttan at fáa stórt annað afturfyri enn skitin orð og niðrandi umtalu. Her verður hugsað um tann hugburð, sum ávísir borgarligir politikkarar, serliga Óli Breckmann og aðrir í tí selskapinum, í áravís hava sýnt mótvegis tí almenna sekt- orinum, eitt nú sjúkrahúsverkinum. Tað er fyri so vítt heilt í lagi, at eisini sjúkrahúsini mugu tola sín náttúrliga part av minkaðum samfelagstilfeingi, men máti skal vera við, og hóast tað ikki hevur skortað upp á ávarðingar, so hevur gongd- in skeiva vegin vegna politiska líkasælu at siga ábyrgdarloysi fingið loyvi til at koma so langt, at t.d. Landssjúkrahúsið umsíðir virkar meira og minni í undantaksstødu og heilt vist verður at kollsigla so ella so, verða ikki mGttiltøk, eitt nú meira tilfeingi og sømiligari arbeiðskor framd, ongantíð ov skjótt. Seinnu árini er virkisferðin nógv økt, samstundis sum framdar eru munandi og áhaldandi sparingar. Tóka seingjatalið er minkað, samstundis sum innleggingartalið er økt fyri ikki um at tala tann ambulanta tænastan fleirfaldað, umframt at nýggjar arbeiðsuppgávur eru tiknar inn ella eisini heim úr Danmark. Tá spurningar hava verið settir, um við- gerðin er forsvarlig, hevur leiðslan sjálv- sagt sagt ja, ella at hon er tað enn, men... 9 Sjálvur havi eg sagt tað áður og kann væl endurtaka, at sjálvsagt kunnu og eiga starvsfólk at kýta seg eyka eitt neyðugt skifti, tá tað kennist sum ein natúrligur og neyðugur liður í einum felags taki, sum øll varða av, og serliga um vón er framman fyri stavn um, at tað aftur slætnar. Men mark er hóast alt fyri, hvussu ofta og leingi fólk orka at spíla seg út yvir evni uttan høvi at rætta ryggin, ella um tey í lonedini troysta sær at navn til eitt arbeiðsavrik, sum kanska kundi og átti at verið betri fyri brúkaran, vóru umstødur til tess. Tá er vandi fyri, at fólk gevast á hondum, og mangt fer í upploysn, so ella so. leggja Hetta eru vidurskifti, sum kunnu vera trupul at loysa, um tilfeingið reint faktiskt ikki er tøkt, men tå má samstundis sigast at vera óneyðugur steinur oman á byrdu, tá hesi somu niðurslitnu almennu verka- fólk samstundis fáa skotið í skógvarnar, at tey gera meira skaða enn gagn ella bert mjølva sína egnu køku. Tann 2. februar í ár er forsprákari fólka- floksins á tingi (Óli Breckmann) enn eina- ferð úti eftir almennum starvsfólkum. sum hann sigur „fáa løn fyri ikki at loysa mål, tí loysa tey málini, verða tey arbeiðsleys,“ og síðani fær sum vant frá tí síðuni hvor sítt av eyknevnum og aðrari niðrandi um- talu, t.d. „tey hvítkitlaðu“, „tey við skúla- taskuni“, „tey við funktionerslipsinum“. „tey við partisanturriklæði“ o.s.fr. Bert ein mánað seinni stóð so Strand- ferðslan serliga fyri skotum við slíkari mannminkandi umtalu (rottureiður og køstadungi), at tað hevði elvt til beinleiðis ruduleika, hevði stavnamaðurin sjálvur ikki trekt eitt sindur í land aftur, m.a. at tað ikki var persónliga meint. men meira ein spurningur um ideologi! Skal hatta lagið vera politiska åstødi fólkafloksins. so má tað metast vera markleyst ósmædni nú at biðja hesi somu mongu útspiltu fólk velja seg, tíansheldur stilla so nógv alment lønt fólk upp. Eg minnist fyri umleið 20 árum síðani. at eg eftir enn eina hatursferð O.B.'s spurdi hampamannin Sundstein, hvussu teir í verðini kundu tola ein slíkan ótanga inn- anflokka. Ta ferðina umbar fyrrverandi løgmaður seg við, at fólkaflokkurin var so rúmur, at tað eisini skuldi vera pláss fyri einum Ó.B. Seinni gjørdist umberingin jú til tað vælkenda „bara Oli", men nú um- síðir tykist tað eisini vera ovboðið hjá fyrrv. løgmanni, sum beklagar mannin og hans- ara vegna stúrir fyri undirtøku floksins á komandi løgtingsvali. Hevur tað leingi verið „bara Oli", so er tað ikki longur so, av tí at maðurin, um nakar, myndar sjálvan fólkaflokkin, er teirra formaður á tingi og sigur í stóran mun floksins vegna, hvar skápið skal standa. At so nýviðsettir tinglimir í ávísan mun bara taka upp eftir stavnamannin er bara við til at belasta flokkin enn meira. Ein má spyrja, hvat í verðini hetta er fyri nakað, at blíva við at liggja og klikkja niður á almennar stovnar og arbeiðsfólkið har. Gaman í finst onkur svíkur ímillum á almennum stovnum, treyðugt so, eins og tað sjálvandi eisini kann vera so umborð á skipi ella aðrastaðni í privata vinnu- lívinum, men ein eigur hóast alt at varð- veita trúnna á, at fjøldin hóast alt ger sítt ítasta og lyftir upp heldur enn trýstir niður. Sjálvur havi eg einamest havt arbeiðs- royndir innan heilsu- og skúlaverk, har eg meti flestøll gera eitt dygdarverk og spíla seg út, ikki minst tí at teimum dámar arbeiðið og seta eina æru í sítt arbeiðs- avrik. Skoðsmálini frá fremmandum starvsfeløgum hava eisini verið rímiliga góð. Tí kennist tað so svart, at stórur borgarligur flokkur mest sum skal byggja sítt politiska tilverugrundarlag á niður- gerðing av einum so stórum parti av tí føroyska fólkinum, sum tey í almennum arbeiði nú einaferð mugu vera í einum fámentum samfelag. At samanbera við berum tølum lutfalsliga kostnaðin av al- mennu Føroyum við onnur lond er ør- skapur. Ein skuldi næstan trúð, at borgarlig ikki Nr. 80 — 30. APRÍL 1998 tíðindablaðið 11 høvdu eins brúktu almennar tær men tað havi g so fyri min part ikk royndir av, kanska heldur tvørturimåt fyrr var illa. síðani eru samhaldsfastar, og fólk eftir førimur gjøgnum skattin frammanundan gjalda fyri seg Verður áhaldandi útpíningin og niður gerðingin av almennum skipanin heilt sindrast. so beri eg ótta fyri at endurreisnin gerst trupul. Eitt talandi dómi um slíka gongd er. tá verandi bore arliga samgonga í síni privatiseringsødi eini handavending jarðlegði almennu utt anlandsfarleiðina (Skotlandssiglingina). Ta ferðina gekst skjótt og ómakaleyst at for koma og søpla landsins (les: fólksins) ognir burtur, men síðani hevur bara valdað sakn- ur og ruðuleiki, samstundis sum einki røkist fyri nakrari endurreisn. sum er nøkt- andi fyri útflutningsvinnuna. og at meiniga sjálvbetalandi fólkið sleppur at ferðast fyri ein rímiligan kostnað tænastum til. at At endurreisa eitt møguligt sindrað al manna- og heilsuverk verður íkki gjørt við smartum „hovsa-endurreisnum“. san- eringum ella ødrum hokus-pokusloysnum. so sum tað hevur verið sætt innan fyri ávísar partar av vinnulivinum, har tað t.d hevur borið til í eini handavending at broyta lóggávuna sær sjálvum til fyrimunar at endurreisa vinnuligt fallittbúgv Fólkaflokkurin hevur eins og aðrir part- ar av samgonguni stóra ábyrgd sitandi á sær av einum alsamt bæði materielt og menniskjansligt niðurslitnum heilsuverki. og hóast málið hevur verið næstan burt- urtagt í verandi valstríði, so eiga teir í evstu løtu at melda heilt greitt út fyri veljaranum, hvat teir vilja við heilsuverk- inum eins og ødrum almennum tænast- um. Plenuklipparin er longu brúktur í ólukkumát, umsíðir slitin upp í nakka, og á tann hátt ber ikki til at barbera meira av. Síðani er bert eftir at amputera deildar- funktiónir sum t.d. heilt at sleppa teimum sálarsjúku upp á fjall ella senda tey niður- aftur. Tit kunnu eisini umhugsa at avskaffa t.d. alla rúsnýtsluviðgerð við t.d. at gera tað til eina privata (sjálvforskylta) søk (nokk ein spesialformur fyri privatiser- ing!). Tit kunnu seta aldursmark á rættin at fáa knø, mjadnar, nýggjar hjartaæðrar ella sjónina aftur ella enn betri privatisera heila molivittið og áseta brúkaragjald. sum fólk so kunnu trekkja frá í skatti ella krøkja upp í vinnuligan roknskap Jú, víst ber til at spara meira, bert hug- flogið setur mørk, men so skulu tit opið og ærliga fara út og fortelja veljaranum. hvat ætlanin er, og at tit samstundis taka ábyrgdina fyri skerdum almennum tæn- astum. Soleiðis bert at lata standa til og krevja ella vænta sær alt møguligt av heilsuverk- inum, samstundis sum tað verður svøltad og ødrvisi niðurbundið og oman á tað heila nidurgjørt, tað er fals, hvorki meira ella minni. Val imillum politiskar hug- sjónir? - Ja takk! Trúgva fólk hinvegin upp á eitt samhalds- fast samfelag og vilja tryggja sær og eftir førimuni gjalda fyri eitt forsvarligt og væl- virkandi tænastustødi, ella hinvegin at bara hver einsæris skal skjøtta sær sjálvum, so skuldi tað borið til at sett krossin á réttum staði valdagin. Gott val! E.S. Annars áttu vit fyri rúmari tíð síðani at havt eitt aðalorðaskiftiá tingi um al- manna- og heilsumál, og tað eigur at vera eitt hitt fyrsta hjá komandi landsstýris- manni á økinum at syrgt fyri. Tað verður í tókum tíma um ikki í seinna lagi! Eyðun Joensen, sálarfreðingur Gæsugeta 19, Tórshavn