fríggjadagur 1. mai 1998síða 9

Nr. 81 — 1. MAI 1998 tidindabladid Eitt og alt i einum Friggjakvøldid helt margmidlagranskarin, Robert Tamm, fyri- lestur í útvarpshóllini um miðlar og samskifti. Gongdin á hes- um ókinum er nevniliga tann, at øll slóg av samskftishættum, t.d. sjónvarp, útvarp, internet, telefon, nærkast hvørjum øOr- um alt meira og verða helst um nókur ár at finna í sama tóli. Hetta verður ivaleyst tann størsta vinnugreinin í kunningar- samfelagnum, men hóast talan er um stórar inntókumóguleik- ar, var eingin politikari møttur upp THEODOR E. D. OLSEN Í undanfarnu viku vitjaði Robert Tamm í Føroyum Robert er stjóri í Finlands Rundradios Multimedia- verkstad, og hevur eisini granskað nógv í gongdini hjá fjølmiðlum seinastu ár- mi Ein fortreyt fyri menn- ingini av fjøl- og margmidl- um eru teir tøkniligu før- leikar og møguleikar, ið eru til taks, og m.a hetta helt Robert Tamm fyrilestur um í Utvarpshøllini fríggja- kveldið. Robert legði dent á, at hann var journalistur og ikki verkfrødingur, og snúði bróðurparturin av fyrilestrinum Uu um møgu eikarnar í tíðindaflutningi lið hjá orukarunum framtíðini Digitalisering Gongdin hevur nevniliga verið tann, at miðlarnir seinnu árini eru vorðnir alt meira digitaliseraðir. Tað merkir millum annað, at tey flestu samskiftist6l, sum t.d telda, sjónvarp og telefon, so við nærkast hverjum øGr at tey um ikki so langa tíð verða at finna í einum og sama tóli. Tekn iskt er hetta sjálvandi langt síðani roynt og prógvað, at tað ber til, og nú er tað bara ein spurningur um tíð og marknaðarkreftir, nær hetta tólið við øllum hesum inn- bygdu møguleikunum verð ur hvørsmansogn um so nógv Herð kapping Tí kappingin er hørd um hver megnar at koma við júst tí tólinum, ið at enda verður tað mest brúkta. Sum dómi um hetta kann nevn ast, at ætlanir eru um, at tað skal verða møguligt hjá sjónvarpshyggjarum eisini at hava inngongd til inter- netið á teirra sjónvarpi heima í stovuni. Men tað fer eisini at bera til hjá brúk- arunum at ogna sær eima fartelefon við einum lítlum skíggja, har atgongd er til internet og telefax - um- framt at tað sjálvandi eisini fer at bera til at tosa saman við hesi telefon Sostatt verður hetta eitt val hjá brúkaranum og marknaðarkreftunum, um ein skal keypa sær eitt digi taliserað sjónvarp ella eina slíka fartelefon, sum í fyrst uni verður dýr, men sum ein altíð kann hava við sær Her er sostatt eima tekniska sum mennist stødugt, og talan um dimension eima marknadardimension sum ivaleyst er torførari at styra Miðsavning Robert Tamm duldi ikki fyri, at hetta var ein koll velting í midla- og sam skifuisheiminum, tí digital tøknifrødin savnar og inte grerar miðlarnar í eina eind Sum kunnugt ber tað jú til at arbeiða við bæði mynd um, ljóði, teksti og dátu upplýsingum í einari teldu. Sostatt eru fleiri vinnugrein- ir sum til dømis útvarping, prentgerð, teldugerð og filmur savnaðar í einum og sama tóli og harvið eisini miðli So kann ein spyrja, hvørj- ar fyrimunir brúkarin fær av hesi integrering av tíðindum og informationum. Til hetta segði Robert Tamm, at tann traditionella miðlanýtslan er eindimensional, tvs. at vit í okkara núverandi miðlum frætta tíðindi og fáa inform- atiónir gjøgnum talu og ljóð, myndir og tekst Í tí nýggja miðlaheimi- num, har allir omanfyri nevndu samskiftishættirnir eru savnaðir í sama nytslu- tól, nevniliga telduna, er meira talan um ein netstruk- tur. Har eru informatiónir- nar meira at kalla paralellar og rekursivar. Eitt nú ber til at arbeiða við eini alfrødi á telduni (td. á CD-ROM), og til ber at heinta upplýs sum ikki eru so tíðar bundnar, sum t.d. tær upp lýsingarnar eitt dagblað, ið annars eisini kann lesast á internetinum á somu teldu, noyðist at geva tær Inga Brúkarin velur Sostatt verða hesar informa tionir meira skipaðar, og brúkarin stýrir sjálvur, hvat hann vil frætta Eisini fer henda digitali seraða tøknifrødin at veita brúkarunum eina stórri tæn- astu, tá talan er um útvarps- og sjónvarpssendingar. Eitt nú kann sama rás senda fleiri signal í senn. Hetta hevur m.a. við sær, at með- an ein lurtar eftir eitt nú einum tónleikastykki, ber til at »zappa« seg yvir á upp lýsingar, um hver hevur komponerað, nær tónleik Peter Turtschaninoff, stjóri í Norðurlandahúsinum, var sera vónsvíkin av, at eingin politkari vildi avseta tíð til at lurta eftir Robert Tamm (Mynd. Álvur Haraldsen) R rr Robert Tamm er margmidlagranskari. Hann er samstundis eisini radios Multimediaverkstad urin varð skrivadur o.s.fr Eisini ber til at siggja yvir- skrivtirnar í eini sjónvarps- tíðindasending, og síðani velja tey politisku tíðindini ella ítróttartíðindini burtur úr, um veðrið ella okkurt annað ikki hevur tín áhuga. Minnir altso eitt sindur um verða alt meira nýtt, tvs. at ein hyggjari rindar bert fyri tað, hann hyggur eftir. Sjón- varpið kemur altso at virka sum ein telefon - jú meira tú hyggur, meira kostar tað Og so kann ein spyrja hendan selektiva hvussu perceptiónin, hes:n útvaldi anberingar kann nevnast, a sjónvarpið sum miðil brúkt 13 ár at visa slík tel, með útvarpið an ið kann kallast pionerur, brúkt 38 år 10 år verdur væntad, at bert å internet milliard tvs. næstan 9 Tað vóru bara heilt fáir áhoyrarar til fyrilesturin í Utvarpshøllini friggjakvøldid, men hesir síggja tó út sum tað teir hoyra er sera áhugavert prinsippið við tekstvarpin um, har ein sjálvur velur hvat ein vil frætta. Um hetta selekuva frælsið er gott fyri menningin hjá tí einstaka el níclagskjakið I na ih 1 ) bert Tamm t Men al Í tals r h i i ] UDS innbygdum int øktast Hver rindar? Sostatt verður tað ein mun andi meira liberalur markn aður, ið fjølmiðlarnir koma at kappast á í tí komandi kunningarsamfelagnum. Og so kann ein spyrja, hver skal gjalda raksturin av t.d. sjón varpsstóðunum í framtíðini Har vístu forsagnirnar, sum Robert Tamm borðreiddi við friggjakvøldid, at skip- anirnar við sjónvarpsgjaldi fóru í miðal at minka 20% Lýsingar fóru harafturímóti at verða ein týdningarmikil inntøkukelda, meðan bein- leiðis brúkaragjald fór at tíðindaflutningur, kemur at roynast. Tað verður jú bert hyggjarin einsamallur og hansara forvitni, ið avgera hvat hann vil frætta og vita t } ! ; Pengar hesar avleiðingar Robert lamm nam við á hesum fyrilestrinum. Eitt er tó heilt vist: Hetta er ein skjóttvaks andi marknaður við stórum inntøkumøgulerkanum. Int ernetið er kent í USA síðani seinna heimsbardaga, men bleiv tey fyrstu ártíggjuni eftir kríggið bert brúkt til verju- og granskingarenda mál. Tað var ikki fyrr enn fyrst í nítárunum, at hetta netið rættiliga tók dik á seg, og bleiv hetta eisni skótasti midlavøkstur i søguni. 50 milliónir brúkarar løgdust afturat upp á 4 ár. Til sam (Mynd: Alvur Haraldsen partinum av heiminum. Eitt nú hevur Japan sett sær s Í at 1 1 mál, a ir 2014 skulu ø NÚsSK K I erð RTE) t N R ; He t K Lyd td 4 41 si »h U i 1% um næsta samgonga verð verand verð 300 milhardir dollarar í u fari í hesum handlinum er hetta tal sambært fyr lestrahaldaranum størri enn øll bruttotj6darurtøkan hjá sllum nordurlondum til samans Men hóast ropt hevur verið eitt sindur upp i val stríðnum um alternativar Vinnur, voru hverki lands stýris- ella løgtingsmenn at síggja í Utvarpshellini fríggjakveldið, hóast teir vóru bodnir