leygardagur 16. mai 1998síða 16

tíðindablað Nr. 91 — 16. MAI 1998 Mest nívandi lóg gjørd i Føroyum Tá ið »Men lívið lær« kom út i 1970, var måttøkan einki at reypa av, og Heðin Brú gjørdist eitt sindur firtin um hetta. Men hvussu er hendan skaldsøgan, sum fer fram seinast í 18. øld? spyr Jógvan Isaksen í hesi grein og í mangar mátar tann mest mannadur av teimum ogn- — klørnar duttu burturav Hla- = gátt longur, og mamman kvaklast við og fáa lívshug stórætlaða. Hendingarnar í arleysu. Fyri at giftast manni, og eldurin hjá hon- liggur á song og bíðar eftir, aftur<. bókini eru beinleiðis heftar kravdist ein hålv til ein um brannniður.Júlíviðvar atdeyðin skal lata upp fyri at teimum avleiðingum, merk í jørð bjargað, tað hevði fingið = henni. Meneftireinumdegi Tað gongur sum lógin frá 1777 um báts- Í eini samrødu í 1977 um- = virði, og menniskjuni komu = fær Durita tey aftur á fótur! fram á hondina band og eiftarmál hevði fyri = reddi Heðin Brú skaldsøg- hverjum meira við enn áð- Ráðini erureingerð og mat- Hóast kvinna lænir Durita tann vanliga ognarleysa før- una og lógina soleiðis: ura. ur, og í tí sambandinum er = eitt gamalt fyramannafar frá yyingin. Lóg staðfesti = >"Men lívið lær" er skrivað Tann humanistiski hug- tað symbolskt, at Durita presti og fer at rógva út at tað bert = út frá tí lóg sum bleiv gjøgn burðurin hjá rationalismuni = biður påpan saga gangar- saman við einum vinmanni vóru bøndurnir - og harvið = umferð í 1777, um at eingin kemur til Føroya, sam- arnar av vøgguni, tí »her og einum hálvvaksnum, og prestarnir, sum eisini vóru = mátti giftast uttan at eiga stundis sum tann mest kúg- man fara at vera annað at: tað vignast væl hjá teimum van Ísaks bøndur - ið høvdu loyvi at: mørk i jørd, og atbóndirnir = andi og trælkandi lógin gera enn at sita og vagga Bøndrunum dámar hetta lít gi …— ye bóndin hevði høvdu loyvi at slåa arbeiðs- = nakrantíð verður sett i gildi, = um dagarnar« ið, og so serliga Hanusar M 3 læ st it biðja sýslumannin = fólkið. Hetta er mest niv- og tað er eyðsæð. at tað må Stig fyri stig verður tað Óli, sum hevur ræðið á sýsl- skal. segan hr Heði Brú at báturin varð = andi lóg gjørd í Føroyum, standast ósemja ímillum nú sagt lesaranum, hvat = umanninum, roynir at og av tí sama basis fyri frí- hesi mótsettu rák Durita avrikar, og tú gerst = steðga teimum. Tað eydnast geringarbardaga<. — næstan póstur av hennara = kortini alla tíðina at manna ” Skaldsøgan leggur fyri Neydtøkan yvirmenniskjansliga virkis- bátin, og næsta stigið er at Á ur prestur Tvey år eftir, at tann nýggi — fysni. Men hendan lýsingin fáa sær nýggjan bát a Kervik presturin er komin, verða útí æsir er ikki realistisk í Umframt at rógva út ið bóndan Durita og nakrar aðrar neyt so máta, at hon veitir eina = alttað húsliga arbeiðið | álopnar í haganur mynd af, hvussu vidurskift børnini í I est in år ; mann illi va | nógv aftrat, so lukk darfes ur seg ti 1 g úrtó tað eisini Dur varður er ímóti lóg tær, sum eru tiknar, skulu = Knossið hjá Duritu verður = JOstast undan at verða dr sigur at hon er ei nm siga frá til prest ella sýslu lýst sum ein fragd. Haraftrat — in av Mattasi í Fjørusand g til ómenniskjanslig mann, tí so sleppa tær und er alt tað, hon nær fyrsta = Kapitlið um Mattas ger ei an sakarmåli, um okkurt sin heima hjá foreldru góða mynd av vidurskift Durita skuldi spurst burturúr. Dut púra Omøguligi num hjá eldri fólki, sur Á teimum fyrstu síð ita setir sær fyri einki at urita vil vera við, at fólk = ongan góðan eiga. He verður aðalstríðsmi siga, og tað av tveimum seta ov fá krøv til lívið, at: geva seg upp tl onnur, tv skaldsøguni sett fram - te grundum. Hon varð ikki tik- — tey lata sær alt lynda: = tey lata einum ødrum sínar almúgin mótvegis bøndrum in, og hennara einasti møg- »Hevdi verið beturatstuðla ognir, afturfyri at hest taka og embætismonnum - og uleiki fyri rikidømi er at: fólki her í bygdini til atøkja = sær av teimum. Uppgávt síðani trinir høvudsperson vera sonn um livskrøvini, og gera fólk komu ofta í klørna urin inn á pallin. Hon eitur >Hon átti einki, og soleið- — meir fyri at fáa hesi krev = samvitskuleysum skálkum Durita Eiríksdóttir, er tjúgu — is sum landsins lógir vóru, = uppfylt. Sum nú var, tyktist = sum bara høvdu áhuga fyri ára gomul og hevur síðani = fór hon ongantíð at eiga tað vera so, at fólk altíð — jørdini og síðani sum skjót hon fylti fjúrtan tænt í prest- júrð, fór tí ongantíð at fáa = heyði lyndi til at minka livs- — ast at fáa tann ny gjørda ogn agarðinum. Tann undan høvi til at gifta seg og seta krøvini og gera minni til — arloysingin undir grónu farni presturin var ein dap búgv; tað einasta eitt få- nyttu torvu urskygdur pietistur, og tækrafólk, sum hon, kundi Hetta er ein óbeinleiðis Soleiðis er eisini atburð- hansara tunglyndi merkti = gera, var at skapa eitt álit ákæra ímóu ti lívshatsku urin hjá Mattasi, men i bæði bygdarlivid og Duritu innanf sær sjålvum, sum pietismuni, sum prestarnir hansara føri er orsøkin, at Nýggi presturin kemur við kundi bera; og tå galtum at hava potað niður í fólk: tú hann vil so fegin giftast, upplýsingartíð og vónum vera sannur: skalt ikk: vænta nakað fhes- men eigur ov lítla jørð um framburð og frælsi. Til Meðan Durita gongur við um jammurdalinum, lønina = Hann leggur seg ti eftir at veran letur seg upp vid øll- barninum kemur ein nýggj- fært tú hinumegin o.s.ft fáa uppgávufólk, at hann á um sínum brigdum ur norskur prestur til bygd- Pápi Duritu umboðar hesa = henda hátt skal útvega sær »Durita var ein av teim- ina, og hesin er enn meiri = fatan, tá ið hann fortelur, at — tað neyðugu ognina. Lógin um ungdómum, sum háls- framburðssinnaðurenntann tað tey áttu av tvøsti og frá 1777 er sostatt ein med- aðu heilt um; hon varð tað = undanfarni. Prestur og hans- spiki er farið fyri skeytið: = virkandi orsøk, til at Mattas glaðasta menniskja, sum ara unga húsarhaldskona >Várharra man hava ætlað endar sum eitt moralskt hugsast kann, kendi taðsum gerast fastir stuðlar hjå Dur- okkum okkurt kortini, síð- trotabúgv var hon komin í ein nýggjan = itu í hennara stríði at finna = ani hann tók henda fongin heim, har alt var litir og ljós, = sær ein sess í samfelagnum frá okkum«. Durita og Jesar sólin sá, blomstrini sprettu og tilveruni Hugburðurin hjá Duritu = Á vártinginum noktar Dur- úr ti dókku moldini, fuglur- er beint øvutur, hon er virk- = íta seg neyðtikna og krevur in læt undir himmalinum, Endurreising og reingerð íisfús og fær gongd á. Hon at verða sektað sum allar Gud var vorðin góðsintur, Foreldrini hjá Duritu búgva vil heldur ikki hava nakað aðrar, tvs. eina bót umframt eisini í Kervik, og stutteftir, — fyri einki, ti hon er sannfórd — eina viku í skansanum i Hendingarnar í bókini at hon hevur fingið ein son, = um, at tad at liva av gðrum Havn. Komin í tað skitna eru beinleiðis heftar at flytir Durita heim til tey spillir teg. Hon følir, attað — fangarúmið fer Durita i teimum avleidingum, Fåtækradømi og matloysi = ger mun at vera virkin, at: gongd vid at vaska eftir sum lógin frå 1777 um havatíkiðskorðurnarundan = tað ikki er til fánýtis: — somu uppskrift sum heima bátsband og giftarmál lívsviljanum hjá foreldru- = »Kanska tad, ategogfleiri, hjá foreldrunum. Tvær hevði fyri tann vanliga num, og alt áræði er horvid. = sum ung eru, kunnu gera = gentur, sum hon situr saman ognarleysa føroyingin Påpin fer ikki út um eina = okkurt, so tey mótleysu við, ernast upp av Duritu.