mikudagur 27. mai 1998síða 25

Nr. 97 — 27. MAI 1998 tíðindablaðið Úr Ársfrágreiðingini frå Amnesty International, Føroya deild 1997: — Mannarætt- indi gerast veruleiki alla- stadni í verðin Øll verða biðin um at luttaka í átakinum fyri mannarætt- indi, sum heldur á til 10. desember í ár. Tit kunnu skriva undir í eina av bókunum. Har stendur fremst: »Eg vil gera alt, eg eri ment/ur, at try yvirlýsingini um Mannarættindi gerast veruleiki alla- staðni í verðini< Skrivstova og nevnd Aftan á aðalfundin 17. april 1997 skipaði nevndin seg soleiðis: Anna Maria Pers- son, formaður, Ingibjørg Berg, næstformaður, Páll Isholm, kassameistari, Jette Hoydal, nevndarlimur, Jór- un Arge, tiltakslimur Liv Dam arbeidir sum skrivari 15 timar um vik- una Limatal 650 Bólkarnir Næstan síðan de Mannarættindamalum Seinnu árini hava vit eisini havt ein bølk, sum hevur arbeitt við málum um børn og ung fólk burturav. Tað eru 5-8 fólk í hvørjum bólki sum allir eru í Tórshavn. Vit vildu fegin havt fleiri virknar limir í bólkarnar, tá hetta arbeiðið altíð hevur verið ein av aðalhyrnistein unum í Amnestyarbeiðin- um. Pláss er fyri nýggjum limum í øllum bólkunum. Snarmál, Urgent Action 14 fólk hava arbeitt við snarmálum Hetta eru altíð mál, ið hava skund. Tað eru ofta menniskju, sum eru í lívs- vanda, annadhvørt tí tey skulu avrættast, verða pind, eru sjúk ella eru >horvin< Snarbrøv, telefax ella teldu brøv verða send frá øllum deildum í senn. At arbeiðið * loysir seg, síggja vit á teim um mongu positivu aftur meldingunum, vit fáa. Men framvegis verða mong av- rættað, pind og »hvørva« hóast okkara áheitanir. Vit trúgva tó, at meira vit gera, fleiri fáa vit hjålpt. Vit meta eisini júst hendan arbeiðs- háttin vera vælegnaðan hjá okkum. Tú kanst skriva, hvar tú enn ert, í bý ella á bygd ja enntá umborð á skipi. Og tú kanst fáa ávirk- an á lagnuna hjá menniskj- um, sum hava verið fyri mannarættindabrotum, og Dan sum ofta eru i livsvanda. Amnesty International fylgir vid og kannar, hvussu gongur vid målunum. I år eru 30 år lidin, sidan farid varð undir Urgent Action A altjóða aðalfundinum hjá Amnesty International í Sudurafrika í desember varð avgjørt at gera eina stórri kanning fyri at lýsa, hvønn tydning hesin ar- beidshåtturin hevur. Onki er at ivast i, at teldan er eitt mum. Vit hava málini í t løtu, tev verða send úr London og hava møguleika fyri at senda br beinan Newsletter Appeals Newsletter kemur ut seks ferðir um árið. Har verður greitt frá mannarættinda støduni í ymiskum londum Nakrar útvaldar sakir eru við hverja ferð óg áheitan um at skriva. Vit vita ikki hvussu mong skriva, men 25 blød verða send út, her undir til skúlar og bóka søvn Tiltaksbolkurin Tiltaksbólkurin = skipaði, sum vant, fyri jolasølu og køkutombola í SMS og fyri sólu av ljósum mannarætt- indagin. Annars luttaka tær í teimum tltøkum, sum nevndin skipar fyri. Umsetarabólkurin Vit fáa nógv áhugavert og aktuelt tilfar, sum vit fegin vildu kunna bæði limirnar og onnur um. Tað krevur oftast, at tilfarid verður um sett. Vit hava umsetrar, sum umseta bæði skjótt og væl og uttan løn fyri arbeiðið. Tað eru vit sera takksom fyri. Tað er tó bert ein lítil partur av tilfarinum, sum verður umsettur. T.d. koma ofta stórri frágreiðingar bæði um lond og ymisk evni innan mannarættindi. Hetta verður arkiverað á skriv- stovuni, so um onkur hevur áhuga fyri tí, ber til at fáa tað. Flóttafólkakampanjan 19. mars fór Amnesty Inter- ooja. at rættindini í Heims- Fyrri partur national undir eitt átak fyri flóttafólk, sum flestu deild- ir luttóku í. Endamálið við tiltakinum var: . — at forda mannarættinda- brotum, so at fólk ikki noyðast at fara heimanífrá fyri at leita sær trygd. at veita teimum, sum flýggja undan mannarætt- indabrotum, vissu fyrr, at tey sleppa at vera eitt trygt stað og ikki verða tvungin av stað aftur, og at tryggja teimum menn- iskjansliga viðferð, með an tey eru á fer MM í} leggja trýst á, har ið flóttafólkamál verða við gjørd, so at mannarætt indamál verða sett frammarlaga og verkætl anir verða gjørdar fyri at betra um umstødurnar hjá flóttafólki Hvønn dag taka fólk ta pínufullu avgerð at fara frá heimi, samfelagi og landi, tí at tey eru bangin. Tey eru bangin um teirra lív. Bert få hava ráð ul at flýggja loftvegis. Flestu fara til gongu eftir vegunum og stevna ímóti nærmasta landamarki Tey flýggja undan kriggi, ræðslusligin fyri at verða álopin ella fangað í skot ridunum. Tey flýggja undan jagstran, rædd fyri at verða fongslað, pínd ella dripin Ótti teirra er grundaður á veruliga líðing, veruliga hóttanir ella verulig uppliv ilsir hjá vinum ella grann um Hver einasti flótti er av leiðingin av miseydnaðu royndini hjá stjórnini at verja mannarættindi Summar stjórnir fremja mannarættindabrot. Summ- ar finna seg í teimum. Aðrar klára ikki at forða teimum. Føroya deildin luttóku í kampanjuni. Vit høvdu greinir í blødunum. Til kvinnukampanjuna 8. mars vístu vit serliga á flóttafólkatrupulleikar. 80% av flóttum og fólki, sum eru noydd at flyta bústað í egn- um landi, eru kvinnur og 10. desember í ár verða 50 ár síðan Heimsyvirlýsin rættindi varð undirskrivað børn. Kvinnur eru serliga viðkvæmar, tá tær flýggja Tær eru ofta fyri álopum og verða ofta kynsliga mis nýggar. Ein frágreiðing vísu á, at undir hópdrápinum í Rwanda vórðu allar kvinnur oman fyri pubertetsaldurin ið sluppu undan við lívin um, neyðtiknar. ST sam tykti á kvinnuráðsteynu síni í 1993, at rættindini hjá kvinnum og gentum eru ómissandi, samantvinnaður og heilur partur av alheims mannarættindunum. Al- tjóða aðalfundurin hjá Am- nesty International í Ljubli- ana í 1995 viðtók, at serlig- ur dentur skuldi leggjast á arbeiði fyri mannarættind- um hjá kvinnum og ung- dómum. » San g Mannarættinda- kampanjan 10. desember í ár verða 50 ár síðan Heimsyvirlýsing Sameindu Pjóða um Mannarættindi varð undir skrivað. Mannarættinda dagin í 1997 fór Amnesty International undir eitt átak undir heitinum Sign Up« Amnesty ætlar við hesum átakinum at fáa so mong sum gjørligt at skriva undir, at tey vilja gera tað, tey eru ment, fyri at mannarætt indareglurnar verða hildnar. Deildirnar hava fingið bók ur til at savna undirskriftir í. Endamálið er at minna stjórnirnar á aftur tær »Get up grundleggjandi mannarætt- indareglurnar, sum tær hava lovað at verja. Atakid byrjaði hjá okkum við, at Anette Wang og Lív j 5 reindu Tjóða un Dam vóru í unghúsinum og fingu undirskriftir frá løg manni um, løg landsstyrismonnunum. Á heitan varð eisini send ør um leiðandi persónum, s sum Føroya bispi og d aranum um at Skriva undi bókina, sum lå í Tinganesi Bøkur eru seinni sendar skulum og øðrum stovnum Undirskriftir verða aðar til 10. desember í ár Higartil hava umleið 300 3 fólk skrivað undir. Tilfar er H eisini sent fjølmidlunum um átakið, og fleiri greinir hava ; staðið í blødunum savn (framhald í næsta blag)