hósdagur 4. juni 1998síða 16

16 tíðindablaðið 5062 7 Nr. 102 — 4. JUNI 1998 Tignarlig lota, tá tilkomnir útróðrar- menn í Klaksvík fingu heiðursmerki frá útróðrarfelagnum á staðnum Tekstur: Jóannes Hansen Mvdir: Jan Miller Tað var nakað heilt serligt yvir tí, tá knapt hálvt annað hundrað fólk fyrra hvítu savnaði til sam i SjOmansneiminum Klaksvík. Tey átta umboð- ni, sum norðoyingar hava í g í landsstyri, heils- sum kom fram, var áhuga- g onkuntíð skemting- um, sum var tað sam umleið 70 við fylgi — ið I ler framt út- voru bodnar at var møttu upp ru báðar síð útróðrarheiminum g tað var bein fyrireikarunun id > ør CIK t bæð eimum átt g te um, sum vóru við ul at manna skip og virkir Nógvu av luttakarunum á jómansheiminum 1. hvítu sunnudag eru ikki fólk samkomu reisast og greiða fáa til dagin og vegin Men tey eru vitni um tíð, tá tað at vera útróðrar- maður og tað at vera partur av eini útróðrarfamilju, var ein lívsstílur Inntil fyri einari fjórðings eld síðani var tað vanliga soleiðis, at útróðrarbátarnir Klaksvík, sum vóru úr deksbåtastødd og heilt upp í 80 tons, róðu dag um dag og við hvert vóru teir burt- uri fyri vikuna, sum teir róp- tu tað. Tá teir avreiddu Teir hálvthundrað útróðrarmenninir, sum fingu heiðursmerki í Klaksvík herfyri Heiðraðir fyri hvønn dag, vóru teir á høg- ligu leiðunum hjá norðoy- ingum. Hvar teir royndu, tá teir vóru burturi frá sunnu- kveldið ella månadegi og til leygardag var treytað av árstíðini og líkindunum, men tað kundi td. vera á leiðunum vestanfyri ella sunnanfyri oyggjarnar. Teir lógu vid kai og egndu, tá teir vóru á høgligu leiðun- um, og tá teir vóru burturi fyri vikuna. egndu teir úti á sjónum, og var tað eitt sind- ur sjaskut, so var ikki 6- vanligt, at teir fóru inn á t.d. Tvøroyri, Miðvág ella Vest- manna at egna, áðrenn teir stimadu útaftur á fiskileid at seta. Fritid og arbeiði vóru eitt Søgan, sum lívið hjá teim- um á sjómansheiminum henda dagin talar, er eisini um konurnar, sum passaðu hús og heim, meðan tað hjá monnunum snúði seg um at fáa inntøkuna til vega. Teir vóru mangan úttúr- aðir. Robert Joensen, sáli, sum í tríati ár var skrivari hjá Klaksvíkar Utróðrarfel- agi, sigur í bókini Utróður 1845-1945 frá einum tåri, sum hann var við Varpinum í 1946. Teir vóru burturi av Klaksvík í trý samdøgur, og tá teir vóru lidnir at gera reint, og menninir troyttir og illa svøntir fóru til hús við tómari skjáttu og lítlari fiskateggju á økslini, gingu tað tríggir tímar, til teir vóru umborð aftur og av nýggj- um løgdu til brots! Tá teir vóru burturi, fylg- du tey heima væl við. Bát- arnir tosaðu saman, og tey heima frættu soleiðis, hvus- su tað gekst teimum. Hjá veiðimanninum hevur tað altíð nógv at siga, hvussu fiskieydnan er, men tað heyði uppaftur meiri at siga hjá útróðrarmanninum, tá eingin minstiforvinningur var. Tá var inntøkan hjá honum og harvið tað, sum familjan skuldi liva av, bara treytað av tí, sum fekst fyri veiðuna. Tað kundi skerjast væl, og tað kund miseydn- ast, bæði tí fiskurin ikki tók og ti reiðsskapurin ikki fekst aftur, t. d. tí útlendskir trolarar settu omanyvir, og so var inntøkan hareftir Men uttan mun til hvussu tað skarst, so skuldi tað heima við hús leggjast skynsamt til rættis. Tað var eingin trygd fyri, hvussu tað fór at roynast næstu vikuna, og tað var ikki ókent, at uppiløgurnar um vetrarnar kundu vera langar. Januar og februar kundu vera góðir fiskimánaðir, men tað hevur ikki verið ókent, at eingin túrur fekst í ein mánaða og kanska longri enn tað. Og so ráddi um, at tann, sum heima við hús hevði nýtsl- una av pengum um hendi, rak tað, sum millum aðrar teir politikarnir, ið vóru á sjómansheiminum henda dagin, kalla ein varnan og konsiliderandi politikk! Uppiløgurnar vóru mill- um annað brúktar til at gera línu til, til at knýta upp í og til at fáast við annað, sum hevði við sjógvin at gera. Tað kom væl við, tá tað eydnaðist at forvinna nakrar krónur í timaløntum arbeiði, Ld. tá Tjaldrið ella onkur fraktbátur kom á Klaksvík. Og so var tíðin brúkt til at slota eftir veðrinum og meta um, nær tað aftur fóru at vera útróðrarlíkindi. Brakið frá radiolurtinum, sum stóð á norðmanninum ella danskaranum og kanska ís- lendinginum hoyrdist, með- an lurtað varð eftir, hvat teir søgdu um veðrið, og so varð hetta sammett við tað, skila- menninir út frá lívsroyndum hildu seg kunna meta við at hyggja upp á luftina Tórshavnar Radio og før- oyska útvarpið bóru eisini veðurtíðindi. Og Utvarp Føroya bar eisini onnur tíð- indi, sum vidhvørt komu væl við og vidhvørt komu illa við í útróðrarheimunum. Fram til 1975 var fiskaprís- urin og harvið grundarlagið undir inntøkuni hjá útróðr- armanninum, so at siga bara treytað av fiskaprísunum á heimsmarknaðinum. Tað var sum hjá kaffibóndrun um í Suðuramerika. Var nógvur fiskur á marknaðin um, so fóru prísirnir niður, og eftir lítlari løtu vistu tey, sum hoyrdu tidindini, at nú var sannlikt, at lønarskurd urin fór at vera kanska 10 prosent og onkuntíð nógv meiri enn tað, og so noydd- ust bæði teir, sum áttu bát- arnar, og manningin at laga seg eftir tí. Í dag ber illa til at fata, at tað bar til at liva soleiðis. Men tey kendu treytirnar, og tey megnaðu tað. , Få Vidurkenningin |. hvitusunnudag vóru tey, sum hesi mongu ár hava verið við til at skapa inn- tóku og trivna í Klaksvík og hava livað undir teimum korum, sum útróðrarvinnan gav, so á sjómansheiminum í Klaksvík Tað var hátíðarligt, tá nøvnini vórðu rópt upp, menninir reistust og konur- nar hjá nevndarlimunum í felagnum hongdu heiðurs- merki í bringuna á teimum Onkur helt, at tað var sum at síggja í sjónvarpinum, tá gomlu russararnir, sum hava gjørt hertænastu, frá Jeltsini fáa skreyt og gull í reversið, men eigini ívi kann vera um, at hjá útróðr- armonnunum var hetta væl uppiborið. Hjá fastløntum fólki er ikki óvanligt, at tað verður gjørt burturúr, tá tey hava verið í starvið í 25 ár og aftur seinni. Sovorðið hevur ongantíð verið van- ligt hjá útróðrarmonnum, og kanska er tað sjáldan, at teir hava verið so leingi um borð á sama báti, men te hava verið í vinnuni, og tað var hetta, sum teir fingu við urkenning fyri á sunnu hvítu Lógmaður heilsar upp á ein av teimum mongu útróðrarmonnunum í Klaksvík, sum fekk heið ursmerki. Aftanfyri lands- stýrismaðurin, Eyðun Elttør