týsdagur 30. juni 1998síða 22

24 tíðindablaðið OST Nr. 120 - 30. JUNI 1998 Brot úr ársfrágreiðingini hj Amnesty International 1997 50 ár við Heims- vvirlýsingini um Mannarættindi x sf) Ar 179 ge JU ar kl MINN ; trin nannarælnndaa- Drotum z 1 y . t mMVERIS CR dt uttan miIsK- unnarloysi og órættvísi, sum stjórnirnar lovaðu í 1948, segði Amnesty Inter- national í dag, tá árs- frágreiðingin varð útgivin Ársfrágreiðingin, ið um- fatar mannarættindabrot í 141 londum í 1997, lýsir misgerðir, framdar av stjórnum og vápnaðum and- stødubélkum, sum umfata dråp, tortur, "hvørvingar” og fongsling av samvistk- ufangum “Fyri flestu fólk í heimi- num er Heimsyvirlýsingin um Mannarættindi lítið ann- að enn tað,ið eitt pappír lov- ar," segði Pierre Sané, að- alskrivari í Amnesty Inter- national.” Eitt lyftið, ið ikki er hildið fyri tær 1,3 milli- onimar av fólkum, sum stríðast fyri at yvirliva fyri minni enn Í US$ um dagin; fyri tey 35.000 fólkini, sum hvenn dag doyggja av fødslutroti og sjúkum, ið fyribyrgjast; fyri tær milliónirnar av vaksnum ifra KVinnur, sum lesa ella €1r samvitsku Sum tta í foneslum Sa »ngsium av nermsins k x £ R kelk d g eiðis sun | rig y 2 u M £ £ g € hjá eðrur rrå eru dripin "hor ng iði »E pind fyri arbeiði teirra og Amnesty Internationa vígir hesum djørvu einstak- lingum ársfrágreiðingina í Heimsyvirlýsingin um Mannarættindi hevur verið ne heimsins best fjalda samdust u 948, aktivt r gjørlig seg erre Sané. "Okkara t fremja Yvirlys Mannarættindi IO á je UENS- ember fer vonandi at brovta 1 Øl skylda vit øllum oft tíðar ættarlidum vissa um, at tey næstu 50 e 1 uppliva, at lyftið um ein betri heim verður útint." I 1997 próvførdi Amnesty International - uttanrættar- ligar avrættingar í 55 lond- um og rættarligar avrætting- ar í 40 londum. Samvistku- fangar vóru í fongsli í minst 87 londum. Felagsskapurin skrásetti torturmál í 117 londum og “hvervingar" í 31 londum. Tó trýr Amn- esty International at røttu tølini i øllum hesum føru- num eru nógv størri. Høvudspunkt år heims- pørtunum Afrika I 1997 førdu åhaldandi våpnadir samanbrestir og framhaldandi sosial og pol- itisk órógv til skelkandi mannarættindabrot i Afrika. Få fingu åbyrgdina fyri hesi misbrot, og gerningsmenn- inir hildu órevsaðir á. I Great Lakes økinum vóru hópdráp umfatandi, og mannarættindastødan versnaði framhaldandi. Í demokratiska tjóðveldinum Congo forðaði nývalda stjórnin kanningunum hjá Sameindu Tjóðunum um blóðbaðini í landinum. | Liberia vísti Amnesty á tørvin fyri at kunna stað- urreisa stovnar til at tryggja rættartrygdina og altjóða mannarættinda standardar Torturur, tørvur á lækni hjálp og ræðuligar, ómenn- skjaligar ella mannmink- andi fongsulsumstødur varð uldið at vera orsøkinar til, 1 4 londum. Frælsi til at út- yg frælsi til at vera felagsskapum vóru álvar- sliga skerd, og í 27 londum sótu samvitskufangar ella møguligir samvitskufangar varðhaldi. Runt í Afrika gjørdist tjakið um syndar- igu avleiðingarnar av kvinnuligari umskering eitt åtrodkandi mål , ið førdi við sær vittfevnandi órógv. tala seg í Norður- og Suðuramerika Mál um tortur, ringa við- ferð, "hvørvingar” og uttan- rættarligar avrættingar vóru regluliga fráboðaði úr Norður- og Suðuramerika, har mannarættindaverjar og tíðindafólk, sum meldaðu hesar og aðrar misgerðir, ofta sjálvi gjørdust offur. Í Argentina og Mexico vístu mál um hóttanir, har tíð- indafólk ferð eftir ferð vóru hótt við lívinum, at trygd- ardeildirirnar = annahvert vóru beinleiðis uppii hótt- anunum ella vóru vitandi um tær. Í Mexico, har Zedillo for- seti økti um luttøkuna av herinum, tá lógir vóru tvingaðar igjøgnum, varð ein týðilig økjan av tortur- málum, "hvørvingum” og uttanrættarligum avrætting- um, framdar av limum í trygdardeildunum ella av paramiliterum bólkum. Í Cuba varð hildið, at fleiri hundrað samvitskufangar vóru fongslaðir, tí at stjórn- in hjá Fidel Castro helt á við at rættvísgera kúgan av politiskari ósemju orsakað av áhaldandi illvilja frá USA. Høvudsoffrini , or- sakað av ótryggu fíggjar- støduni í Colombia, vóru framvegis sivil fólk, serliga bøndur í ófriðarligum pørt- um í landinum. Hundraðtals fólk vórðu dripan av trygd- ardeildum ella paramiliter- iskum bólkum, og minst 140 fólk “hvurvu" aftaná at hava verið hildin í varð- haldi. Asia Undir 50 ára haldinum fyri Heimsyvirlýsingini = um Mannarættindi vóru mót- mæli móti , at mannarætt- indareglurnar eru algildar og óbytiligar, vanlig gjøgn- um alt Asia- Kyrrahavs- økid. Amnesty International stårdi serliga fyri teimum avleiðingum, sum fíggjar-- kreppan í mongum londum hevði á mannarættindastød- una. Bólkar, id vóru fíggj- arliga illa fyri, fremmanda- arbeidarar, og etniskir minnilutabólkar, merktu gll avleiðingarnar av politisku og fíggjarligu óvissuni. Verkamenn í Kina, sum mótmæltu korruptónin, vórðu løstadir av løgregluni og fleiri vórðu handtiknir. I Indonesia for óhefti fak- felagsmadurin Muchtar Pakpahan undir at sita sin 4 2 ára dóm fyri friðarliga virk- semi sitt, og sjålvstødug á- kæra er eisini reist móti honum fyri kollveltandi virksemi. Herurin í Myanmar hevur ábyrgdina av uttanrættarligum avrætt- ingum, tvingsulsflytingum og píning av etniskum minniliutum. Sagt er frá um túsundtals fólki, sum eru fongslaði fyri teirra etniska uppruna ella "6-islamisku” framferð í Afghanistan, har torturur og ring viðferð eru vittfevn- andi. Tíggju túsundtals kvinnur eru framhaldandi afturhildnar í heimum teirra av Taleban fyriskipanini. Í Cambodia vórðu minst 16 fólk dripin í einum grana- tálopi á eina friðarliga mót- mælisgongu í mars, og stjórnardeildir drupu til vild- arliga meira enn 43, sum vóru mistonkt fyri at stuðla andstødun: aftaná jul:- kvettið. Australia fór undir lóg- gávu, sum effektivt loyvir myndugleikunum at seta til viks allar mannarættindsátt- málar, sum áður vórðu stað- festir av stjórnini Europa Torturur og mishandlingar framd av trygdardeildum, løgregluni ella statsmynd- ugleikum vóru framvegis vanligastu mannarættinda- brot, sum sagt er frá í Eur- opa. Boðað er frá málum úr 28 londum. Offur doyðu aftaná tortur í minst fimm europeiskum londum i 1997; kortini vóru onkrar positivar broytingar í heimspartinum. I oktober undirskrivaði Yeltsin, forseti, eina fyri- skipan, sum ber við sær sug fyri stig åbøtur av fongsuls- skipanini i Russiska Sam- veldinum, har mål um tort- ur og mishandlingar, Výggi ST-håmomiserurin fyri mannarættindi, Mary Robinson m framdar av yvirmonnum innan løgregluna og herin, vórðu regluliga fráboðað. Í Turkalandi, har torturur framhaldandi var vittfevn- andi, hevði ein lóg, sum stytti um tíðina, ið løgreglan hevði loyvi til at hava fólk í varðhaldi í landspørtum í undantaksstødu, positiva á- virkan. Kortini sótu mong framvegis i avbyrgdum fangaholum, har tey eftir øllum at dóma vórðu pind. Umleið 1,4 milliónir av fólki úr Bosnia-Herze- govina vóru framhaldandi flóttar ella vóru flutt innan- lands orsakað av ófriði, ella tí at tað ikki var nóg trygt fyri tey at venda heimaftur. Miðeystur Í 1997 vórðu túsundtals fólk fyri regluligum torturi ella ólógligum avrættingum, og fingu noktað minstamát av rættvísi. Hundraðtals mál um órættvorðna rættarferð vórðu fráboðaði úr flestu londum í Miðeystri og Nordurafrika. Tað vidførdi vittfevnandi mannarættinu- abrot og eina tydandi øking av deyðadómum og avrætt- ingum I oktober kom Amnesty International saman við gðr- um mannarættindafelags- skapun við eini felags áheitan um at kanna mann- arættindastøduna i Algeria. ST nevndin móti torturi stadfesti, at avhoyringar- hættir, ið nýttir vórðu i Is- rael, vóru torturur Ræðuligar og ómenniskj- aligar rættarligar revsingar so sum amputatiónir, fleingjan og steining vórðu álagdar í fleiri londum við Flógvan, teirra millum Iran, Saudi Arabia og Yemen I Ras al-Khaimah (Sameindu Arabisku Em- iratunum), vórðu ein kvinna úr Sri Lanka og ein maður úr India VIKAVISTI SÚ og YU KOVI dømd til ud víðkað ti brot talandi styðjaði hægstirætt I gerðin um at banna kvinnuligari umskering at vera framd á landssjúkra húsunum A