mikudagur 1. juli 1998síða 2

Ábyrgdarblaðstjóri: | Blaðfólk Ljósmyndari: | Útgevari, uppseting og prent: | - 110 Tórshavn Jan Mú Dagny Joensen, Jens Kristian Vang | SK Sosialurin Telefon: 311820 | Aki Bertholdsen, | Telefax. 314720 i ri: Emil L. Jacobsen Lysingar og søla: Bústaður: : Eiríkur Lindenskov Sveinur Tróndarson Jonhard Hammer Argjavegur 26, Argjum email: — | Tunð Kjølbro = Postadr: Postsmoga 76, postQ sosialurin.fo j Sjálvstýriskósin Oddagrein NÝGGJA sjálvstýrislandsstýrið hevur nú rátt fyri borg um í skjótt tveir mánaðir og ein kann siga, at vit so spakuliga byrja at hóma konturarnar til eina mynd Tungu dreingir tjóðveldisfloksins, Hegni Hoydal og Karsten Hansen, hava báðir føroyska tjóðveldið sum fremsta mál, tá Sosialurin tosar við teir. Nýggja avtalan við danir er ein týðandi fortreyt fyri tí útviklingi, sum teir helst síggja í Førovum, nevniliga einar sjálvstoðug- ar suverenar Føroyar. Eitt er málið, annað er hvussu tú rekkur tí og nær. Samgonguskjaliðsetir út í kortið karmarnar og skal landsstýrið til at fylla teir út. Eftir øllum at døma verður tað longu nú arbeitt miðvíst at leggja lunnar undir ein útvikling,ið einaferð í framtidini skal staðfesta Føroyar sum eitt sjålvstødugt land. LANDSSTÝRISMAÐURIN í sjálvstýrismálum hevur í hyggju at leggja uppskot fyri tingið, helst longu á ólavseku - uppskot, sum skal heimiðla landsstýrinum at taka upp samráðingar við danir um ein serstakan Hann vónar, at vit fáa eitt aðalorðaskifti um spurningin helst so tíðliga í ting- Allur hesin spurningurin er so álvarssamur og umfatandi, at vit eiga ikki bert at fáa eitt aðalorðaskifti á tingi um málið. Fjølmidlarnir eiga 1 fólkavaldu at skapa grundarlag fyri mennum tjaki. Men fyri at hetta tjak ning og virka uppbyggjandi, so er rið leggur allar upplýsingar fram neyðugt, at sakkøn fólk á ollum okjum í eggja sína vitan fram fyri almenningin dugt, at andstødan, sum er ein týðandi demokratisku prosessini, ger heimaarbeiði sítt tí almenna orðaskiftinum setuni sum gjerligt vastákið kan n so onkur spyrja? Hvat ud og hver maður skal til at gera við viðurskiftini millum Feroyar vit her tosa um framtíðina i kkum i dag men eisini hjå komandi ið tað so ómetaliga tydningai mikið, at j erða bygdar at trygga og haldgóða Vit byggja onga trygga grund á teir mest veru leikafjarðu tjóðveldisromantikararnar ella tey mest kolasvertu sambandsfólkini. Hesi vilja altíð vera partur av spektrinum, men latið tey fylla sum minst. Tað eru tey, sum liggja millum hesar mótpolarnar, ið eiga at leggja til rættis utviklingin. Vit hava sagt tað áður og siga tað aftur. Nettup út frá umreddu sjónarmiðum er tað so týdningarmikið at tú byggir komandi avgerðir á eitt breitt grundarlag. Tí var tað ómetaliga óheppið og botnskeivt, at ikki ein av landsins størstu flokkum, javnaðarflokkurin, kom við í samgonguna. Onkur vil vera við, at forkvinnan í sjálvstýrisflokkinum, av sínum aggi til javnaðarfólk, setti sum treyt fyri at skipa eina sjálvstýrissamgongu, at javnaðarflokkurin varð hildin uttanfyri. Vit hava ikki prógv fyri, at hetta er rætt. Men er tað so, tá rillar longu sjálvt byrjunnargrundarlagið undir teimum stóru broytingunum, sum gerast skulu á sjálvstýrisleið. Tí eru vit bangin fyri, at samgongan hevur gjørt sær og sínum máli eina bjarnatænastu vid at halda javnaðrflokkin utanfyri. Okkurt bagir logikk- inum, um samgongan trýr, at hon fyrst kann halda javnaðarflokkin uttanfyri ávirkan, fyri síðani at biðja um tess stuðul undan eini fólkaatkveðu, sum loksins verður hon, ið skal tryggja ella vraka ætlaninar hjá landsstýrinum. Tá hugsað verður um at gjøgnumføra sjálvstýrispolitikkin við eina fólkaatkveðu, so er greitt at javr.aðarflokkurin hevur ein ógvuliga sentralan le'k- lut. Nettup tí fer útspælið hjá flokkinum til allan sjálv- stýrispolitikkin at vera so týdningarmikið fyri, hvat veruliga kemur at henda. Tað er nevniliga ikki nokk, um samgongan fær meiriluta, tí tá avtornar, skal hesin meirilutin eisini tryggjast við eina folkaatkvødu. EFTIR okkara tykki ger samgongan tí sera klokt við at taka andstødu við uppá ráð longu nú fyrireikingarnar verða gjørdar. Tað má eisini vera rætti andin í styris skipanarlógini, at tú vil geva málinum so sakliga og breiða viðgerð, at tú tekur andstøduna við í arbeiðið longu í fyrireikingini . . ee F Sosialurin Suni á Dalbø, oljuráðgevi hjá Suður- Vestur Samtakinum: Ein føroysk veitingarskipan er skilabesta loysnin Samstarv ella stríð - okkara avi Tá ið tað í fjør varð arbeitt við eini samskipanarætlan fyri føroyskar ídnaðar- havnir (t.e. allar føroyskar havnir, sum í dag hava virksemi tengt at sam- ferðslu, frakt, goymslu, fiskivinnu, skipasmiðju ella øðrum ídnað) undir heitinum > Veitingarsamtak Føroya«, var eitt aðalmál fyri verkætlanina, at vit ikki skuldu koma í eima stóðu, har vit nýttu óneyð- uga orku til at kappast við okkum sjálvi um veitingar til frálandavinnuna — tí- verri er tað júst hetta, sum er hent A hesum stað ætli eg mær ikki at koma við metingum um orsøkir og avleiðingar av hesi kapp- ing; tó skal eingin ivi vera um, at tann orka, ið er løgd í hesar ætlanir, eftir mínari hugsan, kundi verið nýtt á ein munandi ødrvisi og skilabetri hátt Eingin tervur á út- gerðarhavn(um) fyrr enn um 3-5 ár Politikarar, oljufeløg og persónar innan oljuvinn- una annars. eru flest øll á einum máli um, at fløgur skulu haldast á einum minimum í leitingarfasuni Í staðin skulu vit leggja áherðslu á, at samskipa og tilrættarleggja soleiðis, at vit føroyingar fáa sum mest burtur úr teimum aktivum, vit ráða yvir í dag Eingin forðing er fyri, at vit kunnu fara í gongd við teimum fasilitetum, sum vit ráða yvir í dag. Tað verður sjálvandi neyðugt at fáa til vega nakað av amboðum og maskinum uttanlands, men menning- in skal í hevuðsheitum koma gjøgnum samskipan og skal henda í tann mun, ið tørvur er á hesum og eitt er heilt vist: Tað er ikki tørvur á eini bein- leiðis oljuútgerðarhavn í Føroyum tey komandi 3-5 árini Føroyskur førleiki fyrst og fremst I sambandi við komandi veitingar til frálandavinn- una áttu vit, ístaðin fyri innanhýsis kapping, at funnið fram til ein bygnað fyri einum fóroyskum veitingarkervi, sum stimbrar upp undir, at eitt komandi frálandavirksemi kemur at bera í sær fleiri føroyskar arbeiðsmøgu- leikar eins og vinnuligan vøkstur og vinnuligt marg- feldni í bæði stytri og longri framtíð; eitt polit- iskt aðalmál, sum eisini er staðfest í frágreiðingini hjá oljuráðleggingar- nevndini, sum kom út í fjør Í mínum hugaheimi er eingin ivi um, at rættast er at virka fram ímóti einum bygnað sum stimbrar a)- at eitt komandi olju- virksemi kemur so nógvum og fjølbroyttum økjum (geografiskt & buskaparliga) av føroyska samfelagnum til góðar sum gjørligt; b)- at avgerandi partur av eini føroyskari luttøku í framtíðar frálandavinnu kemur at byggja á ein smidligan bygnað við neydugum fórleiku: c)- at føroysk luttøka í eini komandi oljuvinnu (og leitingarfasu) kann veita eina kappingarføra tænastu á altjóða stóði Spurningurin er politiskur Hvussu vit skipa okkum í mun til eina komandi frálandavinnu er sjálvsagt í stóran mun ein politiskur spurningur — alt annað er at skulka sær undan ábyrgd. Serfrødingab6lk- urin hjá landsstýrinum, »Oljurådleggingarnevnd- in«, leggur i »Fyrireiking til oljuleiting« upp til, at vit føroyingar yvirhøvur fåa eina vinnumenning og førleika å føroyskar hendur burtur år eini komandi frålandavinnu. Spurningurin er so, hverji amboð skulu nýtast, sø- leiðis at hesar politiskur grundhugsjónir í praksis røkka á mál? Eitt felags føroyskt yeitingarkerv I londum rundan um okk um er ikki óvanligt at skipa seg soleiðis, at urtøkan frå virksemi, ið er tengt at oljuvinnuni tænir so nogvum interessum sum gjørligt; Aberdeen Harbour Board og Lerwick Harbour Trust eru ftøkilig dómi uppá tilikar skipanir. Vid eini skipan, skorin eftir sama leisti sum i Aberdeen og Het- landi, er møguleiki fyri, at urtøkan (evt. % satsur) frå leitingarvirkseminum, sum tey fyrstu 5 årini fer um føroyskar havnir (t.d. skipa- og vørugjald, lossing, leiga av øki/lendi og veitingar til Ld. seis- mikk- og veitingarskip) fer í ein >menningar- grunn<. Hesin grunnur skal síðani, við atliti til fjølbroytta menning, verða við til, at føroyingar í heild fáa ágóða av, at oljupeningur er farin í umfar í landinum. Tað eru sjálvandi nógv ymisk kriterium, og nógvir ymiskir prosent- satsir, ið kunnu nýtast sum býtislykil í eini tílíkari skipan; tó er tað vert at undirstrika tað prinsipiella í, at pengar verða tiknir úr oljurenslinum og fluttir til onnur mennand: endamál. Hinvegin skal ein tílík skipan eisini tryggja, at munandi parturin av inn- tókum fer til »uppgrader- ing« av útgerðarhavn(um), soleiðis at føroyingar fáa eina kappingarføra tænastu á altj6dastødi, tå id talan er um komandi veitingarvirksemi. Ein tilik skipan hevdi gjørt, at vit, í oljuvinnu- hópi, mentu okkum í mun til veruligan staðfestan tørv. Somuleiðis tryggjar ein tílík skipan, at vit ikki »læsa« okkum fastan upp“ nakað åvist øki, ella nakað ávíst felag, v.v. supply- basavirksemi áðrenn tíðin, og útviklingurin sum heild hevði vist okkum á skila- bestu loysnina. Á hendan hátt fáa allar góðar kreftir loyvi til at verða við í eini føroyskari oljuvinnumenn- ing á jøvnum føti; yvir tíð vil útviklingurin so stað- feta, hvør hevur valt burð- ardyggar loysnir — og hver ikki. Aheitan til politikararnar Eg vil hervið heita á landsstýrið og føroyskar politikarar annars við ábyrgdarkenslu, um at taka hetta mál í tí álvara, sum krevst fyri at vit kunnu fáa eina skilagóða loysn á, hvussu vit føroy- ingar skipa okkum í mun til komandi veitingar til frálandavinnuna. Bert um politikarar vísa ábyrgd kunnu vit fáa eina skipaða loysn, sum kemur Føroya fólki øllum til góðar. Suni á Dalbø, oljuráðgevi