hósdagur 23. juli 1998síða 6

[På 6 tíðindablaðið SEsSaluin Nr. 137 — 23. JULI 1998 Nú skulu tingmenn fáa nógv meira í løn Tingformaðurin heldur, at uppgávurnar hjá løgtingsmonnum eru so mikið nógvar og stórar, at tað má roknast við, at teir brúka nógv tann størsta partin av arbeiðstíðini til politiskt arbeiði Tað er neyðugt at hækka lønina hjá løgtingsmonnum, og hækkingin skal vera so mikið stór, at tað rættuliga munar. Tað heldur løgtingsfor- maðurin, Finnbogi Ísakson, og hann ætlar at gera nakað við hetta. Løgtingsformad- urin, ið sambært stýrisskip- anarlógini sjálvur verður lentur sum lardsstýrismað- ur, fer heilt skjótt, eftir at tingið er komið saman á Olavsøku, at taka lønar- spurningin upp í formans- skapinum og eisini at tosa við formenninar fyri ting- bólkarnar um hetta, og fær hann sín vilja, so verður lagt rættis, at lønar- hækkingin verdur fingin uppå plåss i heyst, soleidis at hon verður galdandi frá 1. januar i 1999. So kann soleiðis til — Tað er ungið sjálvt, sum skal tekur avgerdina, og tad er týdningarmikið, at tað er breið undirtøka fyri tílíkum stigum. Eg kenni tað sum mína skyldu at taka spurn- ingin upp, og eg rokni við, at tað verður breið politisk semja fyri hesum, tí eingin eigur at vita betri um tað neyðuga í hesum, enn ting- menn sjálvir, sigur Finnbogi Ísakson. Løgtingsformadurin vil ikki áseta nakað tal, men tå vit skjóta uppá, at ein hækk- ing, sum munar, er upp í einar 25 túsund krónur, heldur hann, at hetta er á góðari leið. — Men so skulu samsýn- ingarnar fyri nevndarar- beiðið burtur. Higartil hevur tað verið soleiðis, at ting- menn hava fingið løn fyri nevndarfundir, tá fundir í nevndunum hava verið teir dagar, tingið ikki hevur ver- ið saman. Aðra staðni er vanligt, at formenninir í onkrum nevndum fáa løn fyri tað starvið, og tað haldi eg er rímuligt. Men broyt- ingin at avtaka samsýning fyri nevndarfundir hevði havt við sær, at fíggjarliga fyrilitð, tá nevndirnar verða mannaðar, hevði dottið burtur, og tað hevði kanska eisini verið lættari at fingið nevndirnar at hildið fundir teir dagar, tá tað er tingfund- ur Hegra hond skal brúkast Tingformaðurin heldur, at tað sæst aftur í arbeiðnum hjá ungmonnum, at teir ikki fáa nóg høga løn: — Vit mugu bara staðfesta, at higartil hevur tað verið soleiðis, at tað, um eg so má siga, hevur verið hobby, hjá tingmonnum at gera lógir og at røkja eftirlitsupp- gávuna við landsstýrinum, og tað haldi eg ikki, at vit kunnu vera nøgd við, stað- festir Finnbogi Isakson, og hann heldur, at høvudsor- søkin til, at stødan er, sum hon er, er lønarvidurskiftini: — Tingmannalønin er 15.050 krónur um mánaðin ella 180.600 krónur um ár- ið. Eitt kvalifiserad skot er, at umframt tingmannaløn- ina, so fáa teir í miðal einar tvey túsund krónur um mánaðin í lønarsamsyning fyri nevndararbeidi av ym- iskum slagi, og tað vil siga, at månadarlønin er 17.050 krónur og årslønin 204.600 krónur. — Sammeta vit við eina vanliga arbeiðsmannalgn, so er hetta ein góð løn, men vit mugu síggja veruleikan í eyguni, og hann er, at tað eru ikki fólk við vanligari arbeiðsmannalgn, sum verða vald á ting. Eg rokni við, at midalinntøkan fyri borgarliga starvið hjá ting- monnum liggur onkustaðni millum 20 og 25 túsund krónur, og tí kunnu vit illa krevja, at tey, sum verða vald á ting, skulu sleppa borgarliga starvinum og harvið fara niður í løn fyri at røkja týdningarmikla pol- itiska álitisstarvið, sum tey eru vald til. Skerja borgarliga starvið Sum sagt, so hevur tingfor- maðurin ikki tikið stóðu til, hvussu nógv lønirnar skulu hækka: — Men vit plaga at sam- meta okkum við granna- londini, og t.d. í Danmark er tingmannalgnin einar 30 túsund krónur. Eg fari ikki at mæla til, at lónin hjá løg- tingsmonnum hækkar so nógv, men eg haldi, at tað er neyðugt við einari hækk- ing, sum er so mikið stór, at hon hevur við sær, at vit kunnu rokna við, at ting- menn hava tingarbeiðið sum sítt høvudsstarv. Formaðurin vísir á, at í ødrum londum er tað van- ligt við heiltíðar politikar- um, og td. í Danmark er skipanin soleiðis, at fólk, sum verða vald á ting og sum eru í almennum starvi, kunnu ikki, samstundis sum tey fáa løn fyri tingarbeið- ið, fáa meiri enn helvtina av vanligari løn fyri borgarliga starvið. — Tað haldi eg hevði verið ein rímulig skipan hjá okk- um. Legtingsformaðurin heldur, at lønirnar hjá teimum sum arbeiða her, í tinginum, skulu hækkast munandi Men hvussu so við teim- um, sum eru í privatari vinnu ella hava egið virki? — Har er tað sera torført at gera nakra generelt gald- andi skipan. Vit kunnu neyvan gera meiri enn tala til samvitskuna hjá fólki, at tey seta politiska arbeiðið, sum tey fáa góða løn fyri, í fremstu rgð. Arbeiðsbyrðan I 1997 helt tingið 71 fundir, sum tilsaman vardu 268 tímar. Um tingformaðurin fær sín vilja, og lønirnar hækka til 25 túsund krónur um mánaðin, so vil tað siga, at timalønin hjá tingmonn- um verður 1.119,40 krónur. Er tað ikki at taka í so rívan til? — Har hevur tú ikki rokn- að nevndararbeiðið uppí, gerst tú tað, so fer tímalgnin beinanvegin niður, men annars ber tað ikki til at nýta tíma hugtakið, tá tað ræður um tingmannaarbeiði. Mín- ar royndir eru, at tú ert altíð tingmaður, gerandis og heil- agt, og allir tíðir á degnum. Tú skalt luttaka á fundum, halda rødur, tosa við fólk, sum snúgva sær til tín við einum hvgrjum, og so er fáa tingmann alt meiri tilfar at lesa. Talan er td. um frå- greiðingar, sum eru týdn- ingarmiklar at seta seg inn í fyri framtíðar lóggávuar- beiði, og skalt tú gera hetta til lítar, so krevur tað, at tú brúkar nógva tíð til tað. Tí haldi eg, at tingarbeiðið skal líkjast alt meiri heiltíðar- starvi, og tí er tað, at eg fari at arbeiða við at hækka løn- irnar. jh Bara ein litil helvt av málunum vórðu avgreidd Valið hevði við sær, at nógv mál ikki vórðu liðugt vidgjørd, og ivaleyst fer nýggja tingið at við- gera nógv av teimum av nýggjum Mikudagurin í komandi viku er Glavsøkudagur, og tá er so at siga nýggjárs- dagur í politiska heiminum í Føroyum, ti tá verður farið undir nýggja tingsetu Sjálvt um tað ivaleyst verður onkur frídagur seinni í summar, so kunnu vit at Glavsøkudag er f summarfrítíðin hjá ting monnum av — um teir yvir hevur hava nakra formliga røkkur frá ólav Olavsøku Flest í almennum starvi Í tinginum eru 32 fólk — 28 menn og fýra kvinnur. Og tey flestu teirra sita í al- mennum starvi. 19 av teim- um 32 starvast hjá komm- unum ella landi, og 13 eru í privatari vinnu. Størsti starvsbólkurin í tinginum hevur ofta verið lærararnir, og soleiðis er eisini í nýggja tinginum. Seks lærarar og ein varaskúlastjóri hava í ár styttri summarfritid enn aðr- ir lærarar, tí teir skulu meta í unginum mikudagin Í einum yvirliti, sum løg- tingsskrivstovan hevur gjørt, eru starv sheiti sett á øll 32 í tinginum, og tað er vert at leggja til merkis, at burtursæð frá einari heima- hjálp. so er eingin vanligur arbeiðsmaður, og har er heldur eingin fiskimadur, men tveir kalla seg skiparar Størsti parturin av teim- um, sum manna tingið, eru lónmóttakarar, men tað er eyðkent, at tey starvast hjá tí almenna, og útbúgving- arnar, sum tær flestu eru loknar í Danmark, eru í fleiri fórum av slíkum slagi, sum tingmenn fyri einum mansaldri síðani neyvan mundu hava hoyrt nevndar, t.d. sosiologur, sosialråd- gevari og fysioterapeutur Arbeidstidin Tey, sum i komandi viku fyri fyrstu ferð fara undir eitt nýtt tingár, kunnu út frá hagtølum, sum løgtings- skrivstovan hevur gjørt, gera sær metingar um, hvussu tidarkrevjandi polit- iska arbeiðið verður Frá á ólavsgku í fjør og fram til á Glavsøku í ár hev- ur tingið hildið 71 fundir í 268 tímar Fíggjarnevndin er tann av teimum sjey fystu nevndun- um, sum hevur hildið flestu fundirnar. Í hesari tingsetuni hava teir havt 55 fundir í 210 tímar og 15 minuttir. Uttanlandsnevndin hevur havt 16 fundir í 37 tímar og 35 minuttir, og landsstýris mannanevndin, sum er ein asta trimannanevndin, hev ur hildid fyra fundir i 10 timar og 20 minuttir Vinnunevndin hevur havt 21 fundir i 66 timar og 45 minuttir, trivnadarnevndin 12 fundir i 20 timar og 20 minuttir, mentunarrevndin 27 fundir i 45 tímar og rætt arnevndin 8 fundir í 7 tímar og 55 minuttir Nógv mál fóru fyri bakka Tilsaman vórðu 188 mál løgd fyri tingið, íroknað seks frágreiðingar frá lands stýrinum Nýval varð utskrivad 18 mars, og tað hevði við sær, at bara fýra tingmål vórðu avgreidd eftir 18. mars og fram til valid, sum var 30 apríl. Valið hevði við sær, at summi mál fingu onga við- gerð í tinginum, og at onnur mál ikki vórðu avgreidd. Av teimum 188 framløg- du málunum vórðu 163 við- gjørd, 70 vórðu avgreidd, og trý vórðu afturtikin Tingmenn settu 20 skriv- ligar fyrispurningar, og sekstan vórðu svaraðir. Tal- an var um ellivu munnligar fyrispurningar, og teir verða altíð svaraðir beinanvegin. Nevndararbeiðið Sambært yvirlitinum, so vórðu 43 mál beind til við- gerðar í figgjarnevndini. 22 mál vórðu liðugt vidgjørd og álit framlagt. Fíggjar- nevndin fekk níggju um- sóknir um eykajáttanir. Av teimum vórðu tvær við- gjørdar og avgreiddar, með- an hinar vórðu sendar aftur til landsstýrið. Uttanlandsnevndin fekk fimm mál til viðgerðar, og i tveimum fórum vóru málini liðugt vidgjørd og álit fram- løgd. Vinnunevndin fekk 21 mál at viðgera, og í 14 mål- um vórðu málini liðugt við- gjørd og álit framløgd. 24 mál vórðu beind í trivnadarnevndina, og seks mål vórðu liðugt vidgjørd og ålit framløgd. Mentunarnevndin fekk 29 mål frå tinginum at vid- gera. Sekstan mál vórðu lið- ugt vidgjørd og álit fram- løgd. Rættarnevndin fekk tólv mál at viðgera, og í tveim- um málum vórðu málini lið- ugt vidgjørd og álit var framlagt. Einki er av ivasi i, at nógv av teimum málunum, sum ikki vórðu liðugt vidgjørd, verða løgd fyri aftur tingið í hesari tingsetuni. Í síðstu tingsetu vóru summi mål ikki komin longri enn til framløguna, onnur høvdu fingid 1. vidgerd, og sum tað sæst omanfyri, so lógu nógv í nevndunum. Nú sku- lu øll málini ígjøgnum alla mylluna eina ferð afturat. jh