týsdagur 4. august 1998síða 2

Blaðfólk: igny Joensen, Emil L. Jacobsen Sveinur Tróndarson Turið Kjølbro Franskt lógloysi og danskt åbyrgdarøki Oddagrein EIN føroyskur borgari situr „fangi“ á fronsku oynni Réunion uppá sætta mánað. Sigmund- ur Andreassen var skipari umborð á einum suðurafrikonskum báti, tá hann varð tikin í suðurindiska havinum og fluttur til fronsku oynna undir strongum hermannaeftirliti. PASSIÐ varð tikið frá honum, og hann hevur framvegis ikki fingið tað aftur, og kann tí ikki fara av oynni. Sigmundur bíðar og bíðar og bíðar. Hann bíðar eftir at kunna fara í rættin og verja sína sek. Men franski dómarin í oynni letst ikki um vón. Sigmundur er tí í veruleikanum fangi á fronsku oynni. HVUSSU kann eitt franskt hjáland loyva sær at vanvirða borgarar úr einum vestureuro- peiskum landi á henda hátt. Hvussu kann eitt land, sum er limur av ES loyva „wildwest“ og apartheid-líknandi tilstandum at ráða í einum av sínum hjálondum? Skriva vit ikki skjótt ár 2000 og tosa við ikki um eitt sivili- serað land við demokratiskum traditiónum - Frakland!!! VIT mótmæla harðliga framferðini móti Sig- mundi Andreassen, sum hevur fullan rætt til at fáa sak sína fyri rættin og har kunna verja seg. At halda mannin í oyggjavarðhaldi á henda hátt er einki minni enn brot á mannarættindini. Allir borgarar hava krav uppá at fáa sek sína fyri rættin, men tað vilja ákærumyndugleikarnir á Réunion altso ikki. Og vit kunnu spyrja hví? Verður hann bert brúktur - les misbrúktur - í einum politiskum og handilsligum spæli, sum hevur til enda- mál at gagna fronskum peningaáhugamál- um? HOAST danskir og foroyskir myndugleikar hava roynt sítt, so tykist einki hjálpa. Nú frættist, at franski uttanríkisráðharrin skal á vitjan í Danmark. Vit fara tí á hesum stað at heita á danska uttanríkisráðharran at taka málið upp á hægsta stigi. Tað eru danir, sum umsita okkara utanríkismál, og eigur spurn- ingurin eisini at verða settur her, um danir í heila tikið hava víst hesum máli nóg stóran ans. Hava danskir myndugleikar røkt sínar skyldur í Réunionmålinum? Vit loyva okkum at ivast og vilja tí minna Nyrup-stjórnina á, at hon her hevur ein trupulleika, sum hon er pi til at loysa. Vit mugu bara biðja til, at øroyski skiparin ikki bukkar undir og gevur skarvin yvir. Vit mugu vóna, at hann megnar at standa móti hesum stóra trýstinum, men skuldi tað hent - sum eingin vónar hendir - at foroyski skiparin ikki bara boð aftur í bý - tá kunnu vit av álvara tosa um eina gølu. Tá kann talan blíva um justistmorð ol. Hevur danska stjórnin samvitsku at liva við hesum - um ikki - so eigur hon at fáa hendurnar úr lummanum og fáa Sigmund Andreasen heim - ella í hvussu er geva honum sín demo- kratiska rætt at tala sek sína í rættinum. Tíðin er komin hartil, at bæði foroysku fólkatings- umboðini og eisini løgmadur eiga at venda sær til donsku stjórnina fyri enn einaferð at undirstrika álvaran í hesum máli. Gerið tað nú. Latið ikki franska uttanríkisráðharran sleppa úr aftur Keypmannahavn uttan at hann er vorðin konfronteraður við hesum fyri Frakland svarta bletti. Sosialurin Jóns Kistan Vang Lýsingar og sela: SRA Hatius On 26. Ari Argjavegur 26, Argjum Postadr: Postsmoga 76, 110 Tórshavn = - "Telefon: 311820 - Telefax. 314720 post€ sosialurin.fo Viðmerking Nakrar hugleiðingar um fiski- rættindi - fiskidagar - logir Í løgtingslég um vinnulig- an fiskiskap stendur í $ 2 stk. 4 frá 10. mars 94: Landsstýrið setir eina skipanarnevnd vid umboð- um frå vinnuni, Fiskirann- sóknarstovuni, fiskivinnu- umsitingini og fiskiveidi- eftirlitinum, sum å hvørjum ári, út frá tilmæli frå fiski- rannsóknarstovuni og stovnsrøktarnevndini, metir um ásetta fiskidagatalið fyri hvønn bólk av fiskiførum tryggjar, at stovnarnir verda gagnnyttir burdardygt, og um skipanin vid fiskidøgum og stongdum økjum yvir- hevur tryggjar, at endamál- ini í hesi lóg verða rokkin. Nú skal løgtingid aftan á frítíðina lóggeva um treytir til fiskivinnuna fyri næsta fiskiár, sum byrjar tann 1. september. Vit, ið liva av at fiska, fáa at vita frá ymiskum frød- ingum og fólki, ið ikki eru fiskimenn, hvussu dagatalið skal skerjast, og seinast havi eg hoyrt, at ein hagfrøding- ur mælir til, at dagar, ið ikki eru nýttir í hesm fiskiårin- um, skulu takast frá bátun- um, eins og dagatalið skal skerjast 10%. Fyri okkum, ið reka fiskarí og hava roynt at spart uppá dagarnar, og hava keypt dagar, um vit nú eiga nakrar dagar eftir, ja, so skulu teir bara strikas,t ja, her eru vit so langt úti, at her eru ikki orð til staðar fyri tí frekleika, sum her verður borðreitt við. Tá fiskidagaskipanin bleiv sett í gildi, fingu vit greitt at vita, at nú skuldi flotin fáa frið við somu fiskidógum í næstu fimm árini, men nú fara menn, flestu teirra hava ongantíð pissað í saltan sjógv, út at skera enn meira niður. Undirritaði kemur úr bólki 5 og vit eru skornir niður í eina helvt av fiski- døgum, so trupult verður at klára at gjalda bátarnar niður og at skaffa monnun- um, sum við eru, eina rímu- liga årsinntøku. Um onkur bólkur tekur i meira lagi av einum hóttum fiskaslagi, ja, so átti tað at verið møguligt at skert við- komandi bólk, ístaðin fyri at leggja eftir ollum. Í 1996 bleiv ein bólkur kallaður >Endurskoðanar- nevndin« sett, og kom við einum áliti um endurnýggj- an av fiskiflotanum. Í bólk- inum vóru 6 mans og av teimum eitt umboð fyri ávísan part av vinnuni. Vit hava í dag hoyrt um eina nýggja fólkaskúlalóg, sum kemur í gildi, har vóru ØLL umboðini LÆRAR- AR. Nidurstødan frá endur- skodanarnevndini er um- setilig fiskirættindi, libe- ralisering av virkisøkinum hjá veiðuliðnum og tættari samstarv millum veidulid, framleidslulid og sølu. Ja, og harafturat kann nevnast, at skipini skulu virka fiskin meira umborð. Urslitid av hesum verður, at bert nøkur fá fabriksskip skulu eiga øll veiðurættindi vid Føroyar, og tað sær út til at tað er henda prosess, sum endur- skodanarnevndin legði lunnar undir nú skal gjøg- numførast við hjálp av sit- andi samgongu. Tað skróvar í oyrunum, tá ein hoyrir, at tey skipini, sum ikki klára seg, ja, tey skulu bara út úr systemin- um tann harða vegin, meðan tey, sum eru sanerað upp til fleiri ferðir og nú eru so bílig, at tey onki hava at gjalda, ja, tey skulu mynda komandi fiskiskipaflotan, skipini skulu sjálvandi end- urnýggjast og landið skal gjalda fimti prosent av byggikostnaðinum. Theodor Poulsen, Inni í Nesi, Toftir P.S. Í kveld tann 30. 7. hava vit hoyrt í Degi og Viku, at línuskipini, ið enn ikki hava funnið útav, at fiskur kann ísast í kassar, men fram- vegis nýta hillaskipan, við góðsku hareftir, skulu pri- oriterast enn meira fyri at hava fiskað meira enn tað tupulta av, hvat teirra partur er sambært galdandi fiski- vinnulóg. Lesarabræv Umsetiligheit, einasta loysn? Tað var gott at hoyra tveir politikarar í útvarpinum herfyri úttala seg um um- setiligheit innan fyri fiski- dagaskipanina. Teir lupu ikki framat, men tordu at seta elit spurnartekin við, hvussu langt eigur at farast fram á hesm gki. Og tað er tað góð grund til. Líka so væl sum tað ber til at vísa á fiskifrødingar, ið ikki trúgva uppá at veiðitrýstið hevur nakra ávirkan á stovnsrøkt- ina, líka so væl ber tað til at vísa á fiskifrødingar, ið ikki trúgva uppá at veiðitrýstið hevur nakra ávirkan á stovnsrøktina, líka so væl ber tað til at peika á øko- nomar, sum halda at grund- arlagið undir víkaðari um- setiligheit, nevnliga øko- nomimodellini, ikki kunnu brúkast í umsiting av fiska- ripolitikki. Eg vóni, at í kjakinum, sum nú fer at taka seg upp í tínginum í sambandi við broytingar í lógini um vinnuligan fiskiskap, verður reistur fylgjandi spurning- ur: >Gongur einasta leiðin til eina livfrødiliga og burð- ardygga fiskivinnu gjøgn- um fulla umsetiligheit av fiskirættindum?« Eitt av sterkastu argu- mentunum fyri umsetiligum fiskidaga(kvotu)rættindum er, at tá rættindini koma undir skipað ognarviður- skifti, vil eigarin altíð løgga um hesi rættindi og royna at varðveita virði á teimum. M.a. við sjálvbodnari stovnsrøkt. Ein kundi so verið eitt sindur spískur og spurt, um stovnsrøkt er tað sum liggur norðmanninum Kjeld Inge Røkke fremst í huganum, tå hann umsitur og handlar vid sinum fiski- rættindum. ið umfata milli- ónir av tonsum. Eisini vóni eg at spurn- ingurin um umsetiligir fiskidagar er svarið fyri all- an partin av flotanum, sum fiskar undir Føroyum, verð- ur umrøddur. M.a. um ikki útróðrarflotin hjá okkum við sínum skapi og fiskari- innsatsi er komin niður á eitt sjálvregulerandi stødi Sum limur í skipanar- neyndini kann eg bert undr- ast á tær nidurstødurnar, sum eru gjørdar, grundað á SOSIALURIN tilmælid og frågreidingina. Bædi millum politikarar og pressuna. Eg haldi man hevur bara lisið tað, sum man vildi lesa. Avgerðin um niðurskurð passar meir inn í eina politiska samráðing- arloysn, enn í arbeiðssetn- ingin: at finna út av um fiskidagaskipanin er brúkbar ella íkki. Chris Jan Michelsen, 800 Tvøroyri Ti ””