leygardagur 22. august 1998síða 2

Blaðfólk: Dagny Joensen, Áki Bertholdsen, Emil L. Jacobsen Sveinur Tróndarson Turið Kjølbro Ljósmyndari: Jens Kristian Vang Lýsingar og sola: Jonhard Hammer Útgevari, uppseting og prent: Sp/t Sosialurin Bústaður . Argjavegur 26, Argjum Postadr: Postsmoga 76, 110 Tórshavn Telefon: 311820 Telefax. 314720 e-mail: post &sosialurin.fo ES-álit - arbeiði og orðaskifti politiskt Oddagrein Í vikuni legði nevndin, sum hevur kannað samstarvsmøguleikar við ES, fram eitna drúgva frágreiðing. Tíverri hevur Sosial- urin ikki kunna vidgjørt frágreiðingina enn, men tað koma vit aftur til. Nú kemur frágreiðingin út, meðan fjøl- miðlarnir enn eru raktir av summarfrí. harvið verður grundarlagið fyri einum orð- askifti kanska ikki so gott, sum tað eigur at verða. Tað skerst ikki burt, at tað serliga eru teir elektronisku fjølmiðlarnir, sum seta dags- skránna fyri orðaskifti í flestu framkomnu londunum í dag. Afturímóti fer tað uppfylgjandi og breiða orðaskifti fram í blødunum. Ikki minst í Sosialinum, sum hevur lagt dent á orða- skifti líka síðani 1974, tá fyrstu veruligi stigini vórðu tikin at nútímansgera blaðið. Venda vit aftur til ES og hetta nýggja álitið, so skerst ikki burtur, at so at siga eingin flokkur hevur vidgjørt ES-málið í tí álvara, sum tað krevur, um vit skulu fóta okkum í framtíðini. Flestu flokkar eru á landsfundum sínum ella í ødrum forum bara komnir til ta nið- urstødu, at flokkurin heldur, at foroysk áhugamál eru best vard uttan fyri ES... Hvussu vita vit tað? Á hinum bógnum stendur Sambandsflokk- urin, sum tykist halda, at Foroyar skulu leita upp í ES. Ella fara at samráðast við ES við ti endamáli at lima Føroyar upp í ES. Her skal einki sigast um, hvat er rætt ella ikki. Afturímóti skal bara sláast fast, at okkara politiska skipan - tað veri seg flokkar og løgting - taka ikki henda spurn- ing í nóg stórum álvara. Og tí hava flokk- amir ongar veruligar grundgevingar fyri eini mótstoðu ímóti ES-,imaskapi, eini EBS-skipan ella eini tollsamgongu við ES. Nú leggur formansskapurin í legtinginum upp til, at tingfólk skulu lønast betri, so tey verða politikarar burturav. Hetta er rett leið at ganga, men so má kravið eisini verða, at vit fáa meiri kvalifiseraðar flokkar, sum eru ferir fyri at gera eitt veruligt pol- itiskt arbeiði. Fara í »substansin« og kunna verða við í einum orðaskifti, sum er annað enn orðabrask, politiskar ákoyr- ingar og sjálvrós. Sosialurin Óneyðugt at vera óserigs- ur hóast ein er í andstødu Fóroyska fólkið er so mikið væl fyri og at sær komið, at tað góðtekur ikki hvat sum helst Av og á verður av politik- arum tikið ti, at >tað ger ikki tað sama, um ein situr í and- stóðu ella ein er í meiri- luta<. Vit hava seinastu tíðina sæð bæði oddagreinir í Dimmalætting og sam- bandspolitikarar saman við oddagreinum í Sosialinum og javnadarpolitikarar greitt føroyingum frå, at tad er ørskapur at hugsa um, at vit sjålvi skulu reka egið sam- felag. Eingin ivi er um, at flestu borgarar í hesum landi eru so mikið upplýstir, at teir krevja meira enn nakrar 6- undirbygdar pástandi frá andstødublødum- og poli- tikarum okkara. T. d. at >tjóðskapur kostar vælferdina«, »Landssjukra- húsið manglar pengar«, samstundis sum annar sam- bandspolitikari tosar um, at „vit skulu lækka skattin<, og annað við hesum. Hetta er óserigst, og so mikið kenni eg vanliga upp- lýsta føroyingin, at hann Í heyst og í vetur verður skipað fyri almennum fyri- lestrum á Fróðskaparsetri- num. Lagt verður fyri mik- ukvøldid 26. august við ein- um fyrilestri við evni úr målfrødini. Hjalmar Peter- sen, målfrødingur fer at greida frå, hvussu føroysk hgvuðssagnorð kunnu myndast. Hjalmar hevur tað seinasta árið verið á Yale universitetinum í USA, har hann hevur granskað og kunnað seg um teirra ar- beiðshættir og ástøði. Hjalmar fer aftur il USA 29. august. Gingið kann vera út frá tveimum stovnum av høv- uðssagnorðum: einum ein- stavilsistovni eins og bít-, og einum tvistavilsistovni eins og kalla-. Fyrilesturin tekur stødi í teirri hugsan, at orð hava nakrar eigin- leikar goymdar í sær í tí mentala leksikoninum, sum er okkara inn-bygda orða- bók í heilanum. Hesir egin- leikar eru avgerandi fyri, um vit td. fáa endingina - ur (sum í bítur) ella r (sum í kallar). ikki góðtekur, at borðreitt verður við tílíkum. Neyðugt at styrkja um leiðsluna Stuðulsveitingar úr danska landskassanum hava verið við til at skapa eitt føroyskt samfelag við vánaliga rikn- um almennum fyritøkum, har veruliga er trot á leið- arum. Har eingir ella vána- ligir leiðarar eru, fara bæði arbeiðssemi, áhugi, disiplin og nærlagni fyri bakka. Valla er betri dómi enn Landssjúkrahúsið, sum í 30 ár ongantíð hevur virkað sum tað eigur, hóast pen- ingur hevur flotið til hetta virksemið, og onkrir hva enntá verið so ólátaðir at siga, at »høvdu vit fingið minkað um smærri sjúkra- húsini, hevði Landssjúkra- húsið virkað betur<. - Og nú restar aftur peningur í. Heldur enn at rudda upp í viðurskiftunum, hava nýggj stjórastørv verið sett og aðrar umleggingar verið framdar. Fyrilestur um frammyndanir av føroysku sagn- orðaskipanini Hildið verður, at tað men- tala leksokonið er soleiðis innrættað, at tað goymir stovnarnar, og målførleikin í heilanum finnur tær røttu endingarnar at skoyta uppí. Endingarnar eru reglustýrd- ar av målførleikanum, men avljóðargðini í teimum sterkt bendu sagnorðunum mugu vit bara minnast. Psykolingvistiskar kanning- ar benda á Hetta. Greiningin byggir á tank- ar hjá tí kenda amerikanska málvísindamanninum Chomsky. Eisini verður nomið við, at endingar ikki hava nakað innihald, men bert verða nýttar funktio- nelt. Greitt verður frá vant- andi persónsbending í fleir- tali og í tátíð, og at enda verða sagnorð av slagnum rógva og doyggja vidgjørd. Fyrilesturin verður hildin í Loftsstovu á Føroyamåls- deildini á Debesartrød mik- ukvøldid 26. august kl. 20.00. v. Føroya Fróðskaparfel- ag og Fróðskaparsetrið John Dalsgarð Vit mugu hava lært av åttatiårunum Vit, sum vóru við í áttati- árunum og høvdu eitt orð at siga, vita, at einki mark er fyri, hvussu nógvur pen- ingur í mongum førum kann nýtast. Broytingar í skipanum - eitt nú bygnaðarbroytingar- nar >hjá Norman Christen- sen< - er ikki tað, ið bjargar landinum, heldur ikki stuð- ulsveitingar úr danska landskassanum. Her krevst hugburðs- broyting, her skal arbeiðast meira, neyðugt við nógv stórri nærlagni serstakliga av leiðarum okkara. Neyðugt við minni skriv- stovuarbeiði og meira veru- ligum arbeiði, dyggari framleiðslu og færri fund- um. — Størri dentur skal leggjast á >fólkaligt ar- beidi« og minni dentur á »pappirsarbeidi«. — Soleiðis fåa vit eitt enn betur »væl- ferdarsamfelag«. Umráðandi er, at vit í hes- Jógvan við Keldu heldur ikki, at andstóðupoli- tikkarar eru nóg seriøsir um vakra landi uppi í Norð- uratlantshavi sleppa óseri- øsum óundirbygdum and- stødupolitikki. At Sambandsflokkurin ikki ynskir at reka egið sam- felag, og Javnaðarflokkurin í ávísan mun hevur somu áskoðan, er eitt, men um- ráðandi er kortini at vera serigsur. Jógvan við Keldu, løgtingsmadur Astma og ovurviðkvæmi stava m.a. frá dusti, pollen og djórahárum í luftini. Nýggi luftreinsarin frá Philips kann taka burtur 99% av partiklunum, sum kunnu elva til ovurviðkvæmi. Luftreinsarin hevur 4- filturskipan, m.a. eitt HEPA-filtur, ið m.a. verður brúkt á skurðstovum og eitt nýtt ROTA-filtur. Luftin verður reinsað 2 ferðir um tíman við hægstu ferð og við lægstu ferð | ferð í 2 tímar. Larmar lítið. Til rúm LUFTREINSARI * LUFTREINSAR ELDING SMS tel 318662 - 318663 * Saltangará tel 448762 e-mail: elding Golivant fo