týsdagur 25. august 1998síða 22

22 tíðindablaðið Nr. 158 — 25. AUGUST 1998 Foreldrini í Vesturbýnum: Hóast foreldrini ynsktu tað, sluppu nógv børn i vestur- bynum ikki i Venjingarskúl- an í ár. Hetta var óvæntað, tí børnini búðu í uppruna- liga skúlaumdeminum hjá Venjingarskúlanum, og einki varð sagt um, at trup- ulleikar fóru at verða, tá ið børnini vórðu innskrivað — tverturimóti Tað eydnaðist ikki for- eldrunum at sannføra Tórs- havnar býráð og skúlaráð um at broyta avgerðini, og kærdu foreldrini hana tí til landsstýrismannin í skúla- málum Men signar á Brúnni gav ikki foreldrunum vidhald i kæruni. Hetta er frågreiding foreldranna I kæru okkara vistu vit å — at tað bar til at útvega høli til tríggjar 1. flokkar á Venj- ngarskúlanum komandi ár; - at tað ikki gekk rætt fyri seg, tá ið Tórshavnar kommuna varð gjørt til eitt skåladømi; og — at børnini i skålaumdømi- num hava rætt til upptøku i >heimskúlan<, hóast ásett er, at kommunan skal rokn- ast sum eitt skuladømi. Landsstýrismaðurin svar- ar aftur — at kommunan sjálv ger av, hvussu hon nýtir skålahøl- ini í kommunini; — at staðfestingin av, at Tórshavnar kommuna er eitt skålaumdømi hevur gildi; og — at hetta merkir, at komm- unan sjálv ger av, hvuss upptekan fer fram. Vit foreldur halda tó framvegis, at avgerðin er bæði órímilig og órættvís. Í staðin fyri at seta komm- ununa uppá pláss, velur landsstýrismaðurin at tváa sær hendurnar. Hann góð- tekur, at minstu børnini ikki fáa fyrsta rætt til tók skúla- høli. Hann verjir greitt um- sitingarligt fusk. Og hann loyvir einari tulking av felags skålaumdømi, sum er heilt burturvið. Pláss er á Heimara skúla Venjingarskúlin hevur í løt- uni erna skúlastovu í Heim- ara skúla, og tað átti at verið so lætt sum einki at latið hann fingið eina stovu aft- urat á hesum skúla. Virk- semið, ið har fer fram, er kvøldskulaundirvising. Alt gott um hetta, men tå ið tað ber til at útvega skúlastovur aðrastaðni, hví so ikki flyta hetta virksemið í staðin fyri børnini. Sjálvsagt eigur kveldskúlin at víkja til fyri- muns fyri børnini. Sagt verður, at hetta ikki loysir trupulleikan, tí Venj- ingarskúlin fær tørv á fleiri skúlastovum komandi árini. Hetta er í ávísan mun rætt Men foreldrabólkurin hevur við greiðum tølum víst á, at neyðugt verður bara við trimum skúlastovum í alt (tá er hesin flokkurin íroknað- ur), síðan fellur barnatalið munandi. Heimari skúli er nóg stórur til hendan tørv, og átti hann ti, um ikki beinanvegin, so so líðandi at verið latin aftur til Venjingarskúlan, sum hann eisini áður hevur verið partur av. Hetta hevði verið tann einfaldasta, skjótasta og bí- ligasta loysnin. Um tørvurin skuldi verið størri enn her ætlað, ella annar tørvur tek- ur seg upp, eru stundir til at umhugsað aðrar møguleik- ar. Vit hava í kæru okkara skotið upp ymsar loysnir. Eitt er at viljin hjá komm- ununi ikki var til staðar. Men landsstýrismaðurin átti at havt skorið igjøgnum. Hann hevur eftirlit við, at galdandi reglur fyri skúla- skapin verða hildnar, og at skúlahgli verða nýtt á rættan hátt. Tað er eitt greitt ynski í fólkaskúlalógini, at minstu børnini skulu hava so stutt- an skúlaveg sum gjørligt. Eisini sigur fólkaskúlalógin, at tað eru landsskúlamynd- ugleikarnir, sum endaliga avgera, um nýtslan av skúlahglum stríðir ímóti skúlans tørvi. Men Signar tváar sær hendurnar. Umsitingarligt fusk Loysunarorðið hjá skúla- myndugleikunum hevur verið hugtakið felags skúla- umdømi, t.e. at kommunan er eitt skålaumdømi. Hetta hevur landsskúlastjórin staðfest. Men vit hava í kær- uni víst á, at eingin avgerð er at staðgesta, og at stað- festingin tí má vera ógildug. Býráðið hevur ongantíð samtykt, at kommunan skal vera eitt skålaumdømi, men einans at endurskoða skúla- dømini og møguliga strika tey. Felagslærararáðið end- urtekur hetta møguliga. Og í veruleikanum sæst heldur ongastaðni, at skúlaráðið hevur tikið stóðu í spurn- inginum. Kommunala um- sitingin og landsskúlaumsit- ingin hava so statt avgreitt málið uttan neyðuga heim- ild frá politisku myndug- leikunum. Fólkaskúlalógin ásetur greiða mennagongd á hes- um gki. Broytingar í skúla- ætlanini skulu samtykkjast av býráðnum eftir uppskoti frá skúlaráðnum og við um- mæli frá felagslærararáð- num. Tá nústani kann av- gerðin staðfestast av lands- skúlamyndugleikunum. Hóast landsstýrismaðurin hevur sftirlit við, at galdandi reglur verða hildnar, góð- tekur hann hesa ólóligu mannagongd. Hann átti sjálvsagt aty verið so mikið at sær komin, at hann læt málið ganga umaftur og kravdi, at avgerðin eisini innihaldsliga var í lagi. Men Signar velur at seta tað blinda eygað til greitt umsitingarligt fusk. Hann torir ikki at seta sína egnu og býráðsins umsiting uppá pláss. Kommunan eitt skålaumdømi Men lat okkum eina løtu siga, at ásetingin um at kommunan er eitt skúlaum- dømi er galdandi. So stingur spurningurin seg upp, hvat hetta í veruleikanum merkir. Landsskúlastjórin greiddi ikki frá hesum, tá ið hann í november 1996 staðfesti, at kommunan skuldi roknast sum eitt skúladgmi. Tí kundi ein vónað, at lands- stýrismaðurin gjørdi tað í sambandi við kæruna, men nei. Í staðin mugu vit mill- um reglurnar lesa, at komm- unan sjálv ger av, hvussu hon tulkar hugtakið. Men so lætt átti landsstýr- ismaðurin ikki at sloppið. Tí eingin ivi er um, at ásetingin hevur sína fyrimynd í donsku fólkaskúlalógini. Orsgkin til hugtakið felags skålaumdømi er, at tað gjørdist alt meira vanligt, at foreldur ynsktu, at børn teirra skuldu ganga f einum ødrum skúla enn skúlaum- dømisskålanum. Fyri at sleppa undan, at tílík ynski hverja ferð skuldu viðgerast serstakt, var tann møguleik- in til staðar, at skúlar kundu hava felags skúlaumdemi. Asetingin tryggjaði, at barn- ið slapp í annan skúla enn skúlaumdemisskúlan, um annars pláss var har. Er hendan tulking rett, kann ein spyrja. Vit foreldur eru ikki í iva. At tí at reglan er gjørd við fyrimynd i donsku fólkaskúlalógini mugu vit tí kunna loyva okkum at tulka regluna við stødi í, hvussu hetta verður gjørt niðri. Og har er eingin ivi, tí í einari reglugerð verður greitt frá hugtaki- num. Gelags skålaumdømi merkir, at tú hevur møgu- leika at skriva barn títt inn í ein annan skúla enn skúla- umdgmisskúlan, og eigur barnið at verða upptikið har, um annars pláss er fyri tí. Er plássið avmarkað, eru fastar reglur at ganga eftir; t.d. er avgerandi, um barnið hevur systkin á skúlanum. Hinvegin — og tað er ógvu- liga avgerandi í hesum máli — hevur tú altíð rætt at fáa barnið í skúlaumdemisskúl- an. Skuldi borið so á, at >heimskúlin< ikki megnar at nøkta tørvin i skúlaum- døminum, so mugu um- dømismarkini broytast å Signar tvaaði sær hendurnar júst sama hátt sum áður. Felags skålaumdømi er altso ein eyka rættur hjå for- eldrunum til at velja ein annan skúla enn skúlaum- dómisskúlan. Ikki ein eyka rættur hjá skúlamyndug- leikunum til ikki at upptaka børn í teirra egna skúlaum- domisskúla. Hetta merkir so statt sam- stundis, at gomulu umdøm- ini ikki eru slept. Tað er nevniliga ikki so einfalt bara at strika skålaumdøm- ini, tí hetta hevði borið við sær, at fleiri ásetingar í fólkaskúlalógini = høvdu gjørst einkisigandi. T.d. tær um skúlaniðurlegging. Hverjir borgarar kundu tá mótmælt, um uppskot varð sett fram um at leggja skúlar niður? Men alt hetta leggur landsstýrismaðurin einki í. Hann gevur kommununi fri- ar hendur á hesum øki. Kommunan kann gera sínar egnu reglur. Landsstýris- maðurin sigur enntá, at kommunan kann gera nýggj skålaumdømi, um hon vil tað, og tað sær júst út til at vera tað, sum er hent (børn- ini norðan fyri Landavegin). Hetta kann tó undir ongum umstødum vera rætt, tí regl- urnar í fólkaskúlalógini um, hvussu broytingar av skúla- umdømunum skulu fara fram, mugu haldast. Landsstýrismaðurin loyv- ir so statt bæði so og so, at brot verða gjørd á fólka- skúlalógina. Okkara fatan er, at so leingi skåladømini ikki eru broytt á vanligan hátt, so eru tey har fram- vegis. Altso uttan mun til, um kommunan er at rokna