týsdagur 25. august 1998síða 23

6 3 Nr. 158 — 25. AUGUST 1998 tíðindablaðið ; sum eitt skåladømi ella ikki. Hevur kommunan ikki pláss fyri øllum børnum í skúla- dóminum í Venjingarskúla- num, so eigur skúladómið at verða broytt á vanligan hát. So einfalt er tað. Men fyri at sleppa undan at standa til svars fyri borgaru- num roynir kommunan at luska sær undan, og lands- stýrismaðurin góðtekur luskið. Tulkingin hjá kommun- uni av, hvat felags skúlaum- dómi merkir, heldur ikki løgfrødiliga, og landsstýris- maðurin er ikki frægari, táið við at lata ta skeivu tulk- ingina standa heldur houd- ina yvir sínum partamonn- um í býráðnum. Vánalig viðferð Sum tað helst skilst av om- anfyristandandi, eru við óð. Og tað hava vit alla grund til at vera. Vit kenna okkum ikki bara órættvíst, men eis- ini illa viðfarin. Hví hvur kommunan dult, at trupulleikar fóru at vera í vesturbýnum. Tá kommun- an longu frammanundan hevdi gjørt av, at bara tveir fyrsti flokkar fóru at sleppa inn í Venjingarskúlan í ár, so visti hon samstundis, at nógv børn í vesturbynum ikki sluppu í Venjingarskúl- an. Hví fingu foreldrini so ikki heta at vita við inn- skrivingina? Tvørturim6ti fingu fleiri foreldur at vita, at sjálvsagt komu børnini í Venjingarskúlan, tí tey búðu jú í økinum hjá Venjingar- skúlanum. Vantandi virðingin fyri borgarunum kom eisini til sjóndar, tá ið landsstýris- maðurin sendi kæruna til ummælis hjá býráðnum. Býráðsformaðurin valdi at avgreiða kæruna umsiting- arliga, hóast bøn frá for- eldrunum um at leggja hana fyri býráðið. Politiski myndugleikin slapp so statt heldur ikki hesa ferð upp í part. Røtt mannagongd hevði sjálvsagt verið, at býráðið viðgjórdi kgæruna. Tí umsitingin kann ikki broyta avgerðina, tað kann bara býráðið gera. Upplýsast kann, at tá málið í síni tíð varð vidgjørt í býráðnum, vóru 7 atkvødur fyri, I ímóti og heili 5 atkvøddu ikki. Vit skilja væl, at foreldr- ini at teimum børnum, sum eru sloppin í Venjingarskúl- an, eru glað. Men tað kenst ikki sért løgid, at eisini børn, ið búgva uttanfyri gamla skålaumdømid, eru sloppin inn, meðan børn, ið búgva innanfyri, ikki eru sloppin. eisini kenst tað løgid, at børn, ið hava systkin á skúlanum, ikki verða tikin fram um tey børn, sum ikki hava tað. Tí fólkaskúlalógin sigur greitt, at hetta eigur so vítt gjørligt at verða gjørt. Nidurstøda Vit vunnu ikki dystin vid myndugleikarnar — í hvussu so er ikki fyribils. Teir gjørdu manngarð um skeiv- ar og ivasamar avgerðir hjá hvørjum ødrum. Mark er tí- verri fyri, hvat vit kunnu bj6da okkara børnum, og ti noyddust vit at lúta. Hesa frágreiðing hava vit skriva, tí vit halda tað vera skylda okkara at greiða frá, hvussu myndugleikarnir hava handfarið málið. Her- undir eisini greiða frá, hvussu skúlamyndugleikin nýtir hugtakið >felags skålaumdømi« negativt — te. ímóti borgarunum — hó- ast tað í veruleikanum er positivt, nevnliga ætlað sum ein eyka møguleiki ella eyka rættur hjá borgaru- num. Eingin ivi er um, at aftur komandi ár verða nógv børn í vesturbýnum, ið ikki sleppa í Venjingarskúlan, og við tí vøkstri, sum er í Hoy- vík kann tað lættliga ganga á sama hátt har. Men nú vita tit so, hvat tit hava í væntu. Í veruleikanum átti málið eisini at havt løgtingsins áhuga. Tað er løgtingid, ið ger lógir okkara, og hevur løgtingid eisini skyldu til at síggja til, at umsitingin ikki bara heldur lógirnar, men tulkar tær í réttum anda. Vit eru ónatúrliga kedd av, at okkara mál ikki kann metast av einum óheftum myndugleika, t.d. løgtings- ins umboðsmanni, tí tú kemur ikki langt við at lata umsitingina kanna seg sjálva. Vit eru ikki samd, táið onkur — m.a. býráðsformað- urin — hevur sagt, at talan er um eitt luksus-problem. Okkara børn fáa ein langan og sera truplan skúlaveg. Eisini hevur gkið altíð hoyrt til Venjingarskúlan, so leingi hesin skúli hevur ver- ið til. Tá ið fólk búsetast t.d. á Norðasta Horni, so vita tey, at skúlavegurin verður langur. Sama er galdandi aðrastaðni í býnum. Men hetta má vera fyrstu ferð, at eitt stórt øki knappliga fær nógv verri skúlaviðurskifti, enn tað hevði frammanund- an. tí er tað ikki so legið, at vit eru farin í hernað. Men tey allarflestu, sum vit hava tosað við, hava greitt boðað frá, at tey stuðla okkara søk. Í hesum sambandi fara vit at takka øllum teimum, sum skrivaðu undir mótmælið ímóti, at vesturbýurin ikki longur varð roknaður sum eitt skålaumdømi, og at ikki øll børn í vesturbýnum sluppu í Venjingarskúlan. Eftir stuttari tíð eydnaðist okkum at fáa umleið 800 undirskriftir, og tá vóru vit (sjálvsagt) bara í vesturbý- num. Aheitan Hesa ferð vóru tað vit, ið sótu eftir við Svarta Per. Næstu ferð verða tað kanska tit. Vit høvdu fegin sæð, at fleiri høvdu stuðlað okkum, tí vit halda, ot okk- ara bardagi hevur verið rættvísur. Men órætturin kundi eins væl havt rakt onnur og fer helst at gera tað í framtíðini. Vit fara tí at mæla til, at foreldrini fylkjast, kanska í onkrum slagi av felags- skapi, so tey saman kunnu verja síni áhugamál. Nýggja fólkaskúlalógin lleggur eis- ini upp til, at foreldrini lut- taka meira virkin í skúla- spurningum. Hetta mál hevði stóran týdning fyri okkum foreldur og børn okkara. Men hjá myndugleikunum var talan um eitt lítið mál. Hevdi vilj- in verið til staðar, kundi tað verið avgreitt skjótt og lætt. Í staðin avdúkaðu myndug- leikarnir seg sum ábyrgdar- leysir og kensluleysir skriviborðsgeneralar. Foreldrabólkurin í Vesturbýnum MÆRK 23 Janus - fimti á år r eftir Lagt er upp til ein bæði áhugaverðan og aktuellan fyrilestur f Norrøna Fel- agnum mikukveldið, tå Hanus Andreassen undir heitinum >Mentan og pol- | ttikkur< fer at hugleiða í um skaldið Janus Djur- | huus, nú fimti ár eru liðin ! síðani hann doyði. Nomið verður við mentunarhug- | takið, eins og tað reint | politiska í lívinum hjá | Janusi. Tónleikabókurin i Enekk verður eisini vid i og fer at framføra yrking-- i ar eftir Janus. Tiltakið, | sum er alment og Skeypis, | verdur i Listaskålanum | mikukvøldid hin 26. aug- H } i I | i t | ust klokkan 19:30. Hanus um Janus Alt síðani 1987 hevur rit- høvundurin Hanus Andr- eassen arbeitt vid Janusi Djurhuus burturav og vid ti i hyggju, at fåa eina samlaða mynd av hesum samansetta persóni. Og ikki kann sigast annað enn at ein sannur varði longu stendur eftir í før- oyskari bókaútgávu, nú ævisøga Janusar er kornin út trimum bindum, sum øll eru stjórnaði av Han- usi. Mentan og Pir heitinum iMentan og politikkur« fer Hanus Andreassen mikukvøldid at røda um skaldid og sak- inum v roynt at lýsa 3.H.O. huusar áskoðanir um oya mentunarligu og pol- tísku strembanir og um lið teirra millum. Hesi bæði ymisku fyri- brigdi verða lýst hver sær; fyrst Janusar føroyska mentunarhugtak og sidani støda hansara til eina før- a politiska stremban, fram ímóti øktum sjålv- styri ella suvereniteti. Hóast hesar báðar | strembanir eru tvinnanda hugtøk, sum Janus Djur- huus hevur ymiskar á- skoðanir um, er áhuga- vert, at spyrja, um sam- spæl - dialektikkur - er millum hesi viðurskifti. At enda í fyrilestrinum, reisur Hanus Andreassen spurningin, um hesar hugsanir Janusar hava nakað at siga nútíðar ætt- mið Janusar tengjast urat støduni í Føroyum í dag og hevur liv og Virkið Janusar nakran relevans fyri okkum idag-? - Enekk tulka Janus Innan fyrilesturin hjá Hanusi Andreassen um Janus Djurhuus byrjar, fara límir úr nyskapandi tónleikabólkinum Enekk at framføra yrkingar eftir Janus, sum teir sjálvir hava sett løg til. Teir sum famforaeni Kr Sverris. RE spælir gittar og i Olsen, sum spælir å klaver og har- moniku. Tónleikabólkurin Enekk, sum er av Skålafjørdi- num, gav í 1994 út fløg- una »Ver sterk min sål«. Eins og heitið, stava allir | sangir á hesi fløgu úr fyrsta yrkingasavni Jan- usar, sum kom í 1914. Plátufelagið Tutl stóð fyri hesi sermerktu útgávu, sum í tónleikasniði byggir á heimligan eins og fjar- skotnan tónleisx. Bólkurin Enekk man vera millum fremstu føroysku umboð- ini i sonevnda heimstón- leikinum ella world mus- ic. Tad eru teir bådir Kåri Sverrisson og Oli Olsen, ið hava gjørt tónleikin til yrkingar Janusar, sum eru å fløguni »Ver sterk min William um Janus William Heinesen var ein av teim mongu, ið vóru og enn eru hugtikin av Janusi Djurhuus. Um- framt í teim stuttligu keip- - umyndunum, lýsir Willi- am eisini Janus skald við hesum orðum: »Skønhed- en i alle dens former, men helst i den antikke digt- nings, det var for ham det væsentlige i tilværelsen, mens livets frika- deller, di folketingsmænd for fr dej meste var latterlige, selv- om dveniigs = onder, man maatte Jesligere eller spott- ens stil, en idræt, Djur- huus var mester i. Kunst- en for kunstens skyld var det ideal, som denne bøjt begavede færøske Don Quijote ærligt og redeligt og ikke uden betydelige personlige ofre gik i | brechen for midt i en pro- saisk kræmmer- og skol- | emestertid«. Janus Djurhuus, sum | var føddur í ;arstovu í | Havn hin 26 Februar | 1881, andadist å Land- sjúkrahúsinum hin 31. au- gust 1948, 67 ára gamal. rlanus Andreassen Hanus Andreassen er | føddur i Saltangarå 1942 og vaks upp i Skúvoy og | flutti til Havnar i 1956. Síðani midskeidis í stta- | tiårunum hevur hann virkað sum rithøvundur burturav. Umframt um- røddu ævisøgu og egnar skaldsøgur, hevur hann mn heimsbókmentir úr pprunamálinum í før- Sk mál. Í hesum sam- bandi kunnu nevnast »Ot- hello« eftir Shakespeare (1989) og fTey deydu« eftir James Joyce (1991). Skeiði 1992-94 var Hanus formaður í Rithøvunda- felag Føroya. Hann um- boðar Føroyar i norrønu békasavns- og — rit- ES oa »Mentan «, or ána Felagið ski sum verður re sa skálanum í Havn miku- kveldið hin 26.august 1998 klokkan 19:30, er almennur og ókeypis. Norrøna Felagið í Føroyum