týsdagur 1. september 1998síða 23

Nr. 163 — 1. SEPTEMBER 1998 korini hjá sinnissjúkum tíðindablaðið 5052 Stridist fyri at bóta um Um vikuskiftið hittust óll tey norðurlendsku feløgini fyri fólk við sinnissjúkum á fundi á Sjómansheiminum í Havn. Føroyska felagið Sinnisbati var vertur, og óll hini londini — Danmark, Svøriki, Noregi, Finnland og Ísland — høvdu sín umboð á fundinum NICLAS JOHANNESEN Formaður fyri øll hesi feløgini tilsamans er finski doktarin Ilka Taipale. Og sambært hann er nógv at stríðast fyri hjá feløgunum, ið skulu verja og stríðast fyri rættindunum hjá sinn- issjúkum. Hann vísir á, at enn er langt á mál. — Í bíbilini finnast trý sløg av sjúku. at vera spedalskur, hava epilepsi, og at vera sinnissjúkur. Í verður tú lektur móti spidalskusjúku, fordómarnir móti epilepsi eru at kalla ongir longur, tú fólk eru væl kunna um hesa sjúku. Men sinnissjúka er framvegis stórt tabu í okk- ara samfelag. Okkara upp- gáva er, at broyta hetta og bøta um korini hjá sinnis- sjåkum. Á lægstu rok Iika Taipale sigur rætt og slætt, at sinnisjúk ferðas á lægstu rókunum í samfelag- num. Teirra rættindi eru skerd, hóast lóggávan í prinsippinum er fyri øll, so eru sinnissjúk ofta við sviðusoð. — Fyri at bøta um hetta, so krevst, at tey sum umsita lóg og vald skilja, at sinnis- sjúka er eitt brek og at sál- arliga brekað hava rætt til somu tænastur, sum onnur menniskju við likamligum brekum, sigur Ilka Taipale. Hann nevnir bústaðar- møguleikar. Ítróttur er somuleiðis at gott dómi um, at sinnisjúk ikki sleppa upp í part. Tað finst OL fyri rørslutarnadi, sum hevur verið við til at bróta niður múrar av fordómum — men Umboð úr felógum úr øllum norðurlondum vóru á fundi á Sjómansheiminum um vikuskiftið Mynd: Jonhard Hammer Ilka Taipale, doktari: Sinnissjúk fáa ikki somu rættindi sum onnur í samfelagnum — heldur ikki sum onnur menniskju við likamligum brekum. Fordómar móti sinnissjúku ráða framvegis millum fólk og tey ráðandi tað finst onki OL fyri sinn- issjúk, tey sleppa ongantíð upp í part, tá kappast verður f ítrótti. — Hetta hendir enntá, sjálvt um vit síggja, at sinn- issjúk menniskju klára seg ofta ótrúliga væl í kapping- um innan ítrótt, um tey fáa kjansin at luttaka, sigur Ilka Taipale. Tegn fee Ilka nevnir eisini, at fólk, ið sita við valdi, eitt nú inn- an politikk ofta velja at tiga, um tey hava sinnissjúku nær at sær í familjuni. Hetta er framvegis tabu. — Men komandi ár skal Finnland hava ordførara leiklutin í ES, og tá ætla vit sum tey fyrstu í ES-høpi at seta á sálarheilsurgkt á dagsskránna. Ilka Taipale, doktari, hev- ur góðar vónir um, at stríðið fyri rættindunum hjá sinn- issjúkum fer at bera åvøkst. — Vit eru sterk. Í Finn- Mynd: Jonhard Hammer landi eru 14.000 limir, Riks- førbundet for Social och Mental Hælsa í Svgríki hev- ur 10.000 «limir, danska SIND og Mental Helse Norge hava hvgr sínar 6.000 limir. Og Sinnisbati í Føroyum hevur eisini sín stóra leiklut í hesum arbeið- num hjá norðurlendsku feløgunum at bøta um rætt- indini hjá sinnisjúkum, sig- ur Ilka. Springarar 23 løgdu beinini í Húsavík 12 springarar vóru býttir millum 30 mans í Sandoynni leygarkvøldid JONHARD HAMMER Um 19.00 tíðina leygar- kveldið løgdu 12 spring- arar beinini í Húsavík. Tað byrjaði sum grinda- boð, men tað vísti seg skjótt, at talan var um springarar. Ikki er so vanligt, at springarar um. Maturin á einum springara hevur heldur ikki nær námind so nógv kjót á sær, sum ein grindahvalur. Og spik er einki av á springara. Tað verður als ikki etið. Kjøt- ið sigst hinvegin at vera nakað av tí besta, tú kanst fáa í tín ráka — ein springarabúffur er ein sonn delikatessa. Einir 30 mans vóru við til drápið, og hesir býttu matin millum sín — tað vil siga, at nakrir havn- armenn, sum høvdu snikt seg við til drápið, måttu hyggja langt eftir teirra parti. Partarnir vóru bara byttir millum lokalu veidimenninar. Fyrsti fundur um rikisrættarligu stoðu Føroya, um framtíð Føroya sum sjálv- stødug tjóð og um fólkaatkvoðuna, sum skal seta framtíð Føroya út í kortið, verður á landsbókasavninum í Havn mikud. 2. september 1998 kl. 19.30. Qll, sum hava áhuga fyri málinum eru vælkomin. Við á fundinum verða Helena Dam á Neystabo og Jákup Sverri Kass. Sjálvstýrisflokkurin Eyðkvæmislinjan svarar alt samdegrið á tlf. 18820. Mikudagar kl. 19.00-21.00 fæst personlig ráð- geving og serligir spurningar verða svaraðir.