mikudagur 2. september 1998síða 13

Nr. 164 — 2. SEPTEMBER 1998 Lesarabrøv tíðindablaðið SOSZMIMT Hugleidingar um døming og føroyskan fótbólt Almikið kjak í blødunum í farnu viku um føroyskan fótbólt og einamest um dómaran í dystinum NSÍ-KÍ og KI-TB. Lat tad verda sagt bein- anvegin, at FSF ikki er sera heppid vid at senda sama dómaran til fótbóltsglaða Klaksvík tvey fylgjandi vikuskifti. Oansæd um dómarin eitur Birgir Sond- um, Petur Erhard Kjærbo ella danski topdómarin Pet- er Mikkelsen, kann tað vera ein trupuleiki at dóma sama lið vikuskifti eftir vikuskifti. Trúgvi eisini at trupulleikin er, at tað eru ikki ov mikið av dómarum til 1. deild, og tí er neyðugt hjá dómarun- um at dóma vikuskifti eftir vikuskifti, og at traðka til, tá ein hevur frí, vegna sjúku o.a. Teir fáa tí ikki staðið uttanfyri og eygleitt avrikid hjá ødrum dómarum og samanborið tiltiknu linjuna, tvs. sama dóm fyri somu gerð. Tað eru umstødurnar, ið skapa demingina Lat verða sagt beinanvegin, at Birgir Sondum er ein av bestu dómarunum, vit eiga. Trupulleikin hjá honum er bert, at hann hevur lagt linj- una hjá sær ov høgt í mun til aðrar dómarar. Sagt á annan hátt, hann gongur høgt upp í at gera sær ómak við tí, hann ger á vellinum. Tað kann ikki vera skeivt, ella? Men tá ein gevur kort fyri tey smáu tingini tíðliga í dystinum, verða kortini tað litríkari og fleiri, sum dyst- urin líður. Hvussu kann tað henda ella bera til? Tað, sum vit venjarar tosa mest um, tá vit tosa um dómarar, er, um hesir dóm- arnir hava >sitatiónsfor- nemmilsi<, t.d. í dystinum millum KI-TB fer Heðin sjálvur fgjøgnum í síðuni. Linjuverjin sær Kurt offside í hinum borðinum og veittr- ar, sum skeivt er. Dómarin floytar, og Heðin argast um avrikið hjá linjuverjarnum, og sigur: Eg eri ikki offside! við dómaran. Úrslitið er gult kort. Her eigur dómarin at bera yvir við leikaranum. Sama er við Kurt í sama dysti. Áðrenn Kurt fær seinna gula kortið, eigur hann fríspark, tá TB leikari kleyrar niður á hælin. Hetta fær hann ikki, men fær so fríspark ímóti sær beint aft- aná. Sjálvandi ilnast leik- arar, tá so er. Tað er tó eing- in umbering fyri at leypa framav, og skal Kurt sjálv- andi, sum rætt er, út. Men umstødurnar eru ikki hepn- ar fyri dømingina, tá so er. Dómarin má dema eftir sínum hjarta, og Ikki eftir linjuni Stuttligt er at síggja ensku dómararnar. Teir gera stórar villur, ja stórri enn vit síggja her heima, men måtin teir leiða dystin uppá, er ein fragd at síggja. Teir liva við, tosa við leikararnar og gera sær ómak við at leiða dyst- in, ístaðin fyri at »døma« dystin. Hetta kundu vit kanska lært av. Haldi tí heldur ikki, at tað hevur so stóran týdning, um dómar- arnir halda eina felagslinju, ella dóma eins. Tað ber snøgt sagt ikki til, tí dómar- arnir síggja ikki støðurnar eins. Úrslitið av hesum áset- ingum og tosið um felags linju kann bara gera dóm- ararnar Otryggar, tí tá dóma teir ikki av >sínum hjarta«. Úrslitið er ein mongd av gulum kortum á skeivum stað til skeivu tíð, kanska óneyðugt og serliga tá dómarin hevur takið á dystinum. Hetta skal íkki skiljast soleiðis, at dómarar skulu dóma ymiskt, tvs. broyta fótbóltslógina. Eingin ivi er um, at hesar ásetingar og tos um eina felagslinju at dóma eftir, er eitt haft um beinini á okkara bestu dómarum. Lat teir dóma útfrá sær sjálvum, t.d. kann eg ikki krevja, at Heðin á Lakjuni skal spæla júst sum Allan Joensen. Tað letur seg ikki gera, og tað kann ein heldur ikki krevja av einum dómara. Tak til dømis Petur Erhardt úr Sumba. Hann dømur, sum bert ein Petur Erhardt ger. Hann hevur stíl - nevniliga sín egna máta, at gera tað uppá. Eins væl vit hava góðar fótbóltsleikarar, hava vit vánaligar dómarar og øvugt. Askodararnir kunnu so frøast, skelda og deila bæði til vinstru og høgru bæði um leikarar og dómaraavrik. Tað er partur av spælinum. Men ikki er loyvt nøkrum at ákæra dómara fyri forfylging. Tað er undir lágmarkinum. Dómarin duga lógina, men mugu eisini kenna spælið Kann ikki lata vera við at tríva í onnur dómi - frá í ár. Steypafinala millum B71- HB gentur. Eitt tilvildarligt frispark á miðum vølli gev- ur sandsgentu reytt kort, tå S min. eru leiktir. Hvat vil dómarin vid tí avgerðini? Ella steypafinaluni í dreingjadeildini = millum HB-B36, har dómarin gevur eina málmanninum reytt kort aftaná 5 min. fyri at taka beinini undan álopsleikara, sum dettur um málmannin, sum er á veg út. Her er eingin målmøgu- leiki. Strangt tikið reytt kort! Ja, men hvar er >situ- ationsfornemmilsi«? og kanska serliga í seinna hålv- leiki, tá málmaðurin jarðar útileikara, uttan at fáa nakað kort. Og eins og ein minni heppin leikari, eigur dóm- arin at fara út á bonkin at sita. At tað í dysti verður settur dómari, sum bert og bert dømir eftir bókini, verður ongantíð góður dómari. Hann má kenna spælið! Tey stóru eta tey smáu ; Farið nú á annan bógv. I hesum tíðum, tá stóru fót- båltsfeløgini eta tey smáu feløgini. Ikki sørt, at hetta tykist at ørkymla tey smáu feløgini, sum ikki hava somu møguleikarnir at keypa fólk innundir seg, sum HB og B36. Tað er eingin ivi um, at tey mongu næstu árini verða tað tey bæði feløgini, sum fara at keypa sær meistaraheitið. Um so venjarin eitur Sivic, Johan Nielsen, Jóannes Jak- obsen, er rumeni ella dani er líkamikið. Tað man ikki hevur, ella ikki hevur tol at menna, tað keypir man bara. So kanst tú halda um tað, tú vilt, men eingin ivi er um, at fótbólturin á smá- plássunum verður hart rakt- ur. Vónið tó, at ein kanning niðri um júst sama evni, fer at vísa tað sama her í Før- oyum: Nevniliga at ung- fólkið fer at stødast og trív- ast betur í småfeløgunum Annars fer ein virðismikil partur av trivnaðinum ella mentanini fyri bakka í smærru bygdunum. Vit hava sæð, at samanlegging- in millum EB og Streymur, hevur gjørt at vøllurin og fótbóltsspælið í Hvalvík og Streymnesi er søga, í øllum fórum fyribils, og uttan at seta navn á nakra bygd ella feløg, eru onnur feløg i sama vanda. Hvørji tey feløg verða, fåa vit at siggja, tå eitt til tvey år eru farin. Tå fer at siggjast hvørji feløg klåra at fylgja við. Oivad fer at verða torført at manna nevndir onkursvegna, tí bogin er hart spentur fíggj- arliga í fleiri feløgum. Tá er tíðin búgvin at lækka tal- ið av líðum í 1. deild, men avleiðingina av tí kenna vit ikki - enn. Stýra broytingunum? Tú kanst ikki stødga broyt- ingunum, enn verri stýra teimum, hon er har, og verð- ur har. Ein møgulig avleið- ing kann verða, at smærru feløgini fáa ein niðurtúr, til ein superliga verður gjørd, og smærru feløgini sleppa i 1. deild og øll hesi eykalid- ini í 2. og 3. deild verða flutt longur niður ella burtur, men so vænti eg eisini at smærru feløgini fara at stød- festast aftur. Haldi eisini, at FSF hevur skyldu mótvegis smærru feløgunum, nú størru feløgini kappast um UEFA pengar, at studla teimum smærru figgjarliga og geva teimum aðrar sømdir, t.d. fyri gott ung- dómsarbeiði. Síggi eisini at B36 leik- skráin spyr TB og Sumba >Hvor vader vi hen<, men vandi er sanniliga á væl- ferðini hjá havnafelggun- um. Hvat vilja teir við sín- um tgna ungdómi? Tað má verða ein rúgva av leikar- um, sum ongantíð fáa møguleikan í sínum egna felagi. Vit síggja enn fá andlit fara úr Havn til bygd- irnar at spæla. Men tað verða helst fleiri, tá áhugin fyri at spæla á 2. og 3. líði hjá barnafelagnum fellur burtur. Felagskenslan burtur Í øllum fórum er vist, at felagskenslan er burtur. Hon verður so ikki røkt til lítar. Havi verið í Havn, tvær reisur við liði til dyst í ár, har flestu dystirnir í Fer- oyum verða leiktir og dømdir. Herfyri møtti dóm- arin ikki til dreingjadyst í Havn. Ein nevndarlimur dømdi istadin, og tad bædi væl og virdiliga. Fyrr i år møttu linjuverjarnir ikki til ein dreingjadyst. Her vinkaðu piltar so ístaðin, og tað var ikki heppið, tí tá tú hevur leikarar í álopinum, sum ferðast skjótari enn lósið, kann verða ilt at fylgja við offside hjá einum pilt. Hesin undirmetti tí eitt klokkureint mál. Í einum av fyrstu dystunum í ár dómdi ein smáðrongur landskapp- ingardyst hjá A-smádreingj- unum hjá Kl. Hetta eru dystir í meistarabólkinum, við leikarum sum leggja nógv fyri til venjing, og eiga betri viðferð uppibornað. Helst kenna øll feløgini hesar trupulleikar, men felagskenslan, at arbeiða í felagsskapi, hon sæst ikki aftur í dómingini í yngru deildunum, og hvussu kunnu vit tá krevja so nógv av okkara bestu dómarum, tá áhugin er so lítil? Við ítróttarheilsu Annfinn Danielsen, venjari Tað er ikki altíð so lætt at vera fótbóltsdómari. heldur ikki í Føroyum. Annfinn Danielsen hugleiðir um dóming og fóroyskan fótbólt og sigur m.a., at tað ikki er nóg mikið hjá dómarunum at duga lógirnar eisini kenna spælið (Tilvildarlig mynd) teir mugu