leygardagur 19. september 1998síða 15

Nr. 177 - 19. SEPTEMBER 1998 tidindabl finnur mammuna aftur. Henda søgan er poetisk og stillfør, ólík hinum: Hurl- umhey å Kannibåloynni, Loftferðin, Bara í skyming- ini og Ein rædusøga. Her gongur alt við fullari ferð millum drekar, ræður, fer- føtlur og annað valafólk. Bókadeild Føroya Lærara- felags gevur bókina út, Ed- ward Fuglø hevur gjørt myndirnar, sum eru Ogvu- liga vakrar, og bókin er ætl- að børnum 4-8 ár. - Bókin er best egnað til, at vaksin lesa upp fyri børn- um. Har eru nógv temu úr klassiskum ævintýrum, sum eg havi blandað saman við onkrum nýggjum. Alt er loyvt, sigur Rakel Helms- dal. - Tíðin í dag er soleiðis, at minni og minni verður fortalt. Fråsøgulistin er við at hvørva, bara fyri 50 árum síðani dugdu øll at siga eina søgu. Tað er øgiliga harmi- ligt og kediligt, at vit full- komiliga gloyma fråsøgu- listina. Onkustaðni úti í út- jaðaranum eru tað nøkur sum royna at bjarga fråsøg- ulistini, áðrenn hon hvgrvur fyri allar tíðir. Til dømis hevur frásggulistin ein stór- an leiklut á mínum kvøld- skúlaskeiði í at skriva og spæla sjónleik. Skrivifrí Rakel hevur fulltíðararbeiði á Nåttårugripasavninum, men komandi mánaða hev- ur hon skrætt úr kalendara- num og fer burtur av at skriva. Hon hevur fingið uppgávuna frá Grímu at skriva ein leik, sum skal set- ast upp í vetur. Og hon hev- ur fingið ein mánaða at skriva leikin. - At seta seg niður at skriva soleiðis kann eg, tí eg havi royndir og venjing í at arbeiða á henda hátt. Tað snýr seg um teknikk og tað lærir man av royndum. Tað er hørd disiplin, men at ar- beiða undir trýsti er als ikki so galið. Sjónarhornið frá „skráu fjólunum“ hevur hon kann- að bæði á, framman- og aft- anífrá síðani 1985. Hon hevur verið við í Grímu- lingum, í Havnar Sjónleik- arfelag og í barnaleikbólki- num Caratula. Hon skrivaði tveir barnaleikir og spældu teir saman í Caratula í 1988 og 1989, og í 1989 leikin Brúsajókul, sum leysliga byggir á barnabókina av sama navni eftir Jens Paula Heinesen. Størsti leikurin hon hevur skrivað er Kvarnareygað purpurreyða, sum er í savn- inum Søgur úr Port Janua. - Tad fellur mær lætt at skriva sjónleik og í prosa- tekstunum annars havi eg tað eisini við at skriva lang- ar replikkir. Skalt tú skriva sjónleik, krevst næstan, at tú kennir til sjónleikaum- hvørvid og hvussu tað er at spæla sjónleik. Hvat leikurin hon hevur í umbúna verður um vil Rak- el ikki avdúka. - Eg kann ikki siga annað enn, at leikurin er um ein vita, sum liggur uttan fyri Port Janua. Um hon kundi hugsað sær at liva av at skriva, sigur Rakel. - Eg veit ikki, um eg kundi hugsað mær tað burt- ur av. Tað er rættiliga eins- ligt og mær dámar at koma út millum fólk. Men eg haldi, at skapandi og skriv- andi fólk áttu at fingið møg- uleika at virka burtur av sum listafólk í longri ella styttri tíðarskeið. - Tað hevur verið sagt so nógv um umstødurnar ella Einaferð rann eitt lítið barn úti á Ti mílavíðu Ongini og roynd at fanga várfirvaldar. Tað leyp upp í vársólna og klappaði vid sínum smáu, tjúkku hondum eftir te mum margjittu firvaldur um fyri at fåa fatur á teimum og koyra teir ; sultur ysglasid, sum tað hevði fingið frá mammu síni. Glasid hekk um miðjuna á barninum í einum bandi. Hol var kinnum, so firvaldarnir vantandi umstødurnar hjá skrivandi fólki í Føroyum, men tað verður bara til tos. Okkara politikarar tosa um, at vit skulu vera sjálvbjarg- „Mamma, góða sig mær eina søg,” segði Elanor eitt kveldið við in, men teir gloyma, at Vit mammu sína eiga at hava ein sunnan mentunarpolitikk. Tað hev- ur ikki gingið upp fyri før- oyingum, at vit kunnu liva av ødrum enn fiski. Íslend- ingar hava funnið út av tí og eru ógvuliga skapandi. Tá ið man hugsar um, Køksgluggin „Hverja segu, góða?“ spurdi mamma. „Eina sovordna hugnaliga, har alt møguligt hendir, men alt endar væl kortini „Eina sovorðna, sum tú fert at droyma so væl av?“ „ja, mamma, akkurát eina sovorðna. Kom, fortel nú!“ Og so fortaldi mamman Drekar og annað valafólk, ið kemur út um stutta tíð, er eitt savn við fimm ævintýrum, har drekar sum vera man spæla ein stóran leiklut. Her gongur alt við fullari ferð millum drekar, ræður, ferføtlur og annað valafólk. Bókadeild Føroya Lærarafelags gevur bókina út, Edward Fuglø hevur gjørt myndirnar, og Hest- hvussu fá afturat tey eru enn | prent hevur prenttilgjørt vit, er tað heilt fantastiskt. Av øllum nordurlondunum skara íslendingar framúr og tað gera teir, tí mentanin verður stuðlað so væl. Okk- ara listafólk skapa ikki or- sakað av, men hóast vit ikki hava ein greiðan mentunar- politikk. Viðurkenning Rakel hevur ikki hug at tosa um, hvussu føroyskar barn- abókmentir eru annars. Men hon vil kortini siga, at tað er av týdningi, at høvundar ikki bara hugsa um tann før- oyska lesaran, tá ið teir skriva. - Sum høvundur skalt tú ikki hugsa um, at bókin skal lesast av føroyingum, bara at hon skal lesast av ødrum enn tinum næstu. Ofta hava vit hug at slaka í dømingini, tí bókin er føroysk, so hugsa vit bara, at hon er í lagi, tí tað er bara í Føroyum allik- avæl. Hóskveldið vórðu Ment- anarvirdislønir M. A. Jac- obsens og Barnabókaheið- urslønir Térshavnar Býráðs handaðar. Fyri tveimum ár- um síðani fekk Rakel Barn- ab6kaheidurslønina fyri bókina Tey kalla meg bara Hugo. Hvønn tydning hevur heidurslønin hevur fyri teg? - Sjálvandi hevur tað havt stóran týdning, at eg fekk heidursløn fyri fyrstu Hugo- bókina, serliga tann týdn- ing, at so fekk eg eina ord- iliga reaksjón uppá bókina. Og tað er sera gott at fáa at vita, at tað eru onnur enn familia og vinir, sum dámar bókina hjá tær. Tað kann jú ofta vera ein trupulleiki í Føroyum, at ongin reagerar upp á tað, tú hevur skrivað. Ofta hevur tú eina kenslu av, at ongin hevur lisið tað yvirhøvur, men kanska er tað ikki so. Fólk siga bara onki, hvørki um teimum dámar bókina ella ikki, tey = Undir øllun umstødur tora hvørki at rósa ella tað øvugta. Eg havi eina kenslu av, at næstan ongin hevur lisið seinnu Hugo-bókina, tí eg havi hvørki fingið um- mæli ella persónligar reak- tiónir At tað verður gjørdur munur á mentanarvirdisløn- unum í pengum, heldur Rakel ikki hevur so nógv at siga - Mentanarvirdisløn M A. Jacobsens er millum manna ein væl meira vird heidursløn, nakað man tosar um. Barnab6kaheidurslønin hevur ikki sama tydning. smáar, at tær eru meira ett herðaklapp, enn tær hava nakran fíggjarligan týðning - Kansku áttu báðar heið- urslønirnar at verið latnar til dømis triðja hvørt år, og sí í staðin verið stórri. Heið- urin hevði tá verið væl stórri, upphæddin hevði gjørt mun, og man hevði ikki havt hesa kensluna av at, ja, at so at siga E Í 1 øll, sum skriva okkurt groyum fyrr ella seinni fáa M. A Jacobsens ella Barnabóka- heidurslønina, sigur Rakel Helmsdal at enda í viðtali Bill Clinton á Bøvegi á Internótint Eg gráti á Interneti, nú morgunmat eg eti í teimum Hvítu húsunum á morgunmatarbønarmøti. Vit fáa ost og keks fyri angur hjá Bill Clinton og hansara sex. Á Bøvegi á Internótum hevur Bill Clinton verið ljótur. Monica Levinsky rósar út og inn í skart og skrúð, onkur sigur at hon er fúl, og Billurin er freistaður av hesi >frú<? Gott er at hava dómara til mann og biskop til morbróður, og nú hava ein tekopp í staðin fyri Livenskysa kropp - og hennara sexutu ond - í síni hond! Á morgunmatar møti eru prestar og klerkar og nógvir talerkar. Fyrigeving Bill Clinton biður og vónar at nú er friður, og at Monica Levinsky tigur. Men á Internåt er harður streymur og høg flóð. Har súðar út og inn mi ; Sif Bill Clinton gimar Í í síni synd ellivur ferðir! SI Cr EL På ae Vid einum glasi av visky hevur hann havt óhóskandi O (0 kynsliga nærveru vid Monicu Levinsky. Hann kann rokna vid einari rikisrættarsøk, ” men hetta hevur hann so gjørt s2 í einari djúpari sofu 4 FJ tætt vid ein lítlan tekøk í teimum Hvítu húsunum. Nú angrar Bill Clinton og drekkur bert te úr einum teblaði = / av Lipton. Men teblaðið er lítið, NN og syndin er stór, hon um allan heimin fór á Internót, har prestur og klerkar og nógvir talerkar í tí hvítu Borgini gráta í hesi sexutu sorgini, tí má tann lippandi Bill Clinton drekka ein duss av Lipton! Frits