fríggjadagur 19. desember 2003síða 7

12 Nr. 242 - 19. desember 2003 Nr. 242 - 19. desember 2003 13 Heðin Zachariasen løgtingsmaður fyri fólkaflokkin Alivinnan í Føroyum er sum øllum kunnugt í stór- um trupulleikum. Hetta eiga vit at taka í størsta álvara, fyri at henda vinna kann koma fyri seg aftur, ongantíð ov skjótt. Alivinnan er eitt gott alternativ til okkara fiski- vinnu og hevur stóran týdn- ing fyri føroyska sam- felagið. Vit hava nógv sera gott fólk, sum kennir hesa vinnu væl og sum hava vunnið sær stóran kunn- leika á økinum ígjøgnum hesi árini, henda vinna hevur virkað her á landi. Sum støðan er nú, tørvar alivinnuni nýggjan kapital og tað er ógvuliga avmark- að, hvussu nógv vit sjálvir eru førir fyri at seta afturat av pengum í alivinnuna. Tí eiga vit at loysa henda trupulleikan soleiðis, at meiri útlendskur kapitalur kann koma ínn í alivinn- una. Vit eiga at sleppa markinum á 33% av út- lendskum kapitali og geva pláss fyri væl meira av út- lendskum kapitali, hetta fyri at alivinnan kann fóta sær aftur og okkara fólk framhaldandi kann halda fram við teirra arbeiðs- plássum. Tá ið alt gongur væl, kann tað vera gott, at vit eiga meginpartin sjálvi, men kanska var betri, um vinningurin og harvið váð- in var spjaddur út á fleiri partar. So hevði støðan, sum vit nú eru komin í, helst ikki rakt okkum so hart, sum nú. Um vit eru bangnir fyri at útlendskur kapitalur kemur at steðga allari aling í Føroyum, fyri síðani at hava betri møguleikar eitt nú í Norra, so er góður møguleiki fyri at seta treytir við aliloyvinum. Tað kann gerast við at áleggja feløgunum framleiðslu- skyldu her heima í Føroy- um og um framleiðslu- skyldan ikki verður hildin, fellur rætturin at virka í tí føroysku alivinnuni burtur hjá viðkomandi felag. Seta vit rímiligar treytir til teir, sum hava aliloyvir, verða eftir míni metan, áhuga- málini hjá bæði føroying- um og teimum, sum koma at keypa seg inn í ali- vinnuna í Føroyum, vardur. Ístaðin fyri at seta vinn- uni forðingar í vegin, eiga vit í staðin at geva vinnuni henda møguleika, sum ger, at alivinnan aftur kann mennast í Føroyum okkum øllum til fyrimuns. Vinnan eigur og má fáa góðar og greiðar karmar at virka undir, so at alivinnan fram- vegis kann verða eitt mun- andi íkast í føroyska bú- skapin. Tí eigur løgtingið sum skjótast at viðgera støðuna í alivinnuni og skipa so fyri, at alivinnan í fram- tíðini fær góðar og rúmligar karmar at virka undir. Tað má ikki henda, at alivinnan snávar um tær forðingar, sum landsins myndugleikar við lóg hava sett alivinnuni. Latið okkum finna skila- góðar loysnir, alivinnuni og okkum øllum at gagni. VIÐMERKINGAR Alivinnan skal hava betri møguleikar at klára seg sjálv Annika Olsen Tað sigst, at Føroyar hava eitt tað reinasta havum- hvørvið í heiminum, og er hetta nakað, sum vit føroyingar eru sera stoltir av. Men vit kenna eisini tann snýkjandi fíggind- an, ið eitur dálking, og sum hóttir okkara vakra umhvørvi. Fyri at varð- veita hetta reina havum- hvørvið og eina reina náttúru eiga børn, longu frá barnsbeini av, at læra at hava ein positivan hug- burð til eitt reint um- hvørvi. Hetta eru fólk í Vestmanna byrjað at taka stig til, nevniliga at seta á stovn ein sokallaðan grønan barnagarð, ið leggur stóran dent á at venja børnini til at verja teirra umhvørvi. Eitt frálíkt tiltak, ið vónandi fær aðrar barnagarðar til at gera líknandi tiltøk. Tað er neyðugt, at børnini fáa ein góðan og sunnan hugburð til um- hvørvið inn við móður- mjólkini soleiðis at hesi, tá ið tey verða vaksin av sínum eintingum hugsa um umhvørvið. Tad vísir seg eisini, at børnini halda, at tað er spennandi og byrja at vera ágrýtin í arbeiðnum fyri at verja umhvørvið. Umframt at umhvørvið verður styrkt av hesum, eru vit eisini við til at geva børnum okkara nøkur dygdargóð virði. Kaj Leo Johannesen Sambandsflokkurin Nú hevur undirritaði ver- ið løgtingsmaður síðani valið síðst, leingist eftir nøkrum heilt grund- leggjandi innan tinggátt, nakað sum eg upplivi í gerandisdegnum, uttan fyri tinggátt. Eg leingist eftir dygd- um innan tingátt sum kallast »eitt orð er eitt orð og ein maður ein maður«, hví kunnu ting- limir ikki í størri mun tosa um landsins besta, í staðin fyri altíð at hugsa taktikk og flokspolitisk- an vinning. Hvussu kunnu vit lyfta í felag innan tinggátt, tá vit ikki mentalt megna at gloyma klandur og stríð, hví søkja vit ikki tann besta persónliga felags- nevnarin hjá tinglimum, í staðin fyri tað, sum hevur verði seinastu árini, nemliga lægsta felags- nevnara. Ríkisfelagsskapurin er ein skipan, sum vit eiga at verða góð við, og menna, til felags gagn fyri allar føroyingar, burturi sum heima, vit hava ábyrgdina av einum sterkum ríkisfelagsskapi. Eg vil Sambandsflok- sins og landsins vegna arbeiða fyri, at vit aftur innan tinggátt, koma at kenna tann gamla føroy- ingin aftur, sum eg leingist eftir. Tað er at kenna hitan av orðatakinum »eitt orð er eitt orð og ein maður ein maður«, tástani kunnu tú og eg byggja land saman. Inn við móður- mjólkini Ríkisfelagsskapurin heimsins besta skipan 5. partur Bill Justinussen Bill.teletech.fo Miðflokkurin tók undir við skattalætta á kr. 127 mill. fyri 2003 og 2004. Tað besta fyri borgaran er, at hann í størri mun sjálvur sleppur at avgera, hvat hann skal nýta sín pening til. Skattalætti er eisini góður familjupolitikkur, tí meiri verður at ráða yvir í einstaka húsarhaldinum. Har tvær inntøkur eru, gev- ur hesin skattalættin í rund- um tølum eina meiri upp- hædd at ráða yvir á kr. 10.000 fyri einstaka húsar- haldið. Hinvegin mugu almennu tilboðini til tey, sum eru verri fyri í samfelagnum, ikki versna orsakað av, at skattalætti verður veittur, og tað hava vit megnað at hildið fast um. Játtanin til heilsuverkið hækkar kom- andi ár sambært fíggjar- lógaruppskotinum, og er hetta ein greið ábending um, at hetta hevur høga politiska raðfesting. Gev Miðflokkinum fram- vegis ávirkan, so veitst tú, hvat tú fært. Stutt og greitt Birgir Mohr Sandi Javnaðarflokkurin verður við til fullveldisupptakið! Tann 1. juli 2002 boðaði fullveldissamgongan – tann seinna – frá, at hon fór at fremja ein politikk í Før- oyum, sum skuldi geva sjálvstýri, sosiala trygd, framburð. Umleið 18 mánaðir seinni eru somu flokkar rýmdir úr starvi í ótíð. Upptakið eftir hesa samgongu verður stórt og krevjandi. Ein skrædnað klandurs- samgonga er farin til hús, løgtingið sent heim og val útskrivað í ótíð – ella vit skulu velja um aftur og betur. Tað átti ikki at verið torført hjá Føroya fólki at valt betur eftir 18 mánað tómgongd og afturgongd. Tvørturímóti! Meira sjálvstýri fingu vit ikki. Fullveldisflokkarnir eru nú vendir aftur til gomlu Heimastýrislógina. Sosiala trygd fingu vit ikki. Eingin pensiónsre- formur. Tann í keypikraft støðugt minkandi fólka- pensiónin er enn álitið hjá mongum húsarhaldum her á landi – og tað er stór skomm, eftir sjey búskap- arliga feit ár. Tey sjúku skulu nú stilla upp á røð fyri at koma til viðgerðar, at bíða til pen- ingur er tøkur – slíkt er óverdugt. Og hvar í Føroyum er framburður at hóma ídag? Útoyggjapolitikkur og økismenningarpolitikkur eru higartil bert vorðin tóm orð. Enntá hava umboð fyri Tjóðveldisflokkin boðað frá, at tey vilja avtaka flutn- ingsstuðulin til fiskavørur. Hesin stuðul, sum er ein avgerandi treyt fyri at hava fiskavinnuna gangandi úti í økjunum. Bæði ráfiskaupp- boðssølan og útflutnings- skipini liggja í miðøkinum, so kostnaðarmikil flutning- ur er neyðugur, við hvørt báðar vegir. Hvussu skulu virkir í Sandoy, Suðuroy ella Norð- oyggjum klára seg uttan ein stuðul til allan hendan flutning. Nei, hesin er neyðugur. Og Strandferðslan og Bygdaleiðir eru niðurpínd, hóast hesi eru einasta sam- band við miðøkið, har tað ikki er landfast. Nei, hesin politikkurin hjá fullveldis- samgonguni gevur onga økismenning, tvørturímóti. Okkum tørvar nýggjan politikk, nýggja samgongu. Javnaðarflokkurin bjóðar seg fram við einum poli- tikki, sum setir fólkið fremst. Vit vilja loysa teir dagligu trupulleikarnar hjá fólki okkara fyrst. Hartil biða vit um stuðul. Fólkið fyrst! Leygardagin 20. desember verður Hjørdis Egholm Mortensen í Havn 60 ár. Hjørdis er yngst av seks systkjum og vóru foreldur teirra Erika og Alfred (Affe) Egholm. Aftaná lokna skúlagongd í fólkaskúlanum fór Hjørd- is í studentaskúla, og var flokkur hennara tann sein- asti, ið tók studentsprógv á VBV í Skansabrekkuni, áðrenn studentskúlin flutti niðan í Hoydalar. Ikki meira enn liðug við skúlagongdina fekk hon 9. juli 1962 starv sum stjóra- og stjórnarskrivari á Trygg- ingarsambandinum Føroy- ar, og hevur hon sostatt ar- beitt í somu fyritøku í 41 ár. Hóast hetta fyri nøkur kann tykjast at ganga beint móti tíðarinnar anda - ella "trend", sum tað verður nevnt í dag - so er einki løgið, at Hjørdis hevur gjørt av at gera fyrsta starv sítt til lívsstarv burturav. Tí er tað nakað, ið sermerkir Hjørdis, so er tað trúfesti hennara - bæði móti ar- beiðsplássi, starvsfeløgum, vinum og ikki minst familju síni. Altíð fryntilig og fyri- komandi hevur hon gjøg- num árini verið skrivari hjá fýra stjórum. Fyrst Tumm- asi Thomasen, síðani Mari- us Thomasen, Jens Peturi Arge og nú Gunnari í Liða. Hon hevur uppliva stóru broytingarnar, ið hendar eru innan tryggingarheimin og hevur dugað at laga seg eftir teimum, soleiðis at hon alla tíðina hevur verið før fyri at røkja starv sítt til lítar. Men tað er ikki bert á "Tryggingini" at Hjørdis hevur gjørt vart við seg. Hon hevur verið og er framvegis aktiv á mongum økjum. Eitt nú hevur hon frá barnsbeini havt serligan tokka til fimleikin og hevur hon verið aktiv í Havnar Fimleikarfelag. Hon hevur luttikið í kappingunum um føroyameistaraheitið og var eisini á landsliðnum í fim- leiki í 1970. Hjørdis er gift við Heðin Mortensen, løgtingsmanni og ÍSF-forseta, so ikki er løgið at Hjørdis hevur havt nógv við ítrótt at gera. Trú- liga røkir hon størvini og umboðanina, ið fylgja við, og hevur hon millum annað verið við á øllum Oyggja- leikum síðani 1989 sum partur av liðnum hjá Ítróttasambandinum. Eitt orðatak sigur (hóast onkur heldur hetta vera sjavinistiskt) at aftan fyri ein hvønn mann stendur ein kvinna - og styðjar og stuðlar. Og hjá Hjørdis og Heðini er eingin ivi um hetta. Hjørdis hevur verið trúgvasti stuðul, leiðbeinari og revsari hjá Heðini í mongu álitsstørvum hans- ara. Hevur hjálpt og luttikið aktivt í nógva arbeiðinum og eigur sína stóra lut í, at skundmikil maður sum Heðin, ið altíð hevur úr at gera, kann náa alt arbeiðið. Hóast nógv er at taka sær av í samband við nógva ar- beiðið, ið liggur á hjá ein- um húski, sum tí hjá Hjørdis og Heðin, so megn- ar Hjørdis við góðu or- ganisatorisku og fyriskip- anarligu evnum sínum at fáa alt at glíða sum tað skal. Hóast trýstið kann tykjast øðrum stórt, so fær hon á sín egna stillføra hátt alt at hanga saman. Og tá úrslitið skal fyriliggja, so ger tað tað eisini. Hjørdis og Heðin eiga fýra børn. Av teimum býr bara elsta dótturin, Elin, í Føroyum, meðan hini trý - Ann, Guðrun og Eirikkur - eru búsitandi í Danmark í løtuni. Átta ommubørn hevur Hjørdis fingið og eru hon og Heðin (sum ommur og abbar mangan) "púra býtt" av teimum. Men tað er heldur eingin ivi um, at børnini í teimum báðum hava fingið góða ommu og góðan abba. Føði- og dópsbrævið sigur tað, men ilt er at trúgva tí!! Men satt er tað - Hjørdis fer um tey seksti. Spelkin, sum ung kvinna á at líta, sjarmerandi og fitt, fyrikomandi og fryntilig, fitt og vøkur. Jú "superla- tivini" eru nógv, tá ein skal siga nakað um hana - og tey eiga heldur ikki at verða spard!!! Sjálvan føðingardagin hava vinfólk, kenningar og familja møguleika at heilsa uppá Hjørdis, tí leygar- dagin verður "opið hús" í Sjónleikarhúsinum millum kl 11:00 og 15:00, har øll eru hjartaliga vælkomin. Góða Hjørdis - lat okkum á henda hátt nýta høvi at ynskja tær hjartaliga til- lukku við degnum í vónini um trygga og góða framtíð. Vinfólk NØVN Í VIKUNI Telefon 341800 - Fax 341801 - Fartelefon 216135 e-mail: maggi@sosialurin.fo Á hesum síðum bera vit tíðindi um merkisdagar, so sum rundir føðingardagar, brúðleypsdagar, starvssetanir og -dagar. Dagurin 19. desember. Nemesius, deyður umleið ár 250. Um halga mannin Nemesius sigur halgisøgan, at hann einaferð varð lagdur undir stuldur. Men tá ið hann kundi prógva, at hann var ósekur, varð hann ákærdur fyri at vera kristin og tikin av døgum. Hjørdis Mortensen 60 ár C M Y K 13 12