fríggjadagur 2. oktober 1998síða 9

Nr. 186 — 2. OKTOBER 1998 Jóannes Eidesgaard: Als einki fullveldi >" -Ég dugi ikki at síggja nakað í hesum fíggjarlógaruppskotinum, sum skal fyrireika okkum til fullveldi sigur for- maður í javnaðarflokkinum. Hann ber ótta fyri, at finna landsstýris- flokkarnir ikki eina aðra og breiðari kós í øll spurninginum um fullveldi, so er vandi fyri, at málið dettur á gólvið, tá avtornar. JAN MÚLLER I dag fer tingið undir aðru viðgerð á tveimum málum, sum bæði snúgva seg um ríkisrættarligu stóðu okkara. I Sosialinum í gjár sigur formaðurin í Miðflokk- inum, at flokkarnir í sam- gonguni eru eins ikki samdir um fullveldið. Hverja viðmerking hevur formaður javnaðarfloksins til tað? -Tað skal eg íkki leggja meg út í. Men eg havi longu skilt eitt. Fyri fullveldis- ætlanini er ein fortreyt. Taka vit ríkisstuðulin burtur frá tí fíggjarlóg. sum longu er framløgd, so hevur hon reelt eitt hall uppá góðar 800 mill. kr. Tað er tann pol- tíska avbj6dingin, sum liggur fyri samgonguna og allar fullveldismenn: hvat seta vit isiadin fyri rikis- studulin? Har eru so munur å sam- gonguflokkunum. Fólka- flokkurin sigur, at vit skulu skerja almenna raksturin m.a. við lønarnidurskur0i, meðan m.a. tjóðveldis- flokkurin sigur, kanska eitt sindur naivt, at vit halda fram vid sama tænastustødi, men at vit skulu menna okkara vinnulív soleiðis. at vit skulu fáa tær inntøkurnar eyka Men skal tú vinna eina milliard inn á fíggjarlógini so skal tú trýfalda tína voru framleiðslu at tå skal tjena 3 mia. kr. meira i vøru framleiðslu. fyri at vinna eima milliard. Og skal tú Vinna eima mia. inn aftur við øktum tænastum, so skal tu tvífalda hana. Og tað er ótrúliga høgur málsetningur Ivs at seta sær. Eg havi einki ímóti, at ein setur sær hann og roynir at røkka so langt sum ein kann, men tad er eitt sindur illusoriskt fyri meg at síggja, at man yvir tey fyrstu nógvu árini er førur fyri at fáa nakað ístað- in fyri allar hesar inntøk- urnar, sum vit við tíðini fara at missa á fíggjarlógini. So har síggi eg ein veldugan mun millum tjóðveldis- flokkin og fólkaflokkin, men hvat fullveldis-tank- anum viðvíkur, so vita vit, at fleiri fólkafloksmenn eru ikki so heitir fyri tí tank- anum. Einki fullveldi á hóma -Sær tú á hesi fíggjarlóg- ini, sum er løgd fyri tingið, nakað, sum fyri- reikar okkum til fullveldi? -Avgjørt einki. Eg skal viðganga, at fíggjarlógin er ein varin figgjarløg, men tað er einki, sum ber bráð av, at nú hevur ein tikið eitt politiskt stig, sum gongur móti einum føroyskum full- veldi. -Ein hevur sett nakrar pengar av til sjálvstýrismál í Tinganesi, men tað er umsiting. Tað, sum ein kundi hugsað sær, varð sett fram, er, at landsstýrið segði: hvussu røkka vit mál- inum um politiskt fullveldi? Hvar fáa vit pengarnar frá, sum skulu avloysa ríkis- studulin Formaður javnaðar floksins heldur, at hann má sjálvandi. koma frá einum betraðum vinnulivi, og ti atti man at kunnað sæð í hesi fyrstu fíggjarlógini Stig, Sum ganga fram móti at menna vinnulivid. Tað síggja vit einki til tíðindablaðið DM FLDLSS 2: på tr se gid pri sLægvger grep æ podes an Ge ee dr ee HB Jóannes Eidesgaard held- ur fyri, at formaður sam- bandsfloksins segði tað so væl í Krosskast-sendingini í SVF, at henda fíggjarlógin er bert ein framskriving av 98 fíggjarlógini. -Har eru so nakrar út- reiðslugkingar, sum eru hart tiltrongdar, men har er einki kollveltandi nýtt men bert eitt framhald av fíggjar- lógunum, soleiðis sum vit hava sæð tær tey seinastu árini. Jóannes Eidesgaard held- ur tí ikki, at núverandi figgj- arlóguppskot á nakran hátt leggur upp til ta fyrireiking, sum tjóðveldisflokkurin tosar um, tá talan er um at gera Føroyar til fullveldi. Mátin Hvat áhaldandi atfinning- unum móti javnaðarfólki og ødrum um at tey ikki tora at taka ábyrgd av egnum landi, so heldur formaður javnaðarfloksins, at hetta eru sera álvarsligar atfinn- ingar, tí sjálvandi vilja flestu okkara taka ábyrgd av sær sjálvum. -Men mátin tú ger hetta uppá, má vera skip- aður og á ein slíkan hátt, at hetta ikki skerjir vælferðina í hesum landi. -Skulu vit til at hava eitt annað og triðja floks væl- ferdarsamfelag í Føroyum, so verður talan um eina hópflyting, og tað er íkki hetta, sum javnaðarflokk- urin fer eftir. Jóannes Eidesgaard vísir á, at javnaðarflokkur:in í síni politisku ideologi hevur eina aðra uppfatan enn tjóðveldisflokkurin Tjodveldismenn hava alla sína tíð havt ovast í síni skrå at skipa Føroyar sum ent lýðveldi, meðan javn aðarflokkurin hevur viljað stuðlað undir og bóta um vælferðina hjá tí føroyska lólkinum. Og tað er har vit bé koma í eitt dilemma. Tí tann satsningur, sum hetta iands- stýrið vil gera, hann fer í seinasta enda at ganga út yvir ta føroysku vælferðina. Skulu vit tí hava nakað fullveldi, so er tað eitt av- gjørt krav, at vælferðin skal fylgja við. -Hvat sigur tú so til, at vit skulu ikki hava vælferð eftir donskum standardum men eftir fóroyskum tvs. eftir ti, sum vit formáa ? -Ég veit ikki, hvat før- oyskur standardur er. Men vit minnast, hvussu gekk í kreppuni, tá stórur partur av fólkinum rýmdi av land- inum, tí skorið varð inn á bein. Fara vit eftir eini discount vælferðarskipan í Føroyum, so verður tað við kanska 30.000 fólkum. Fólkið ímóti tá avtornar -Men heldur tú tá avtorn- ar, at fullveldisætlaninar fáa meira enn 50% und- irtøku? -Avgjørt ikki. Tå Føroya fólk fær at vita, hvat prís- urin verður í gerandis- degnum, fyri tína familju, fyri tíni børn, fyri tey gomlu, fyri útbúgvingar- skipanina osfr. tá fer fólkið at taka sakina í egnar hend- ur og atkvøda ímóti. Vilja flokkarnir tí fáa nakað burtur úr, so mugu teir leggja seg eftir eini breiðari semju og nógv metra breið, enn hon er í løtuni Jóannes Eidesgaard held- ur tað vera ein politiskan veruleika, at:tann loysnin á sjålvstyrisspurninginum, sum kann fáa eina breiða undirtøku og kann vinna undirtøku í fólkinum er ikki tann, sum í dag framløgd av landsstýrinum Fad er ein loysn, sum liggur ett stað ímillum tað, sum verður sambandsflokkurin vil og tað sum samgongan vil. Og harvið verður javnaðar- flokkurin aftur relevantur, tí tað hevur nakað við tað uppskot, sum vit hava ar- beitt við, at gera. Gongur tú eftir eini breiðari loysn, so má tað vera ein politisk uppgáva at leita sær fram ta loysnina, og tað merkir, at teir flokk- ar, sum liggja báðumegin við, sambandsflokkurin og tjóðveldisflokkurin noyðast at geva nakað. Tjóðveldis- flokkurin má bara viðganga tað, at vit fáa ikki alt men nakað, og at sambandið má broyta sína stóðu til, at einki skal broytast. -Hvussu heldur tú gongdin nú fer at verða í hesum málinum? -Nú fer eitt útgreining- ararbeiði í gongd, og harvið fara aðrir møguleikar enn fullveldi ikki at fáa ta djuptøknu kanningina, sum ynskiligt heyði verið. Landsstýrið kann koyra málið igjøgnum við 19 atkvødum og heilt til sam- ráðingar við danir. Men teir skulu vita, at tann eina dag, tá skal Føroya fólk til at velja. Og tað kann gott verða, at javnaðarflokkurin í løtuni ikki hevur annað at velja í enn at siga, at vit vilja í tann mun vit kunnu royna at ávirka samgonguna í ti politisku prosessini tann posiliva vegin, men annars noyðast vit eisini at viður kenna, at teir eru í sam- gongu, hava meirilutan men seta okkara álit til, at Foroya fólk, tá alt er komið á borð 10, er komið til eina nið urstødu, um at hetta tekur eim ikki undir við Dá er ev tíð farin og kemur málið at fella við eima folkaatkvødu, tá koma Vit aftur at:standa á berum. og tå kann ein siga. at alt hetta hevur verið ul fånyts 9 Jóannes Eidesgaard heldur , at uppskotið hjá Høgna Hoydal og samgonguni um fullveldi i ti liki tad er i løtuni verdur felt av Føroya følki, tå tann dagur kemur Og ti var tad einasta rætta at gjørt, um ein kundi vist á, at ein politiskt var búgv- ing til at vidgera hetta mål- ið, um forfongiligheitin og ambitiónirnar í hesum mål- inum vórðu lagdar til síðis eina løtu, so skuldi man sagt, at vit náa ikki tað sum tjóðveldisflokkurin vil ella tað sum sambandið vil. Men við at fara eftir tí sum liggur ímillum, soleiðis at man gjøgnum alla prosessina visti, at tå tað kemur til eina fólkaatkveðu, so verða tað 90% av førovingum, sum atkvøda fyri. Eg eri bangin fyri, at henda prosessin kann koyra so smælt fram, at hon hevur møguleika at fella, og so standa vit á púra berum -Og hver veit, um ikki javnaðarflokkurin tá verður peikaður út sum svíkjarin tí longu tað, sum er hent Uttanlandsneyndini. er ein hin fyrsta ábendi m at tað skulu peikas svíkjarar í hesum n g g kanska bara fyrs