fríggjadagur 2. oktober 1998síða 22

tíðindablaðið NV Nr. 186 - 2. OKTOBER 1998 Uppskot landsstyrisins ber mest av øllum bera bod um politiska forfeingi- jchet. skot okkåaråa um ec avnDIooIs oo e sum staðfestir, at Øl tað forme : tur 4 i tt s131VSTEYV í Hetta € eisini aðalmunurin styrislóg., sum } >rour áVÍOVNSI dv K ciassskapurin ålsøki koma nittum unD n.a. INnIЀI einari nýggjari log, sáttmála millum tvær so hvort hetta verður gjørt við føroyskari lóg. + sum ásetir reglur um uppsøgn av såttmålanum, og hvussu farast skal fram, um vit gera av at taka fult sjálvstýri. sigur Jóannes Eidesgaard m. a. í sínum minnilutaáliti til uppskot landsstýris- ins um fullveldismálið Minnilutin (Jóannes Eides gaard) mælir løgtinginum frå at samtykkja uppskot risins um ríkisrætt u stødu Føroya I løg nr. S/1998 við um broytingum, sum ein meiriluti i uttanlands neyndini mælir ul, men vísir í staðin til uppskot Javnaðarfloksins í løgtings- máli nr. 6/1998 um setan av eini stjørnarskipanrnevnd Minnilutin hevur fylgj- andi grundgevingar fyri sín- um tilmæli vit hava felags stev Tad er ikki å hvørjum degi, at broytingar verða framd- ar i okkara rikisrættarligu vidurskiftum. Onkur vil sammeta hetta vid, tå onnur lond broyta sínar grundlóg Men givid er, at hetta er eitt stórmál, og tí harmar tað eisini Javnaðarflokkin, at ikki kann bera til at hava eitt felags stev frá byrjan av og nakað langt inn í sjálva viðgerðina Tá Ísland, sum: ofta í hes- um máli verður brúkt sum fyrimynd, á sinni fyrireikaði "sambandslógina" í 1918, tóku 37 av 39 altingsmonn- um undir við broytingini, og teir báðir, sum -ikki tóku undir, vóru ónggdir, ti broytingin var ov líuð víð- gongd. Við fólkaatkvøðuna atkvøddu 12.000 fyri og bert 900 i moti Men cin breid politisk og folkslig undirtøka krevur, at partarnir eru sinnaðir at flyta seg ímóti hverjum ødr- um, men hetta hevur ikki verið gjørligt í hesum máli Í mun til upprunauppskotið, so hevur samgongumeiri- lutin gjørt eitt iskoyti, sum sigur, at landsstýrið skal leggja úrslitið av fyrireik- ingunum fyr: løgtingid til aðalorðaskiftið, áðrenn samráðingar verða tiknar upp við ríkisstjórnina T. v. s. at tá meirlutatil- mæli frå uttanlandsnevndini er samtykt við aðru viðgerð, so hevur løgtingid tikið undir við: —at landsstýrið fer undir fyrireikingarnar —at landsstýrið leggur fyri- eikingarúrslitið fyri løgting- ið til eitt aðalorðaskifti —at landsstýrið tekur upp samráðingar við ríkisstjórn- ina, soleiðis at Føroyar verða skipaðar sum eitt land við fullveldi Mæla til semju Eitt adalordaskifti kann mangan verða sumt fyri demokratisku viðgerðina av einum máli, men vit eiga tó “33 at minnast til, at eitt aðal- orðaskifti fær onga nevnd- arviðgerð, og løgtingið skal ikki taka nakra stóðu, har atkvett verður. So tá hetta mál er samtykt í dag, skal løgtingid ikki taka stóðu aft- ur fyrr enn til tann lidna sáttmálan, sum lýsir Føroy- ar sum eitt land við full- veldi. Og ber landsstýrið skjótt at, soleiðis sum tað sær út til, at teir ætla, so fær Føroya fólk ikki møguleika fyri at geva sína hugsan til kennar fyri enn við fólkaat- kvøduna um tann lidna sátt- málan. Og so kann man spyrja seg, hvussu væl demokrat- iska prosessin er vard fyri tann partin av demokrat- ínum, sum snýr seg um at virða støduna hjá minnilut- um. Frá fyrsta degi hetta mál- ið varð framlagt, hevur Javnaðarflokkurin ávarað í- móti politisku manna- gongdini í málinum. Vit hava sagt, at broytingar eru neyðugar, men lat okkum saman taka tey fyrstu stigini ímóti stórri sjálvstýri. Lat okkum verða samdar um, at fyrsta stigið er at fáa eitt víttfevnandi útgreiningarar- beiði, sum fevnir um allar møguleikar, gjørt, sum so kann liggja til grund fyri ilvstyrid ivaleyst telur munandi meira enn tað reella skot landsstýrisins og upp- undir fult føroyskt málsræði og ábyrgð, politisku stóðutakanini fyri tí sjálvstýrisleisti, valdur verður Samgongan avger sjálv Men hetta ynskið hevur samgongan víst frá sær, tí tað er eins og teir longu nú eru bangnir fyri at missa sítt egna politiska siktid burtur. Tískil skal alt frá byrjan av stýra ímóti fullveldisætlan- ini, og tað er í botn og grund harmiligt, ti eg eri sannfórda ur um, at við einari ávísari smidligheit frá samgong- unnar síðu heyði borið til at fingið eitt tilmæli frá einari samdari uttanlandsnevnd. Tað hevdi, so vítt eg dug! at síggja, bert kravt tvær broytingar. Onnur at fyri- reikingarúrslitið varð lagt fyri úíngið til stødutakan og ikki til eitt orðaslkifti, og hin at ætlanin við fullveldi- num ikki var ein endaligur leistur frá byrjan av. Hví hetta ikki bar til, havi eg torført við at skilja? Tað hevði verið ein søgulig byrj- an av hesum stórmáli, um tað var ein samd nevnd og eitt samt løgting. At løgtingid fær loyvi til eina politiska stødutakan áðrenn samráðingarnar verða, kann neyvan nerva samgonguna, sum átti 18 og nú eigur 19 tingmenn aftan- fyri seg. Hon avger sjálv tað, sum løgtingið samtykk- ir. At fullveldisleistin ikki verður tíkin við, áðrenn út- greiningararbeiðið er gjørt, kann neyvan heldur verða ein trupulleiki, tí so mikið trýr væl saktan samgongan og nú eisini Miðflokkurin uppá ynski um fullveldi, at teir ikki í einari handavend missa málið úr eygsjón. Aftur fingið gomiu polariseringina Annars skal eisini gerast vart við tað óhepna í, at út ereiningararbeiðið I erður rt } lovsnin full Jarnaðartingmenn og Høgni Hoydal, landsstýrismaður í sjálvstýrismálum kjakast Jóannes Eidesgaard mælir tinginum frá at samtykkja uppskotið hjá landsstýrinum veldi sum mál. Eg vil ikki at siga, at allir upplýsingar ikki kunna koma fram í hes- um fyrireikingum, men verður arbeiðssetningurin, sum landsstýrið formulerar, skipaður soleiðis, at bert politiski målsetningurin um fullveldi framgongur sum endamålid, so er vandi fyri, at útgreiningar, sum kanska tala fyri øðrum loysnum enn ta hjá samgongununi, ikki koma fram. Og harnæst er vandi fyri, at viðurskifti, sum viðvíkja ødrum enn ti, sum samgongan vil, als ikki verða kannaðir. Vit hava nú aftur fingið gomlu polariseringina mill- um flokkaranar og tað, sum uppaftur verri er, eina sera óhepna polarisering í tí før- oyska fólkinum. Hetta stýrdu íslendingar væl utt- anum. Skulu sjálv fíggja 800 mió krónur Uttan at draga alt framaftur av tí, sum longu er sagt í hesum máli um fullveldi, so hevur Javnadarflokkurin sum yvirskipað mál, at vit ikki offra vælferðina á sjálvstýrisins altari. Men vit vilja fara so langt á sjálv- stýrisleið, sum vit við á- byrgd kunna, uttan at Før- oya fólk vaknar ul ein morgindag, sum ein meiri- luti ikki vil kennast við. Uttanlandsnevndin hevur frá Landsbankanum fingið at vita, at um vit taka ríkis studulin burtur, so skulu vit, um vit vil varðverta tæn astustóðið. sjálví fíegja uml nus vi kol Vit Á I ht HI ir id ISKap upt longri SIK! IV AVJGS Sømuleiðis sigur Lands bankin, at um vit skulu vinna milhardina innaftur. sum vit í dag fáa úr Danmark, so skal ein trí- falding til av okkara vøru- framleiðslu ella ein tvífald- ing av okkara tænastuvinnu. Í júst hesum liggja fyri okkum at síggja størstu av- bjóðingarnar, sum hvørki samgongan ella andstødan hava nakað boð uppá í løt- uni. Landsstýrið brynjar seg bert við svarinum, at tað velst um, hvussu góða skift- istíð, danska stjórnin vil geva okkum. Ikki er tað heldur ngkur loyna, at Javnaðarflokkurin heldur uppskot landsstýris- ins mest av gllum bera boð um politiska forfeingilig- heit, tí tað formella sjálv- stýrið ivaleyst telur mun- andi meira enn tað reella sjálvstýrið. Hetta er eisini aðalmun- urin millum uppskot lands- stýrisins og uppskot okkara um eina sjálvstýrislóg, sum m.a. inniber: at heimastýrislógin verð- ur avloyst av einari nýggjari lóg, — sum staðfestir, at ríkisfel- agsskapurin byggir á ein sáttmála millum tvær javn- bjóðis tjóðir sum staðfestur, at gll målsøkir koma undir fult føroyskt málsræði og å- byrgd, so hvert hetta verð- ur gjørt við føroyskari lóg, sum ásetir reglur um upp- søgn av sáttmálanum, og hvussu farast skal fram, um vit gera av at taka fult sjálv- stýri kt hent áður. Bert møgulerki ikki verður betur Drukltur Jóannes Eidesgaard + á