týsdagur 13. oktober 1998síða 10

Hans Pauli Stróm við Hógna Hoydal: - Gevst við villeiðingunum! Eins og fleiri aðrir javnaðartingmenn er Hans Pauli Stróm vorðin troyttur av villeiðandi orðanýtsluni hjá landsstýris- manninum í sjálvstýrismálum. — Hann tosar so nógv um at verða reiðiligur, men sjálvur livir hann illa upp til kravi at verða reiðiligur SVEINUR TRÓNDARSON Uppskotið hjá landsstýrin- um til samtyktar um ríkis- rættarligu støðu Føroya varð sum kunnugt samtykt fyri stuttum við atkvøduu- um hjá samgonguni og við atkvgðuni hjá Jenisi av Rana. Andstøduflokkarnir, tað er Javnaðarflokkurin og Sambandsflokkurin at- kvøddu ímóti uppskotinum hjå samgonguni, men fyri uppskotinum hjá Javnaðar- flokkinum um setan av eini stjørnarskipanarnevnd. Eftir at uppskotid hjå landsstyrinum var samtykt kom fram eitt nú i sjónvarp- inum, at talan hevði verið um eitt rættuliga hart orðaskiftið, har rødararnir ikki spardu hvønn annan. Sjónvarpsmanningin hevði tosað við ein skúlaflokk, sum sat eftir við tí kenslu, at tinglimirnir ikki vóru ser- liga vinarligir hvgr móti gðrum — Men soleiðis er poli- tikkur nú einaferð, vil onkur kanska siga — Jú, gamani, men fyrr tann skuld hevði verið rætt og rímiligt, at politikararnir sínamillum kundu góðtaka at fáa nøkur kritisk orð við á vegnum, eisini tá tað snýr seg um stórmál, heldur Hans Pauli Strøm, sum í sambandi við fullveldismál- ið er vorðin troyttur av tjóð- veldismonnum og serliga av Hegna Hoydal, landsstýris- manni Hans Pauli Sugm heldur, at landstýrismaðurin í sjálv- stýrismálum hevur trupult við at liva upp til síni egnu krøv Brukar Hans Pauli Strøm heldur, at Høgni Hoydal hevur dugad ótrúliga væl at seta dags- ordanin fyri øllum kjakin- um um fullveldi. — Høgni er sum kunnugt fjølmidlamadur framman- undan og tad hevur hann dugad sera væl at gera nytslu av, sigur Hans Pauli. — Hann veit, at tekur ein somu vendingar upp aftur í saman, so er ein betri møgu- leiki fyri at áhoyrararnir »fanga boðskapin<. Og júst hetta hevur hann dugað sera væl at brúkt. Tað er eingin, sum hevur nevnt so ofta sum hann, at onkur hevur verið ósakligur ella óseri- hk AA 59 øsur, sigur Hans Pauli Strøm og visir millum ann- að til tvær samrødur, sum stóðu i Sosialinum í seim- astu viku — Tey fyrstu orðini, sum verða endurgivin í greinini eru: — Tað er beinleiðis 6- sakligt ...<, sigur Hans Pauli Strøm. Og Hans Pauli heldur at hann kennir orsøkina til ordavalid hjå landsstyris- manninum. — Høgni Hoydal hevur lagt eitt uppskot fyri tingiå, sum samgongan hevur gjørt, og tí må roknast við, at andstødan hevur kritiskar viðmerkingar til uppskot landsstýrisins. Men hann skúgvar alt av borðinum við orðum um at politisku mót- stødumenn hansara eru 6- sakligir og óserisgsir. Men hetta er bara ein >smartur< máti at seta propp í og stødga orðaskiftinum, tá tað tekur aðra leið enn Høgni Hoydal sjálvur vil. Sum eitt dømi vísir Hans Pauli til tosid hjå varaløgmanni um Malta. Føroyar er og verdur ikki Malta Undir viðgerðini av upp- skotinum hjå landsstyrinum hevur Høgni Hoydal, sam- bært Hans Paula Strøm fleiri ferdir vist til ta skip- anina, sum var gjørd tå Malta gjørdist sjålvstødug tjóð. Malta var ein partur av bretska ríkinum og tá landið gjørdist sjålvstødugt fingu maltabúgvar eina búskap- arliga skiftisskipan við bretska ríkið, sum tryggjaði, at Malta ikki datt niður í- millum búskaparliga eftir broytingina. Men Hans Pauli heldur ikki, at tað ber til at saman- bera Malta vid Føroyar. — Tá Høgni Hoydal, næst- an uttan fhald, visti å ta mal- tesisku skipanina, gjørdi eg av at fara at hyggja eitt sind- ur meira eftir hesum land- inum, sigur Hans Pauli. — Malta hevur sina egnu heimasíðu á Internótini og eg fór inn hagar at finna nøkur tøl til samanlíkningar. Eg fann fram til, at okkara BTU er fýra ferðir hægri enn BTU á Malta. Teir hava eina analfabetismu, sum fyri kvinnur er 18 prosent og fyri menn er hon 14 prosent. Hetta eru ikki tøl, sum vit kenna her á landið, TO BO “ sigur hann. — Men tað er ikki alt, sigur Hans Pauli Strøm og vísir á munin á innflutnings- og út- flutningstølunum. — Malta hevur undirskot av samhandlinum vid onnur lond, og tað er teirra stóri trupulleiki. Teirra innflutn- ingur svarar til 1,4 mia. krónur í okkara pengum, meðan útflutningurin svarar til 0,95 mia. krónur í okkara pengum. Føroyingar inn- flyta fyri 2,4 mia. krónur meðan vit útflyta fyri 2,6 mia. krónur, so vit hava eitt stórt yvirskot av samhandl- inum við onnur lond. Tí haldi eg eisini at tað er trup- ult at sammeta Føroyar við Malta. Hans Pauli Strøm nevnir eisini annad, sum ger, at hann hevur torført at góð- taka samanlíkningina. M. a. nevnir hann tilfellið, at Malta bráðliga í 1971 skifti samstarvsfelagarnar í Nato út við Warshawa-samgong- una, og tað er nakað, sum neyvan nakrantíð kann henda í Føroyum. Hans Pauli nevndi okkurt av hesum í eini réðu hann helt á tingins rødarapalli undir viðgerðini av upp- skotið landsstýrisins til fíggjarlóg, tí aftur tá hevdi Høgni Hoydal havt Malta á loft. Har fanst Hans Pauli at, at Føroyar vóru settar í bás saman við Malta, tí tað eru so stórir munir millum londini, men kritikkurin var ikki móttikin. — Høgni Hoydal segði, at eg var ósakligur og óseri- øsur, sigur Hans Pauli Strøm. Maltesar vildu varð- veita bretsk hervald — Veruleikin er, sigur Hans Pauli Stróm, at Malta fekk sjálvstýri frá Bretlandi í 1964. Gjørd var ein yvir- gangsskipan, sum skuldi verða galdandi í 10 år. Hernadarstødir hava ver- ið á Malta í nógv ár. Bretar hava havt fasta stød í nógv ár og henda stød var ein partur av yvirgangsskipan- ini við bretar. — Tá endin av yvirgangs- tíðini nærkadist royndu maltesar at longja tíðina, bretska hervaldið skuldi vera á Malta; móti hækkað- um gjaldi fleiri ár aftrat. Nevnast kann eisini, at umframt sambandið við Bretland hevur Malta havt samband við Kina og Libya Hans Pauli hjá Gadaffi. Javnaðarflokkurin fekk einki Í sambandi við viðgerðina av uppskoti landsstýrisins vóru tingingar millum landsstýri og javnaðarflokk- in um samstarv. Tað hevur verið sagt so ofta hesa seinastu tíðina, at tað er neyðugt, at uppskotið um ríkisrættarligar broyt- ingar fær so breiða undir- tóku sum gjørligt, men tað visti seg at verða 6gjørligt at fåa semju millum partar- nar og m. a. tí legði Javn- aðarflokkurin sítt egna upp- skot fyri tingið. Og eisini her heldur Hans Pauli at varaløgmadur er farin av sporinum. — Høgni hevur sagt, at tað er ósakligt at kroysta fólk í básar, men hann er ein tann ringasti at gera tað sjálvur, sigur Hans Pauli Strøm og leggur afturat: — Og aftur her brúkar hann sína »fjølmidlafortid«. — Hann brúkar stuttar par- olukendar setningar, sum hann endurtekur upp í sam- an. Hetta ger, at hann eins- amallur stendur eftir sum tann semjusgkjandi yvir all- ar og ikki minni, at hinir vilja einki, eru negativir, ja, snøgt sagt eru tvørball. Um sjálvar samráðingar- nar sigur Hans Pauli, at nú er tað einaferð samgongan, sum hevur lagt uppskotið fyri tingið um broytingar í ríkisrættarligu viðurskiftun- um millum Føroyar og Dan- mark og tí var eisini hugs- andi, at samgongan, á fundi- num við andstøduna, hevði okkurt at bjóða, men so var — Teir høvur púrt einki at bjóða, men kravdu hinvegin at síggja okkara krgv. Og tá varaløgmaður sigur, at Javnaðarflokkurin = eingi krøv hevði, so er hetta bein- leiðis lygn, sigur Hans Pauli. — Vit vóru á einum fundi trøm heldur, at Høgni Hoydal eigur at gevast við villeiðingum sínum við landsstýrismannin, og á tí fundinum høvdu vit ein lista við 32 punktum, sum vit tosaðu út frá. Út frá hesum greiddu vit frá - út í æsir - hvat Javnaðarflokk- urin vildi og hvussu langt vit vildu ganga í sjálvstýr- ismálinum. Men tað var landsstýrismaðurin, sum hvørki var til at høgga ella stinga í. Seinni pástendur Høgni Hoydal, at andstødan hevur fingið alt tað vid, sum teir hava vilja havt, men >Javnaðarflokkurin hevur sagt nei til alt tað teir hava fingið boðið<. Hetta er beinleiðis ósatt, sigur Hans Pauli Stróm. Hans Pauli vísir á, at tað var ikki eitt >tilboð< frá landsstýrinum at málið skal fyri aftur tingið tá fyrireik- ingarnar eru lidnar, tí tað hevur allat tíðina verið ætl- anin. Tað stóð longu í við- merkingunum til uppruna- liga uppskotið frá landsstýr- inum. Vit hava givið okkum Hans Pauli Strøm vísir á, at Javnaðarflokkurin sanniliga hevur givið seg í samráð- ingunum við landsstýrið, meðan tað hevur verið trup- ult at fáa landsstýrið at flyta seg ein tumma. — Vit hava m. a. givið okkum á gkinum um nýggja skipanin skal verða innan- fyri ella uttanfyri verandi ríkisfelagsskap. - Javnaðarflokkurin gjørdi greitt, at vit eru ímóti at tað longu undan kanning- unum skuldi staðfestast at endamálið var fullveldið, so sum tað var lagt fast í upp- skoti landsstýrissins. Tí skjeyt Javnaðarflokkurin upp fyri landsstýrinum, at tað hevdi verið skilagott, at skilt uppskotið hjá teimum sundur í tvey. Fyrst skal kanningararbeiðið gerast og tá úrslitið av hesum kann- ingararbeiðið fyriliggur, skal stóða takast til, um „barnið skal eita fullveldi Nr. 193 — 13. OKTOBER 1998 ella okkurt annað<. — Við hesari tvídeiling, hevði enntá verið møguligt, at fingið Sambandsflokkin við til at gera kanningarnar, sum undir øllum umstødum skulu gerast, men tað varð ikki góðtikið. — Eitt annað dómi er, at eg setti sjálvur eitt uppskot fram um at broyta heitið á Grundl6garnevndini og ar- beidssetning hennara. Henda skuldi f stadin eita grundlógar- og stjórnarskip- anarnevnd. Samstundis skuldu vit broyta kommi- soriið ella arbeiðssetningin soleiðis, at henda nevnd fekk møguleika at kanna og gera uppskot til broytingar í verandi donsku grundlóg, so hon kann gerast ein rík- isgrundlóg, íð kann rúma ta stóðu Føroya, sum Javn- aðarflokkurin vil, nevnliga Føroyar sum ein sjålvstød- ug tjóð, javnbjóðis við Dan- mark. Men heldur ikki tað varð góðtikið, sigur Hans Pauli Strøm, sum ikki dylir yvir at hann er troyttur av lands- stýrismanninum í sjálvstýr- ismálum og hansara villeið- andi framferð. Vilja eisini av við blokkin — Tað er púra greitt, at Javn- aðarflokkurin eisini vil av við blokkin; Føroyar skulu verða eitt sjálvbjargið sam- felag, bæði búskaparliga og politikst. — Men tað tekur tíð at av- vikla gomlu skipanina og tað tekur eisini tíð at menna tað vinnuligu og búskapar- ligu orkuna í samfelagnum. — Tí meta vit, at henda tillagingin av føroyska sam- felagnum verður gjørd í samstarvi við danska statin og Javnaðarflokkurin er fullvísur í, at vit fáa eitt betri samstarv at loysa hesa upp- gávuna í ríkisfelagsskapi- num heldur enn uttanfyri, sigur Hans Pauli Strøm at enda ar 00 Á