týsdagur 13. oktober 1998síða 22

tíðindablaðið S0Sjaluin Nr. 193 — 13. OKTOBER 1998 20.000 kr. árliga fyri m.a. at útspilla foroyingar jørdi hann tað so enn aferð, hann mødist ikki av at niðurgera, útspilla og kalla sínar lLindsmenn fyri nassireyvar, snultarar og mangt, mangt annað ósemi- ligt, sum er sera køvandi fyri allan sunnan hugsunar- hátt Maðurin eg skrivi um eitur Jens Pauli Heinesen Um eg minnist rætt, hevur hesin maður framt hesa illgerd níggju ferðir áður. Inngangurin til tað fyrsta álopið var ein lýsing um opningstíðir, ein frá- greiðing um nær føroying- ar, klubbalimir og fólk í sovjetiskum fangalegum kunnu sleppa á bukkuna (egnu orð hjá J. P. Heine- sen Eftir inngangsorðini verður komið til sjålvt evni, sum er ein ógvuliga mein- fýsin og eisini beinleiðis ósonn lýsing av túsundtals føroyingum. Skrivingin er so ljót og ótespilig, at hon als ikki er skikkað til endur- tøku. Øll tíggju ålopini hjá hes- um kennara, sum ikki tímir at brúka sína útbúgving, snúgva seg um armóð, nass, háð og spott. Og fyri m.a slíka skriving fær hesin maður frá tí almenna — frá teimum, sum hann útspillir — útgoldið 20.000,- kr. ár- liga. Her vil eg fegin undir- strika, at øll hini, sum erulå hesum nógv umrødda heið- urslita, hava sína heiðurs- gávu uppiborna Men J. P. Heinesen, sum áhaldandi brúkar so nógva orku til at niðurgera og út- spilla meira enn helmingin av sínum landskvinnum og monnum, hevur als ikki uppiborið nakra heiðurs- gávu. Og tá hugsað verður um, hvussu hesin maður fær smér upp á breyðið, átti hann at verið tann seinasti, ið kendi trongd til at skriva um nass. Men nú skilja vit betur, hví hann eisini hug- leiðir um at geva skarvin yvir, leggja seg í songina aftur, meðan hini fara til ar- beiðis. Lat meg enda við at seta Jens Paula Heinesen nakrar spurningar: I. Hvør kann orsøkin vera til, at allir flokkar, uttan Sambandsflokkurin valdu at fremja yvirtøkur uttan gjaldsskyldu (olmussu- yvirtøkur)? 2.Hvi skuldseta Sambands- flokkin fyri blokkin (ol- mussublokkin) tá ið hann,s um einasti flokkur, einki eigur í nevnda blokki? Blokkurin er ein avleiðing av teim yvir- tókum, sum eru framdar uttan gjaldsskyldu, t.e. sambært $ 9. í Heimastýr- islógini. 3.Hvussu kann ein loyva sær at tosa um størri sjál v- ræði, stórri sjålvbjargni, tá tú ikki vil gjalda fyri framdar yvirtøkur, so sum tilskilað við $ 2 í Heima- stýrislógini? 4.Ert tú samdur við mær um, at fullveldisætlanin hevði verið munin nærri, um allar yvirtøkur vóru framdar sambært $ 2. í Heimastýrislógini? Hví ynsktu allir flokkar, uttan Sambandsflokkurin, heldur at brúka $ 9, sum eyðsæð kom at gera okk- um meira fíggjarliga bundin? Hvar finnur tú fullveldis- ynskini í hesum gerðum? S.Hvør háttur heldur J. P. Heinesen tænir okkara fólki best, og røkkur longst í fullveldisspurn- inginum: a) at skriva brot úr ókend- um riti, ið er óprentað, og sum lýsir allar samríkis- borgarar at vera eitt hel- vitis pakk, sum vit eiga at læsa kjaftin á. (tíni orð) - ELLA b) at viðgera okkara sam- felagsspurningar á ein høviskan og sømiligan hått eins og Høgni Hoy- dal, id vidger målid held- ur enn persónar? Trygvi F. Guttesen Jógvan vid Keldu, lógtingsmaður: Flytið Arbeiðseftirlitið inn í Eysturoynna Føroyar hava brúk fyri øktum dynamikki og at peningaliga trýstið á lands- kassan å rakstrarøkinum lætnar T i að er ikki so langt síðani, eg las eina kanning, sum gjørd var i Danmark i sam- bandi vid sokalladan »tri- hyrnisekið< á Jyllandi, sum sammett varð vid Keyp- mannahavnargkið Ætlanin var at meta um, hvussu til bar at seta á stovn fleiri fyritskur í Keyp- mannahavnarøkinum Altjóða floghavnin í Kastrup og ikki minst, at Fríhavnin í Keypmanna- havn var farin at virka betur, skapti hesa kanning. Tí kundi mangt bent á, at eitt lættari samband við restina av heiminum gjørdi tað eyðsýnt lættari at liggja á Keypmannahavnargkinum Nidurstødan í kanningini var í stuttum henda: — at í Keypmannahavnar- økinum lógu lønirnar veruliga eini 30% hægri enn á Jútlandi — at leigu- og grundøkis- útreiðslurnar lógu meira enn 30% hægri Lesarabrøv — at arbeiðseffekti vitetur- in lå 30% lægri enn å Jutlandi — at krøvini í Keyp- mannahavnarøkinum vóru gðrvísi og meira ágangandi Hetta gjørdi, at tað loysti seg betur at liggja á Jút- landi. Tað er eitt og annað, sum bendir á tað sama í Føroy- um. At flutt hevði ivaleyst loyst seg Í seinastu viku dyrgir Ar- beiðseftirlitið aftur eftir meiri peningi, hóast hækk- anin er smáar 400 túsund krónur, t.v.s. góð 10% fyri 1999, og sigur samstundis, at tað ikki ber til at liva við hesum. Peningaliga trýstið á landskassan bert økist, so leingi vit lata alt liggja sam- an á einum øki. Vísandi til omanfyri Útbúgvingarstuðul! Tá talan er um útbúgving- arstuðul, sum er nógv lækk- aður hesi seinastu 10 árini og keypiorkan hjá temum lesandi, so sær ikki út til at tey líða nakra sum helst neyð. Tað er tí at tey fáa skattafrían lestrarstuðul og frikort til at forvinna sær 15- 17.000 kr. skattafrítt á hverjum ári, og tað er órætt- víst mótvegis arbeiðsleysu undir ALS og Almanna- stovuni. Tað eru flestu les- andi, sum misbrúka útbúgv- ingarstuðulin, sum bert var ætlaður til útbúgving og lestrarbókmentir og ikki til onnur endamál, hvat ið ein kundi nevnt fleiri dómi um. Tað er nógv fyri, at øll hesi lesandi kring ait landið, sum arbeiða undirlønt við síðuna av hægri útbúgvingum, skulu fáa betri fortreytir enn arbeiðsleysu og tey, sum eru undir almannaveiting og pensjónum. Tað er nógv fyri, at flestu av lesandi før- oyingum skulu vera kaldir, kyniskir, kenslu- og ábyrgd- arleysir, egoistiskir og líka- sælir, at medmenniskju teirra líða samfelagsligan órætt og hava nógv meira at svara fyri hvgnn dag. Tað eru allir hesir lesandi før- oyingar, ið skapa trupul- leikarnar úti á llum teim- um áðurneyndu arbeiðs- plássum kring landið, sum ein hevur vidgjørt í lesara- brævum seinastu árini og hvat ein framhaldandi kemur at gera í dagblødun- um. Tað at allir lesandi før- oyingar hava skapt arbeiðs- gevarum eina bíliga arbeiðsmegi (undirlgnt) hevur ført við sær, at tann dýra er blivin skeiðað út við tí rikna familjupolitikkin- um, ein hevur funnist hard- liga at. Tad eru allir lesandi føroyingar, sum koma inn gjøgnum bakdyrnar å øllum arbeidsplåssum, sum undir- grava hesar og såttmåla- bundnu lønirnar og allan samfelags moral, hvat ein so mangan upplivir og finst harðliga at teimum, tå ið ein kemur fram við teimum. Tað skal verða sagt, at út- búgvingarstuðul skal koma undir skattskyldu á sama hátt sum arbeiðsloysisstuð- ul og almanna veiting og pensjónir, so at lesandi før- oyingar eisini verða við at gjalda til samfelagið. Tað eru tí nógv óhugnalig fyri- brigdi, ein hevur upplivað, hvar ið hesir lesandi før- oyingar ongantíð greiða frá sínum uppruna, tá ið tey klaga onnur við at ringja eftir løgregluni, ið einki veit um brúksstuldur og rán, ein sær tey fremja. Tað er neyndu kanning úr Dan- mark, hevði tað uttan iva loyst seg at tikið spurning- in upp at flyta tær fyritøkur út í annað bíligari øki í Før- oyum, sum liva eins væl og betur har. Ein fyritøka, sum í øllum fórum hóskandi kundi verið flutt, er Arbeiðseftirlitið. Tað lá helst betur fyri. í Eysturoynni. — Eisini aðrar fyritøkur lógu betur aðra- staðni í Føroyum. Økja dynamikkin Vit vita øll, at peningaligu játtanirnar eru nú komnar á eitt so mikið høgt stødi, at vit liva ikki við teimum. Eisini síggja vit í Dan- mark, hvussu farið verður fram fyri at finna sparingar. Føroyar hava brúk fyri øktum dynamikki og eini kvikligari arbeiðsgongd, og at færri pengar verða játt- aðir til almenna gkið. Soleiðis sum dugnaligi landsstýrismaðurin í vinnu- málum Finnbogi Arge tosar, og nú hann politiskt hevur kriminelt at fremja slíkt úti á arbeiðsplássum, tá ið vinir og kenningar koma á vitjan í arbeiðstíð, við at bjóða teimum ókeypis drykki- og matvørur, sum hesi ikki gjalda fyri, sum arbeiðs- gevarin eigur at fáa steðg- að. Tað hevði verið ein frægari loysn, at arbeiðs- gevarin slapp sær av við lesandi føroyingar og fekk arbeiðsleys at arbeiða ístað- in fyri, sum hava nógv meira at svara fyri, enn hesi hvers foreldur eru millum teirra vælbjargaðu her í Havn. Tað skal eisini verða sagt, at lesandi føroyingar, sum arbeiða við síðuna av hægri lesnaði, eru framlig og frek og hava ikki loyvi til at diskriminera viðskifta- fólk, hvat ein dagliga upp- livir í stríð við hesi á pri- vatum arbeiðsplássum í marknadarført kenda fyri- brigdið i handilslivinum »cost-benefit«, kundi eg hugsad mær, at hann tekur hetta og onnur ålvarsmål upp. Havn. Tað verða ikki allir lesandi føroyingar, sum koma at føra samfelagið víðari og kenna åbyrgdir og skyldur og vísa samhuga mótvegis arbeiðsleysum, gomlum, sjúkum, veikum, úti í samfelagslívinum alla- staðni kring alt landið, hvat ein kemur aftur til. Hans Birgir Hansen Á