hósdagur 22. oktober 1998síða 2

Hálkubreyt og ferðslutrygd Oddagrein Nú hálvur oktober er farin aftur um bak - og fyrsti kuldin hevur víst seg við svart- hálku og kava, eru fleiri, ið farin eru at hugsa um at seta píkadekkini undir bilin. Nógv kjak hevur staðist av dygd og um- hvervisskaða av píkum. Síðani ein lands- stýrismaður miðskeiðis í sjeytiårunum ætl- aði at banna píkum, hevur nogv verið sagt og skrivað, hóast einki so viågongt upp- skot er komið á tingborð. Vit skulu ikki á hesum stað taka stoðu fyri ella ímóti píkum, tí tað kunnu vera lokal viðurskifti sum gera, at tað hjá onkrum er neyðugt at brúka píkar. Men vit kunnu minna fólk á, at tey íkki mugu leggja trygdina í vetrarkoyringini í píkar ella í lamelldekk. Tað er altíð førarin sjálvur, ið ger av, hvussu trygdin er við koyringini. Verður koyrt eftir umstoðunum, so er vandi ikki á ferð. Eyðsæð er, at píkar slíta vegin og skaða náttúruna annars. Og tá tøknifrødin nu hevur funnið upp á eitt betur alternativ - lamellkavadekkið, ið fleiri dekkverksmiåjur framleiða, so áttu vit í størri mun at gjørt okkum dælt av hesum. At dekkini undir bilinum hava týdning, er sjálvsagt. Men tað hevur enn størri týdn- ing, at bilførarin hevur neyðuga førleikan at føra bilin i hålku. Hetta er ikki gamans- leikur - men krevur nógv av bilføraranum. Í nógv ár hevur verið tosað um at gera eina hálkubreyt, har allir bilførarar undir tryggum umstødum kunnu fáa royndir og vegleiðing í hålkukoyring. Legtingið hevur eisini sett pengar av til endamálið, men enn er einki hent. Hóast føroyingar væl kenna kava, so er kavin kortini so éstødugur her, at vit ikki rættuliga fáa roynt okkum í kavakoyring Nú landsstýrismaðurin í samferðslumálum er ein av størstu bilainnflytarum landsins, er nærliggjandi at hugsa sær, at hann hevur serligt innlit ella serligan áhuga í ferðslu og ferðslutrygd. Okkara áheitan á landsstýrismann skal vera púra greið: Skapa meguleikar fyri frægari ferðslufrálæru, bæði so og so - og syrg fyri at ein hálkubreyt verður gjørd, so bæði ung sum eldri kunnu læra at handafara bilin í hálku Sostalurin Umpakkað tjóðveldi — spildurnýtt? Tjóðveldisflokkurin hevur altíð havt sum aðalmál at stovnseta føroyskt tjóðveldi og slíta frá Danmark. Ein greið og heiðurlig stóða. Undirtgkan ímillum velj- ararnar hevur so ligið báðu megin við tey 20%, alt eftir hvussu umstødurnar í sam- felagnum annars hava lagað seg Hetta nýggja ættarliðið, ið nú hevur tikið yvir í flokkinum, hevur >skipp- að< orðið tjóðveldi. Í stað- in hoyra vit um stigvíst full- veldi, skipaða loysing, suverænitet o.s.fr. Fyri mær at siggja, so er hetta ein roynd at geva einum goml- um — meira prescist einum 50 åra gomlum — produkti ein nyggjan innpakning. Hetta verdur ofta gjørt, tå ið gamla veran ikki selist nóg væl. Politiski marknaðurin Í tjóðskaparspurninginum er mín vurdering, at 20% av føroysku veljarunum eru nationalistisk — loysing her og nú, og eini 10-15% eru sambandsfólk — bert man vera sum er. Restín eru stig fyri stig loysingarfólk. Summi ótolnari enn onnur. Tað er væl so sjálvsagt, at vit eiga at fáa okkum sjálvstýri so hvørt sum um- støðurnar eru til tað. Eisini er rættuliga vist, at ein stórur meiriluti, 80- 90%, av føroyingum ynskir at fáa ein nýggjan sáttmála við Danmark. Her er tað at endamálið við tí nýggja innpakningin- um hjá tjóðveldisflokkinum kemur inn. Hann letst hava eitt stig fyri stig element inni, so hansara uppskot verður meira átuligt hjá >stig fyri stig< veljaranum. Sam- stundis skákar tjóðveldis- flokkurin seg undn at gera semju við javnaðarflokkin um spurningin. hakd higartil 1t í javnaðarflokkinum hava altíð havt tað grund- sjónarmið, at her á landi eru øll menniskju líka nógv verd uttan mun til húðarlit, trúgv, evnir og politiska áskoðan. Tí er tað hugstoytt at síggja, hvussu nationalistar- nir nú eru byrjaðir at »klassifisera« fólk í »super- føroyingar« og hini. Tað byrjaði við at niðurgera sambandsfólk og nú sær tað út til at øll onnur, sum ikki meina tað sama sum nationalistarnir, t.d. javnað- arfólk, ja, tey eru eitt annað slag av sambandsfólkum. Ja, hetta hendir í Føroyum í 1998. Gud viti, hvussu skilið verður tann dag nationalistarnir fáa makt, sum teir hava akt. Nei, handan partin av kjakinum kunnu vit vera fyriuttan. Nakrar greiðar greinar hava verið, ið hava tikið stødi í vinnuligum og fíggjarligum veruleikum. Her haldi eg at tey, ið argu- mentera fyri tjóðveldis- ætlanunum hava ríkiligt av fuglum »å takinum« og fáar í hondini. Munurin á tjóðveldis- og javnaðar- ætlanunum Ofta verður ført fram av tjóðveldisfólki, at munurin ímillum sjónarmiðini hjá javnaðarflokkinum og tjóð- veldisflokkinum er so lítil, at javnaðarflokkurin sakt- ans kann taka undir við tjóðveldisuppskotinum. Hetta er ikki rætt. Mun- urin er alstórur, ja, hann er so stórur hann kann vera í einum demokratii. Tjóðveldisuppskotið byggir á tvang og javnaðar- uppskotið á frælsi og demo- krati. Tjóðveldisuppskotið gongur í stuttum út upp á at avtaka blokkin eftir einum 15 árum. Tey løgting, ið verða vald í hesum tíðar- skeiði, skulu ikki fáa møgu- leika fyri at ávirka hesa gongd. Framtíðarveljarar í dag, 3 ára gomul, skulu við gðrum orðum tvingast til at tillaga seg tjóðveldi uttan mun til, hvussu umstødurnar verða. Ætlanirnar hjá javnaðar- flokkinum eru at vit gera ein sáttmála við Danmark, har øll mál kunnu yvirtakast. So verður tað upp til komandi løgting og komandi veljara- skarar at avgera yvirtøku- ferðina og tillaga hana til umstødurnar. I fyrra førinum tvang, i seinna demokrati. So munurin er sanniliga stórur. Nidurstøda Tað er ikki ivi í mínari sål um, at í tjóðskaparspurn- inginum roynir ein minni- luti at manipulera, soleiðis Tjóðveldisloysnin í nýggj- um innpakningi, hon dugir ikki — hon er diktatorisk og kann kosta okkum dýrt sum samfelag uppá sikt, heldur Tummas Arabo at ein partur av „stig fyri stig< loysingarfólki kunnu taka undir við ætlanunum. Kjakið heldur nú fram og áhugavert hevði verið, um nøkur sjónarmið kundu komið frá handils- og tæn- astuvinnuni. Hvat siga tey til at minka um peninga- umfarid við føstum milli- ónatali um árið í 15 ár? Tjóðveldisloysnin í nýggjum innpakningi, hon dugir ikki — hon er dikta- torisk og kann kosta okk- um dýrt sum samfelag uppá sikt. 21. oktober 1998 Thomas Arabo Nærvarp Okkara eitt stig nærri egnum sendihøli Seinastu árini hevur Nær- varp Okkara í Keypmanna- havn arbeitt fram ímóti at gera upptøkuhølini í Føroy- ahúsinum egnað til at senda úr, nú tykist málið í eygsjón. Sum nú er verða innsløg gjørd í Feroyahúsinum meðan sjálvar sendingarnar verða sendar úr hølinum hjá Radio Sokkelund. Hetta ger arbeiðið hjá varpsfólkinum nakað væl strævnari og torfgrari. Fyri stuttum fekk Nærvarpi til vega stuðul frá Føroya Bjór, Jólamerkjagrunninum, Før- oya Shell, Sparikassanum og Norðoya Sparikassa, og eru hesir pengar brúktir til tekniska útgerð og umvæl- ing av hølunum. Nú mangl- ar heilt lítið í, áðrenn send- ast kann úr egnum hølum. Onkur smávegis teknisk út- gerð og ein sendikaðal. Leygarkvgldið 17. okt. skipaði Nærvarpi fyri dansi í Medborgerhuset Gimle, har føroyski bólkurin Taxi spældi fyri fullum hølum. Yvirskotið av hesum tiltaki fer lutvíst til raksturin av varpinum men eisini ein partur verður brúktur til seinastu útgerðina, og av- settur til sjálvan kaðalin. Enn er endaliga yvirskotið ikki uppgjørt, men tað tykist sum Nærvarpið er komið eitt risastig nærri egnum sendihøli. Tiltakið við Taxi verður eisini í Føroyum - leygar- kvøldid 24. oktober í Batn- mintonhøllini í Havn