týsdagur 3. november 1998síða 2

Ábyrgdarblaðstjórk | Marknaðarleiðari: Jan Møller | Jonhard Hammer Blaðstjóri: | Blaðfólk: Eiríkur Lindenskov — | Dagny Joensen, ; Fíggjarleiðari: Í Áki Bertholdsen, internet: www.sosialurin.fo Sveinur Tróndarson | Tunø Kjalbro Niclas Johannesen ítróttarskrivari: Emil L. Jacobsen Myndamenn: Jens Kristjan Vang Alvur Haraldsen Útgevari, uppseting og prent: Sp Sosiatunn Bústaður: Argjavegur 26, Argjum Postadr: Postsmoga 76, 110 Tórshavn Telefax. 314720 | Telefon: 311820 | e-mail: | post &sosialurin.fo P/f Tøming Oddagrein Danmark hava nú í áravís verið rættarsakir móti teimum sokallaðu partafelagstomaru- num. Hetta fólkaslagið hevur gjørt sær dælt av at keypt feløg, ið hava verið rímuliga væl fyri, men hava havt eina lógliga skattaskuld. Aftan á keypið hevur felagið verið tomt fyri pengar, koyrt á heysin og sostatt eingir pengar til skattaskuldina TOGARIID í rættinum hevur verið øgiligt, men nú eru teir fyrstu dómarnir falnir — skatta- valdinum til vildar. Nógv reyð oyru og skomm é teimum bonaðu gólvunum í bankum og grannskoðarafyritokum. TAÐ, sum ein kann hefta seg við er, at dóm- arnir eru grundaðir bæði á jura og moral. Snøgt sagt »ond tro< og »god tro« — tað hevur verið avgerandi. HER hjá okkum kunnu vit neyvan fram til nú tosa um slíka ávísa tøming av feløgum. Men onkur tøming hevur tó verið, tí bankarnir blivu tómir, og skuldin endaði hjá Palliba. Ein partur av orsøkini var, at ov nógv projekt vórðu sett gongd, sum í veruleikanum vóru luftkastellir. kki tí, á pappírinum sá alt gott út. Ráðgev- arafeløgini framleiddu bøkur upp á stripu, ið skuldu undirbyggja hesi projekt. SPYRJA vit nú aftaná, hví hesir løgdu navn til hendan ørskap, so er svarið: > Viðskiftafólkið vildi hava tað so<. Er eingin moralur at hóma? Nú trúðu vit, at kreppan hevði hækkað moralin samfelagnum og har eisini í rådgevarafeløg- unum. lit er at fáa eyga á tað. | SEINASTU tingsetu samtykti løgtingid lóg um, at vinningsbýti kundi flytast ímillum parta- feløg og sostatt bert skattast einaferð. Enda- málið var at betra umstoðurnar fyri vinnuligum legum. Nú sær tað út til, at hendan reglan kann nýtast til lógliga »tøming« av feløgum. Sambært grein í Dimmalætting ráðgevur eitt av okkara autoriseraðu rådgevarafeløgum sínum kundum í at nýta hetta hol í skatta- skipanini, >tí viðskiftafólkið vil hava tað so<. Vit hava hoyrt hatta áður NU kunnu vit so spyrja: Hvar er moralurin? Um nú lóggevandi valdið hevur gjørt eitt »kiks« — og vónandi er hetta eitt Kiks — hvat var so meira rímuligt enn at skattaráðgevar- arnir sum góðir samfelgsborgarar góvu eitt »Draj« um hetta? Eiga hesir alment autori- seraðu ráðgevararnir ikki eisini at hava mor- alskar skyldur? HVAT lærdi hesin partur av samfelagsvirk- seminum av kreppuni? Eftir stendur tó, at her er ein órímuligur leki í skattaskipanini, sum má tettast beinanvegin. Um tað ikki finnst vilji í samgonguni, so má andstødan gera nakað við málið. VIT vænta fyrispurning til fíggjarmálaráðharr- an og vinnumálaráðharran um ávikavist skatt- ahol og ráðgevaramoral og skyldur ein av fyrstu døgunum! Sosialurin - Lesarabrøv: ÉT Ert tu ikki trugvandi, verður tú ikki bugvandi! Sjálvandi er tað ikki nóg mikið bara at trúgva upp á nakað og so seta seg hendur í favn. Nei, men tú mást fyrst vera komin til eina nidurstødu, sum ger, at tú trýrt, at tað kann lata seg gera. Gert tú tað, so fert tú glaður og ekkaleysur tl verka, gevur alt tað tú hevur í tær. Flest øll munnu hava upplivað hesa kensluna aftan á liðugt verk, at tú tá næstan ikki skilir, at tað bar til Hóast vit eru so ymisk, sum vit eru og í tí dagliga ósamd um mangt, t.d. um tú trýrt upp á títt egna fólk ella ei, er tað kortini so, at innast inni eru vit samd um, at vit eru eitt fólk og vildu fegin trúð, at vit klára okk- um sjálvi, men av ymsum orsøkum valdi ikki at trúgva upp á tað Velur tú ikki at gera tað, sum tú hóast alt innast inni veit er rætt, fær tað fylgir fyri teg sjálvan, og ofta kemur tú at glíða út í nakað, sum tú bæði sigur og ger, so tú ikki torir at síggja í eyguni á tær sjálvum. Men tú hyggur ikki um teg sjálv- an, og tað eru hini, øll hini, altíð hini. Sakina ella evnid tosar tú ikki um. Ein annars skilagóður før- oyingur sum Thomas Arabo skrivar grein, har hann byrj- ar eitt sindur úr erva, men so verður hann garvillur, tosar um, >at her á landi eru øll líka nógv verd uttan mun til húðarlit, trúgv, evnir og politiska åskodan«, um »superføroyingar«, og »Gud viti, hvussu skilid verður tann dag nationalist- arnir fáa makt, sum teir hava akt<. Hver kom við hasum orð- inum »superføroyingar«? Svarið er sum eftir bókini. Minnist tá eg var við ul at gera bókina >Sjón og Seiggj< við greinin eftir Er- lend Patursson. Eg las sjálv- andi allar gamlar 14.andar, hugdi eisini at hinum blød- unum vidhvørt. Tá datt eg um hetta. >Kvetta<, »kubba á stokkinum«, »kuta« o.a. Eg fann tað ongantíð hjá Erlendi, men hjá hinum, sum løgdu honum hetta í munnin. Katrin Dahl Jakobsen gongur púrasta grassat »Romantiskir rithøvundar«, »fullveldiskatekismus«, »halda, tað er s00000 synd í Høgna Hoydal«, »lida av Hoyalsyndromi«, »javnad- arkompeksavgongu«. »Eg eri djørv, eg tor: at skriva avgongu«. Kanska heldur onkur eisini tað. Nei, eg veit ikki. Tað er eitt gott føroyskt orð, men hvussu fær eitt fólk seg til at seta hasi trý orðini saman og so skriva tað? Hvat vil hon siga við hesum skrímsli? Hver og hvat hevur uppøst hana so, at hon verður so vitleys? Hans Pauli Stróm loysti frá kjaftbandinum. >Gev- ist«! er hansara høvudsbod- skapur. Og so flaksar hann aftur uppi yvir Malta. Kina og Gadaffi fær hann eisini vavt uppí. Hava tit einki annað upp á hjarta at siga til tykkara landsmenn? Ella hava tit longu ornað alt við Nyrup? Hevur Nyrup lovað tykk- um BLOKKIN til ævigar tidir? Trúgva tit honum? (Nú er NATO stoðin ikki so virðis- mikil sum gjald). Nógv er at hugsa og r Steinbjørn B. Jacobsen skriva um hjå øllum Og sanniliga eru frøding- arnir virdsimiklir ráðgevar- ar. Men seta út í kortið mugu politikararnir saman við fólkinum gera. Tað er tað vit velja teir til. Um ikki so er bara at avtaka tingið og seta einar fimm frøding- ar at stýra øllum Steinbjørn B. Jacobsen Fullveldisætlanin er ein såpublødra - sum brestur! Hóast landsstýrismaðurin í fullveldismálum hevur boð- að frá, at hann um stutta tíð fer at biðja løgtingið um heimild at seta eina nevnd, sum skal gera uppskot til eina føroyska grundlóg, so hevur hann framvegis ikki svarað teimum spurningum, sum settir eru fram um full veldisætlanina Og tad sum ein bædi sum vanligur føroyingur og ting- maður fær at vita, er so mót- sigandi, at einki gott kann spyrjast burturúr. Taka vit sendingina í út- varpinum tyskvøldid, um peningavidurskiftini, so vóru allir partar samdir um, at Føroyar eiga at fylgja Danmark, um Danmark ger av at fara uppí samstarvið við hini ES-londini um euroin. Fólk sum søgdu sina hugsan, vóru stjórin í Før- oya Fiskasølu, stjórin í Landsbankanum, stjórin í Arbeiðsgevarafelagnum og annars stjórin í Føroya Banka Allir vóru teir samdir um, at tað tænir Føroyum best, at fylgja danska gjaldoyran- um, tað verið seg krónun!, ella euroinum, um danir velja hann Tað vildi geva okkum í Føroyum allar teir fyrimun- ir sum hugsast kunnu. Tað vildi gera tað lættari at handla við ES, sum eftir tí sum stjórin í Fiskasøluni segði, keypir yvir 80 pros- ent av tí sum vit útflyta. Hinir vóru eisini samdir um, at tað fór at hava eina rentulækking við sær, um vit føroyingar valdu at verða verandi saman við sterka danska gjaldoyran- um, antin tað eitur króna, ella euro. Ein var ímóti tí sum allir hinir førdu fram, og tað var føroyski landsstýrismaðurin í fíggjarmálum, Karsten Heðin Mortensen, løgtingsmadur Hansen. Nei, segði hann, tað kemur ikki uppá tal at fylgja euroinum, uttan mun til, hvat danir gera. Og helst skuldu vit heldur ikki fylgja donsku krónuni, hóast danir velja at hava hana. Men hann legði dent á, at Føroyar skulu knýtast tætt at einum ella øðrum sterk- um gjaldoyra, hvat tað so verður fyri eitt gjaldoyra. Ein og hvgr má ganga út frá, at tað sum sagt verður í eini slíkari sending er tað sum er rætt Men út frá tí sum lands stýrismaðurin í fíggjarmál um segði, so er lítið, fyri ikki at siga einki tosað í landsstýrissamgonguni um nakað sum helst. Tosið um fullfeldi er sprottið í einum ella ødrum formi fyri undirlutakenslu, ella eini trongd at fáa vald. Tí er fullveldistosið einki annað enn ein såpublødra, sum ikki kann annað enn bresta. Heðin Mortensen, tingmaður Sambandsfloksins