týsdagur 3. november 1998síða 8

0 Nr. 208 — 3. NOVEMBER 1998 SB mmm VOINØADIABID SØSTER SE fh dåb die de se. ur je DD lr 5 JE a B.S ges Poe BL ud tidindabladid Tjooveldismenn hava rætta svarið, men tíverri hava teir stillað ein skeivan spurning! Tjóðveldisflokkurin hevur í meira enn eitt mannaminni júkað upp í saman at loysing og tjóðveldi er einasta loysnin hjá føroyingum. Tað siga teir enn, bert við teirri broyting at nú kalla teir tað suverenitet og fullveldi. Hetta er tað einfalda svarið hjá hesum flokki uppá allar politiskar samfelagsligar spurningar. Einfalt, men demagogiskt, Spurningurin er nú, um vit royna at fara eitt sindur afturum, hvat ið tað veru- iga er, sum tjóðveldismenn sv ra uppa ge hvat teir halda vera hevuðsproblem- ið í føroyska samfelagnum Í Ikki-eksisterandi spurningar Teir tosa um hjålandaveldi, um danska kúging og um danskt yvirharradømi og summatíðir eisini um eyð- ræning. Stór og flott orð, men eisini álvarsligar ákær- ur. Eg havi kent so nógvar tjóðveldismenn og hoyrt hetta so ofta. Men sjáldan kemur tú djúpar! ella longri, líkamikið hvat tú spyrst um Eru Føroyar eitt hjáland? Har til er svarið stutt og greitt nei! Sjálvt orðið "hjå- land” er í grundini eisini ein misskiljing. Tað verður brúkt í tydninginum “kolo- ni”, soleiðis sum tey euro- peisku stórveldini fyrr høvdu koloniir i Afrika og aðrastaðir, sum europeisku londini drógu stór rikidømi burturúr, eyðrændu. Teir píndu bæði skattir, arbeiðs- kraft og nåttårurikidømi burtur úr koloniiunum. Hesi lond høvdu at kalla einki hevdu at siga sjálv, eingilsk- menn, franskmenn og port- ugisar høvdu yvirvaldið Fólkið har og frælsisrersl- urmnar vóru kúgaðar við vápnamakt. Føroyar eru eingin "koloni” Føroyar vóru fyrr norskt skattland, seinni danskt “biland", sum skal skiljast í mun til sjålvt kongariki, hertogadømini í Sudurjyl- landi og so "bilandene”. Og tað munnu vera fleiri hundr- Regin settur leiðari að ár síðani, at naka ríki- dømi er drigið burtur úr Før- yyalandi, heldur hevur tað i meðal verið hin vegin Monopolhandilin gav næst- an altíð hall. Í nýggjari tíð (aftaná Heimastýrislógina) betalti danski staturin tað fyrstu tíðina stór målsøkir sum skúla, heilsuverk, og annað. Seinni bleiv hetta broytt til blokkstuðul, sum føroyska styrið sjålvt kundi umsita. Og tað hava teir so gjørt. Kúging og eyðræning?? So Føroyar eru als einki hjå- land, og als eingin 'eyåræn- ing” er farin fram í nýggjar! tíð. Beint tverturímóti. Gjalda ongan skatt til móð- irlandið, hava ikki verju- skyldu, men hava øll privi- legiir (fyrimunir) sum rik- isborgarar Føroyingar hava, um nakar, 'eydrænt móðirlandið. Kolonialisma við mótsettum fortekni? Og ført sin egna, til tidir, klodd- uta politikk å flestum økjum og søpla milliónir burtur (i Råfiskagrunninum, i vit- leysum Heygadrangapro- jektum, ineffektivari og arr- ogantari fyrisiting) Yvirharradømi er eisini eitt skeivt hugtak at brúka í hesum sambandi. Hetta er eitt reint propagandaorð. Danska Ríkið, sum Føroyar eru ein partur av, er eitt væl- útviklað demokrati, við kommunalum, amtsligum sjálvstýri, og hartil koma so heimastýrini í Føroyum og Grenlandi. Ikki alt fungerar perfekt (er tað yvirhøvur møguligt?), Men tað er slett ikki so galið enntá. Men før- oyskir fullveldispolitikkarar eru so ógemeina erkvisnir. Gloymir onkur fremmand- amaður at skammrósa Før- oyum og føroyingum, so er hann settur i frystiskåp beinanvegin. Er onkur so naskur, at siga sannleikan, at hava at, at kritisera, ja so er f.… leysur. “Ongin skal koma her og fortelja okkum nakað". Foroldað orðatilfar So alt tað sentrala orðatil- farið og hugburðurin hjá tjóðveldismonnum er for- oldað og hevur einki við veruleikan at gera. Føroyar eru hvgrki nakað hjáland, tað verður ikki eyðrænt av dønum (men kanska av teimum lokalu kapitalista- bossunum), og yvirharra- dómi, sum tað var kent í Mali, Sudurafrika, Mozam- bique ella Vietnam í sinari tid, hevur ongantid verid praktiserad i Føroyum. Tad er grovt misbrúk av orð- inum, og ein hådan av teim- um milliénunum, sum ver- uliga hava mist lívið i bard- aganum móti veruligum yv- irharradømi og kúging. Ein- asta kuging i Føroyum er tann andaliga, sekteriska og so kvinnukúgingin. Rætt svar uppå skeivan spurning Men setur tå spurningarnar: Hvussu sleppa vit burtur år hjålandastøduni, av vid eyðræning, yvirharradømi og kúging, so er rætta svarið loysing og tjóðveldi, ella í tí nýggja "up- sheinaða' propagandamálinum: full- veldi og suverenitet. Men spurningarnir eru skeivt stillaðir. Vandin við hesum er so, at tjóðveldissvarini ikki loysa nøkur verulig probl- em. Hevur tú eina skeiva ella forfalskaða mynd av Undirvísingar og Mentamálastýrið hevur sett Regin Ellingsgaard í Svínáum sum leiðara á KT-deplinum Undirvísingar- og menta- málastýrið hevur sett Regin Ellingsgaard í Svínáum, í starv sum leiðari í KT-depl- inum undir Undirvísingar- og mentamálastýrinum. Regin Ellingsgaard hevur m.a. tikið prógy sum lærari í 1972, heimaskiparaprógv í 1973, ársskeið í psykolog- pædagogik og Datalæru í 1975/76 og onnur skeid, sum m. a. eru innan elek- tronikk og dåtulæru Regin hevur starvast inn- an føroyska skúlaverki síð- ani 1972. Regin var i far- loyvi år starvi sinum sum lærari við Felagsskúlan á Oyrabakka frå 1983-85, tå hann var undirvisari i P/f Data. Síðani 1989 hevur Regin verid lærugreinaråd- gevi í teld á Landsmidstød- ini fyri Undirvisingaram- bod. Regin Ellingsgaard hevur starvast við fóroyska fólkaskúlan síðan 1972 skrivar Rolf Guttesen m. a.: veruleikanum, so kann pol- itiska framferðin, sum byggir å hesa følsku veru- leikamynd, vera til 6bøti- ligan skada. Ein mynd: fert tå f fjørd- in, og tå heldur (å følskum grundarlag) at tad eru kyrr- indir, men veruleikin visir, at tað er vestfallbroddur, ja so stendur illa til. Relevantir spurningar! Loyvt má mær vera at spyrja: Hverjar samfelagsligar spurningar og verulig pro- blem loysir fullveldissnakk- ið? Vera lønirnar settar upp? Verður aldurdómurin trygg- ari? Kemur landið í eini tryggari stóðu í heimspoli- tikkinum? Fer býrokratiið í lands- umsitingini at fungera betri í mun til borgaran? Verður fiskarípolitikkurin betri? Kemur meira upp úr sjón- um? Verður sjóverjan eff- ektivari? Kann samfelagið um ngkur fá ár klára seg uttan blokkstuðulin? Hvør fær víðari ræsur? Fáa Føroyar betri marknað- aratgongd? Standa Føroyar sterkari í Marktrætuni við Bretland? Fer eitt vøggu- stovupláss at kosta 6000 kr. - um vikuna, sum í Bret- landi? Verða livsmøguleikarnir stórri? Verður framtíðin tryggari? Fáa borgarnir víð- ari ræsir? Verður solidariska vælferðarsamfelagið styrkt og moderniserað? Ella verður tað avmonterað fyri at klára “fullveldið"? Veður landið ríkari? Eg dugi ikki at síggja tað. Tá spurningurin er skeivt settur ella als ikki er rele- vantur, so kann svarið vera KT-deplinum — Tá spurningurin er skeivt settur ella als ikki er rele- vantur, so kann svarið vera hvat sum helst. Tað kann vera væl formulerað, tað kann ljóða gott, tað kann kanska eisini hava politiskt propagandavirði. Men tað kemur aldri at loysa nókur verulig samfelagsmál, sigur Rolf Guttesen hvat sum helst. Tað kann vera væl formulerað, tað kann ljóða gott, tað kann kanska eisini hava politiskt propagandavirði. Men - Tað kemur aldri at loysa nøkur verulig sam- felagsmál. Rolf Guttesen 2. November 1998 virksemi Ni er nakað fráliðið, síð- an vit hoyrdu nakað frá | landsins myndugleikum | um gongdina í oljumál- inum. Oljufeløg og onn- ur áhugað fyrireika seg til at fara undir at leita eftir olju og gassi við Føroyar og til tað sum av hesum virksemi stendst. Bjartskygni er stórt, men hvar standa vit veruliga og hverjum bíða vit eftir áðrenn farið verður undir royndar- boringar? Til tess at fáa greiðu á hesum máli, skipar Suð- urstreymoyar Sjålvstyr- | dåsfelag fyri fundi á | landsbókasayninum Eyðun fer at síga frá um kolvetnis- mikukvøldid 4. nov. kl. 19.30, har landsstyris- maðurin í olju- og um- hvørvismålum Eyðun Elttør fer at leggja fyri um evnið: Kolvetnis- virksemi vid Føroyar. Fundurin er almennur. f samband vid umrødu f fjølmiðlum fyri stuttum um, at Framtaksgrunnur Føroya ikki er hugaður at taka lut í verkætlanum undir 3 mió. kr., skulu vit siga frá, at hetta er ikki rætt. | Framtaksgrunnur Før- oya hevur gjørt fløgur í verkætlanir undir 3 mió. kr. og er eisini minni- lutapartaeigari í fyritøk- um vid væl minni nom- inellum partapeningi. Tórshavn, tann 30. oktober 1998 Niels Dann West, Framtaksgrunnurin ger eisini iløgur í smáar verkætlanir