mikudagur 4. november 1998síða 2

| Jan Muller Jonhard Hammer | Blaðstjóri: Blaðfólk: | Eiríkur Lindenskov tA siðar: Sd > internet: www.sosialurin.fo SM ur Tróndarson | Turið Kjølbro Niclas Johannesen ítróttarskrivari: Emil L. Jacobsen Myndamenn: Jens Kristian Vang Alvur Haraldsen Gransking Oddagrein EITT gott må sigast um granskingarupp- skotið hjá Helenu: tað skapti eitt neyðugt kjak um gransking her á klettunum. EITTHVORT framkomið samfelag hevur eitt granskingarumhvørvi fyri neyðini. Hetta skapar gróðrargrundarlag fyri lang- siktaðari sunnari menning. | veruleikanum hava vit í fleiri ár havt fólk við forleika og áræði at granska. Nakað er komið burtur úr á tí mentunarliga og náttúruvísindaliga økinum. STØRSTA forðingin hevur verið peninga- mangul. Nú sær út at verða oðrvísi. Ut- lendingar hava nú áhuga í at seta pening í foroyska gransking. Hetta hevur sínar avgjørdu fyrimunir. Men pengar skulu handfarast við skili. Eisini granskingar- pengar. Higartil hevur tað oftast verið so, at ein stovnur sjálvur hevur sekt sær stuðul til gransking av einum og hverjum slag — ofta rakstrarískoyti til stovnin — og so hevur verið granskað. Neyvan hevur nekur skipað granskingarmynd verið til staðar NU sær út til — m.a. takkað verið nøkrum vaknum tingmonnum — at føroysk gransk- ing fær skipaðar umstoður. Landsstýris- maðurin í granskingarmálum skal nú koma við neyðugum lógum fyri okið, og aftan á tingviðgerð skuldi so verið greitt. Hetta tekur sína tíð, men tann tíðin, ið er neyðug, má brúkast, tí her er talan um arbeiði við longum sjónarringi og harvið stórum skaðavirkningi, um ikki rætt verður atborið. ENDAMALINI við føroyskari gransking eiga at vera fleiri. Fyrst og fremst skal miðjast ímóti einum vísindaligum úrsliti, ið antin kann gagna einsamalt ella sum partur í einari heild. | oðrum lagi eigur hon at geva samfelagsligt gagn. Tað ger hon, um hon mennir tað fólk, ið arbeiðir við gransking og fær vælútbúgvið fólk til landið. Í triðja lagi má miðjast eftir, at gransking gevur eitt vinnuligt úrslit fyri For- oyar. Hetta seinasta kann blíva ein trupul- leiki. Vit hava tíverri ikki traditión fyri, at vinnufyritøkur í størri mun sleppa upp i vísindaligar granskingarverkætlanir. UM vit hyggja at hevuðsvinnuni, so er ein múrur av mistrúgv ímillum vinnu og vís- und. Hetta er spell. Vónandi verður hetta broytt sum frá líður. Her er ein stór upp- gáva hjá vísindastovnum og gransking- arráði at syrgja fyri at hava áhugaðar vinnufyritøkur við í granskingarætlanum, soleiðis at hesar fáa innlit í og møguligt gagn av gransking, ið fer fram í okkara landi. Hetta verður gjørt í ollum ødrum londum, so hví ikki 7 i um, so hvi ikki her? Sosialurin - Sosi Bústaður: 26. Arg Argjavegur 26, Argjum Postadr: Postsmoga 76, 110 Tórshavn i, uppseting og prent: alurin Telefon: 311820 Teletax. 314720 e-mail: post & sosialurin. fo Jú fleiri folkatingsmenn… Jú fleiri Nyruppar og fólka- tingsmenn teir senda - ella tit bjóða hendanvegin, jú meira fullveldissinnað verði eg, og vóni eg at øll, og kanska fleiri enn tey, ið valdu tjóðveldisflokkin við seinasta val - hava tað somuleiðis Hví eru teir so altråir at koma hendanvegin við >skrekkkampanju<? Okkurt býr undir hjá teimum, og okkurt síggja teir seg kunna brúka Føroyar til, um ikki í dag so eitt sindur seinri. Hvat í verðini skulu teir annars við Føroyum, - tann vanligi danskarin, sum bert hevur fingið inn í høvdid, at vit brúka teirra skattapen- ing, ynskir okkum har sum piparið grør, - samb. fitta lesarabrævið: »Danmark bør kappe navlestrengen til færingerne. De har - på kre- dit - lavet en infrastruktur, der efter danske forhold svarer til en sekssporet mo- torvej ud til »Lars Tynd- skids hønsehus«, undir- skrivad av Th. Brobjerg, Birmavej 25, København S Oli Breckmann segði undir viðgerðini, Føroyar sum fullveldi: >Vit hava ikki ráð, at hava samband við Danmark<. Eg veit ikki, hvussu hann meinti tað, men ádú, sum hann hevði rætt. Vit hava nú ár eftir ár kopierað Danmark, sum er innanfyri EU. Tað verður ov nógv at viðgera øll kopiin: - MYG 'ið - samtíðarskattin - karensdagar - Idehúsbygn- ingar - stjórarnir hjá F. Nor- mann Christensen - Tele- danmark o.s.v. men lat meg bara, eftirsum ein maður í fimmaranum gjørdi grin við posthúsinum, sum føroy- ingar hava yvirtikid og ikki megnaðu at fáa at geva yvir- skot - taka tað sum dómi. Posthúsið er eftir mínari hugsan so peredanskt og EU'skt, sum tað kann verða, tó undantikið at adressukort o.a. eisini hava føroyskan tekst. Skal tå hava ein pakka frá posthúsinum, fær tú fyrst eina grøna fráboðan - síðani eina gula við toll, MVG og Gatt tolli - (hvat er t.d. gatt tollur? er tað nak- að føroyskt?) - so kanst tú fáa pakkan, um hann kostar minni enn 3.000 kr. annars skal tú útgreina hvønn ein- asta lut í nettovekt til toll- avgreiðsluna. Eg hevði einaferð samlað evningslut- ir (skúli), so sum blýantar, penslar, litir, viskileður o.a. undir eina vekteind, men fekk tað sørindansemeg aft- ur í høvdid - rættað, har tað nú stóð nakað soleiðis: 2,7 kg. av viskileður - 1,9 kg. blýantar o.s.fr. Eg kundi hugsa mær, at sæð tann før- oyingin, sum fór at skriva Jú fleiri Nyruppar og fólkatingsmenn teir senda - ella tit bjóða hendanvegin, jú meira doktararitgerð um, hvussu nógv viskileður føroyingar hava nýtt, síðan Danmark kom inn í EU. (Hetta er av- gjørt eingin ábreiðsla til tykkum, sum arbeiða á post- húsinum, tvgrturímóti haldi eg hetta vera óneyðugt »putl«, sum verður lagt omaríá tykkara veruliga neyðuga arbeiði). Hyggið her: »Bønin Faðir vár, hevur 50 orð, tey 10 boðini og amerikanska mannarættindayvirlýsingin hava 300 orð. Men eitt EU- direktiv um KARAMEL framleiðslu, hevur ikki færri enn 26.911 orð. Jú! tú læs rætt! karamellur (fløtakara- mellur). Hetta kann man kalla proportiónskeiking. Skulu vit hava eitt før- oyskt posthús, skal tað vera føroyskt, og tá hevði tað óivað givið yvirskot - eitt adressukort við einum pakka til Australien, og pakkin hevði komið líka skjótt fram, sum nú við 4 kopium aftrat. Hvor krevur annað? Vit eru ikki í EU og hava onga orsøk at nýta EU direktiv, við so villum bureaukratiið, sum koyrir vanliga Palleba um koll av strongd, harafturímóti eiga vit at vísa, at vit eru eitt fólk, ið vil hava okkara egnu skipan, og íkki altíð >bogna< undan og taka upp tað ið DK og EU krevja. Hvussu ofta hava vit ikki broytt okkara FØ, tí tað ikki passaði hinum londunum. Gera íslendingar sovorðið? Ja, um teir so gera, so standa vit sterkari við at vísa okk- fullveldissinnað verði eg,sigur Elin Dahl Johannesen um við pannuni hægri uppi Hetta við >at man má fyri at kunna selja, keyp aog verða uppii«, er ivaleyst bara nakað, vit billa okkum. Danmark og Brussel eru ikki einastu stød, ið keypa og selja, og fyri alt tað, so liggja Føroyar so mitt fyri, sum nakað annað land, í fríðum reinum sjógvi. Eg havi t.d. hoyrt frá svenskum tjóðbankastjóra, at føroy- ingar høvdu staðið seg best, um vit hava haft okkara egna gjaldoyra. Hvussu nógvir føroyingar munnu vera samdir við hann? Skulu vit hava fullveldi, mugu vit liva føroyskt, og tá høvdu vit livað væl verið vís í tí... Kærleikin til móð- urlandið telur meira, enn at búgva í glæstriborg við ein- um Mercedes uttanfyri. Ein grikskur filosoffur spákaði sær ein dagin á markedsplássinum í Athen. Aftaná at hava eygleitt allar vørurnar, ið vóru til sølu segði hann: >Sum tað eru nógv ting í verðini, sum eg saktans kann vera fyriutt- an<. Og ein dagur í SMS eigur at vekja somu fatan okkara millum. Tað eru so mong ting, vit kundu ynskt okkum at átt; men vit kunnu meira enn so vera tey fyri- uttan og liva lukkuliga hóast alt. Okkurt vinnandi er við lítlu Føroyum, verið vís í tí, annars høvdu ikki allir hig- artil fólkatingsmennirnir verið her, og leggið til mer- kis, smáhóttanirnar!! Eingin vetrartyrluflúgving, stórt avgjald til føroyingar, ið flýta til DK við bili. Tað kemur meira, tað eri eg vís í, men tað ræður um at vera vakin og lurta. Eg skal enda við at siga, sum omma segði við abba: »Gevst ikki Jóannes< - »Gevst ikki Høgni«. Jóannes bóndi var gamal og doyði stutt áðrenn fyrstu loysingina í 1946 - tú ert ungur og vitugur, og hevur nógv fólk aftanfyri teg, sum vit vóna ikki fara at svíkja nú. Tað harmar meg, at tínir lestrarvinir úr DK, stinga teg í ryggin í bløðunum, ístaðin fyri at tosa við teg og rætta tær eina hjálpandi hond. Elin Dahl Johannesen Lesið eisini Sosialin á Inte- WwWw.sosialurin.fo