hósdagur 19. november 1998síða 2

| 8 Tingfundirnir út til fólkið - frålikt tiltak Oddagrein SJÓNARP FØROYA hevur saman við formans- skapinum á Føroya Løgtingi gjørt av - fyribils sum ein roynd - at senda tingfundirnar beinleiðis út til Feroya fólk. Í fyrstani verður bert ljóðið at hoyra, men sum frálíður verður eisini mynd úr tinginum. Hetta er eitt frálíkt tiltak og skulu bæði sjónvarpið og tingleiðslan hava rós fyri hetta skilagóða stig. Í eini tíð har álitið á ikki bert politikararnar men eisini á alla ta politisku skipanina sum heild hevur verið sera lítið og ringt, er tað bæði rætt og gott, at stig verða tíkin til tess at bøta um hetta vána álit. Beinleiðis sendingar úr tinginum kunnu vera við til at byggja uppaftur álitið á okkara politisku skipan. Tað er greitt at skulu vit føroyingar til at taka sterri ábyrgd av okkum sjálvum, so er alt- avgerandi, at kluftin millum politikararnar og vanlig fólkið má verða fylt uppaftur. Tað er vissuliga neyðugt at byggja brúgv millum tingið og so fólkið, nú eftir at so nógvar brýr vórðu brendar í 80- unum og í 90-unum við. EIN kann so spyrja, hvussu beinleiðis sendingar úr tinginum kunnu beta uppá mista álitið! Sjálvandi skal hetta hetta takast við fyrivarni. Her er talan um nakað nytt, sum vit mugu venja okkum til. Hetta krevur avgjørt nakað av tingmonnum og somuleiðis at okkum aðrum, sum lurta. Tvs. at sendari og móttakari mugu vera í lagi. Samskiftið má vera í lagi. TAÐ at øll fólk her á landi kunnu hoyra og síggja tingmenn, hverja ferð teir vísa seg og opna munnin í tinginum er ein rættiliga stór broyting fyri ikki at siga kollveltandi broyting. Tað kann hava sínar byrjunartrupulleikar, men vit mugu síggja hetta sum eitt stórt framstig fyri demokratiiið. Hetta kann vónandi hækka stoðið í orðaskiftinum, tað vil helst gera, at tingmenn fara at brúka meiri tíð og orku til at seta seg inn í málini osfr. Men hetta má heldur ikki blíva so stivt, at tingmenn ikki tora at vera seg sjálvir. Tað má ikki blíva so, at tingmenn tá bráddliga gerast robottar. Tað er týdningarmikið fyri viðgerðina, at tingmenn sleppa at siga tað, sum bylgist innan í teimum og harvið eisini av- spegla tað, sum fólk í teirra valdømi siga og hugsa. Men hinvegin kann hetta eisini hakka stoðið í orðaskiftunum og viðgerðunum. HIN parturin í hesum er iurtarin og hyggjarin, ella um tú vil veljarin. Nettup hetta at vit eru eitt lítið samfelag, har tað er so stutt millum tey ymsu liðini í samfelagnum, at informatiónirnar koma so skjótt út til eitt og oll, er ein ótrúligur fyrimunur - fyrimunur fyri at kunna troyta og menna demo- kratiið. Beinleiðis varpingin av orðaskiftum úr ting- inum setir so sanniliga eisini krøv til lurtaran, nevniliga at hann sohvert kunnar seg við viður- skiftini, og her eru so allir miðlarnir av alstórum týdningi, at teir eru við til at upplýsa fólk um málini og so eisini fylgja teimum upp. Kann umredda tiltak fáa vanliga fólkið at vísa storri áhuga fyri samfelagsligum málum, sum í veruleikanum merk- ir at vísa áhuga øllum ti, sum viðkemur einum sjálvum, so hevði verið nógv vunnið. SAMANUMTIKIÐ er hetta eitt avbera gott tiltak. Vit kunnu vera so heppin, at vit fáa, hvor veit, kanska tað mest uppbyggjandi og mennandi orða- skíftið í nøkrum demokratii yvirhøvur, og har eitt av lyklaorðunum er nettup tann so stutti teinurin millum sendara og múttakara. Við hesum dregur tú eitt heilt fólk upp í ikki bert orðaskifti, og Við- gerðina av stórum málum men av ollum gerandis málum, sum so aftur viðvíkja okkum øllum. Latið okkum síggja nakað positivt í hesi royndini okkum øllum til gagns. Og ikki minst tinginum til æru, tí tað eru í síðsta enda vit oll, sum hava valt tingsins umboð. Sosialurin laðstjóri: Einkur Lindenskov Marknaðarleiðari: Jonhard Hammer Joensen, Niclas Johannesen ítróttarskrivari: Emil L. Jacobsen ! 26, Argjum Postadr: Postsmoga 76, 110 Tórshavn Telefon: 311820 Telefax. 314720 e-mail: post &sosialurin fo Lesarabrøv: Føroyingur i utlegd Eg sat og lurtadi eftir einum føroyingi i útlegd, ið tosaði í Útvarpinum. Hesin føroyingurin tosaði føroyskt, og greiddi frå ymiskum, ið hann mintist frá tí tíðini, hann búði her heima. Minnist meg rætt, hevur hann mest sum alla sína tíð búð í Danmark, hevur danska konu og børnini øll uppvaksin í Danmark, tey máttu ikki vaksa upp í Før- oyum, tí so vóru tey oyði- løgd. Sum hann tosaði, skilti eg, at hetta var ein loysingarmaður, ein >tjóð- skaparmadur«. Tad eg festi meg vid, var hvussu forhånisliga hann tosadi um ymiskt, og serliga »Eysturoynna« tad var nak- að ræðuligt, nakað kola- svart, sum man ikki tordi at hyggja at, tað hevði so lítið virði, at tað var ikki hyggj- andi at. Tað, ið meg argaði mest, var hansara háðan móti „eysturoyingum<. Hesin maður var boðsendur at taka ímóti eini sømdargåvu frá mentamálaráðharranum uppá 150.000 kr., fyri hvat? Var tað fyri at verða tjóð- skaparsinnaður, ella sum føroyingur í útlegd ella hvat? Hann hevur so ikki lagt rygg til í Føroyum. Eg haldi, at Signar á Brúnni, mentamálaráðharri, mátti sæð onkran av okkara egnu líka væl skikkaðan. Vit eiga nakrar av allarbestu útróðrarmonnum her í oynni, sum rógva líka vest- ur um Mykines við smábát- um, eitt nú Jonhar við Glúpi, bara fyri at nevna onkran. Skiparin á Boða- steini ið hevur brotið upp úr nýggjum, fyri ikki at tala um skiparnar á >Tróndi í Gøtu« ið fiskar 330-340 dagar um árið. Hettar eru bert nakrir menn, ið høvdu uppiborið eitt herðaklapp. Eysturoyggin hevur klára seg væl, so hon er einki at gera gjøldur burtur úr. Nei, skalt tú tosa um tjóð- skap og loysing og at ráða sær sjálvum, so skalt tú hava danska løn, danska konu og ikki um at tala danska pensión, tá kanst tú rópa hart og veipa við ørm- unum. Vinarligast Dánjal H: asen Føroyska dunnan í vanda Føroyska dunnan er minni enn aðrar, men hevur nógv kjøt á. Sama er við fóroysku gásini, ið m.a. danir fegnir vilja hava fatur á DAGFINN OLSEN Í hesum døgum verður nógv tosað um arvagransking, men ikki eru øll, ið bert geva kjakinum um gransk- ing og skráseting av føroy- ingum gætur. Mong eru tey, ið fáast við at verðveita ym- isk sløg av fugli og djórum, ið hava serføroyskan dám. Ein teirra, ið vísir hesum alstóran áhuga, er Arnfríð Hentze í Vági. Sjálv fæst hon m.a. við at halda kalkun og dunnur. Sjálv vil hon fegin hava fatur í føroysk- um dunnum, men tær gerast færri og færri og eru ringar at fáa fatur í, heldur hon. Arnfríð Hentze sigur, at føroyska dunnan er í vanda, nakrar eru á Garðinum uppi í Hoyvík, ið er eitt slag av livandi savni. Hon fegnast um arbeiðið, ið Andreas Reinert og onnur gera, fyri at varðveita og skráseta før- oysku dunnuna. - Føroyska dunnan stavar ivaleyst frá villdunnuni: hon er minni enn aðrar, men hevur nógv kjøt á, hon kann hava allar litir og gongu- Lesið lagið er sum á villdunnu og hon rótar nógv. Harumframt verpur hon hvít egg, greiðir Arnfríð Hentze frá. Gásin Eisini føroyska gásin tykist vera í vanda, tí hon er blandað so nógv við onnur sløg. Føroyska gásin stavar frå villgåsini. Hon fær meira fødi nå enn ådur og er tað Oivad tesvegna, at hon eisini fær fleiri ungar nå - eini 12 í móti eini 8 fyrr. Undir krígnum vórðu m. a. japanskar gæs blandaðar uppí tær føroysku. Velid peikar uppeftir å føroysku gåsini og nevid meira niðureftir og liturin er mest morðreyður og grá- ur. Ein av góðu eginleiku- num er eisini, at hon ansar ungunum sera væl. Arnfríð Hentze heitir á fólk um at hugsa seg um, áðrenn tey seta við, tí annars kunnu t.d. hesir eginleikar fara fyri skeyti. Skráseta stammuna Hon vísir á, at tað er av eisini Sosialin å Netinum www.sosialurin.fo stórum týdningi at fáa skrå- sett stammuna, so fólk t.d. kunnu fáa egg og ungar. Hetta arbeiði eru Andreas Reinert og onnur í holt við. Somuleiðis verður arbeitt við at skráseta eitt nú før- oysku kúnna. Eisini har er bland komið í, eftir at byrj- að varð at innflyta sáð úr Noreg fyri einum 30 árum síðani. Arnfríð Hentze vísir á, at m. a.danir fegnir vilja hava hendur á føroysku gåsina, tí nógv kjøt er á, hóast hon er minni enn aðrar. Somu- leiðis vísir hon á, at í Dan- mark letur staturin nógvan pening til arbeidd at varð- veita ymisk donsk djóra- og fuglasløg. Arnfríð Hentze heitir á fólk, ið fáast við slíkt, og sum annars hava áhuga, um at vísa arbeiðinum at varð- veita føroysku dunnuna og gásina ans og at seta seg í samband við tey, ið fáast við hetta arbeiði. - Tað er spell, um slagið ferst og 6ivad er eisini stórt virði í hesum, sigur Arnfríð Hentze. ráðgeving og óbindandi tilboð verða givin upp á vindeygu, hurðar og havastovur úr plasti ella aluminium ALUMINIUM OG PLASTVIRKIÐ P/F Tlf. 31 8796 = Fax 31 8746 Í Svanga 23 + FR-100 Tórshavn Verkstaðið er í Gøtudali | LL