mikudagur 25. november 1998síða 5

Nr. 224 — 25. NOVEMBER 1998 tíðindablaðið S0OSs/2lun Justi Poulsen í Havn kollveltandi åbøtur á bjargingarbát: Uppfinning kann bjarga túsundtals mannalivum Hóast verandi gummibjargingarbátar eru tað tryggasta og besta vit hava i dag, so kunnu åbøtur, sum føroyski uppfinnarin, Justi Poulsen úr Havn, hevur funnið fram til, gera bátin nærum 100% tryggan, og harvið kunna bjarga túsundtals mannalívum í framtíðini JAN MØLLER Havnarmaðurin Justi Poul- sen hevur fingið patent í Danmark uppá ein nýggjan gummibjargingarbát. Hesin er innilokaður við upp- komuslúsum á báðum síð- um og við serstakari skipan fyri at koma umborð úr sjónum. Uppfinningin er rættiliga hugvekjandi og kann fáa stóran týdning fyri trygdina á gllum heimsins høvum. Trupulleikarnir vid dags- ins gummibjargingarbåtum eru, at båturin oftani vendir øvugt vid botninum uppi, tå teir koma á sjógvin. Hetta hendi m.a. í fleiri fórum, tá ferjan Estonia sakk í Eyst- ursjónum herfyri og fleiri hundrað fólk sjólótust. Nú hevur so Justi Poulsen gjørt nakrar ikki sørt koll- veltandi broytingar í ver- andi gummibjargingarbát- um, sum gera, at tú sleppur upp í bátin, uttan mun til hvør síða vendir upp. Tvs. at bátarnir kunnu gerast 100% tryggir í mun til í dag, har tað er so, at umleið helvtin av teimum vanligu gummibjargingarbátunum venda botnin uppeftir, tá teir eru blástir upp í sjónum. Í kulda og vánaligum veðri er tað so gott sum 6møgu- ligt at fáa ein gummibjarg- ingarbát aftur á beint og at koma uppí hann liggur tú í sjónum. Ein loysn uppá hend trupulleikan er ein vatn- tættur innilokaður bjarg- ingarbátur, sum er symetr- iskur um sín egna longdar- ása og við sama tali av vatntøttum innkomuslúsum á hvørjari síðu, soleiðis at tå gjøgnum slúsurnar kann koma turrur inn í bátin, líkamikið hver síða av bátinum vendir upp. Torført at koma upp úr sjónum Ein annar trupulleiki við vanligu bjargingarbátunum í dag er tann, at tað er næst- an Omøguligt hjá fólki í sjónum at koma upp í bjarg- ingarbát, uttan hjálp frá fólki = umborð. Hesin trupulleikin heldur Justi Poulsen kann loysast við, at tað á báðum síðum verður fest nakað, ið líkist eini luftmadrass. Við hesi „luft- madrass“ hevur tú fingið „fast undir fótum“ og kann lættliga klintra umborð, nakað sum er nærum 6gjør- ligt í dag. Gummibjargingarbáturin skal annars kunna blásast upp og goymast á sama hátt sum í dag verður gjørt við vanligu bjargingarbátunum, sum finnast umborð á flestu øllum smærri fórum og eisini umborð á stórri skip- um. Tað eru eini 25 ár síðani, at Justi Poulsen fekk hug- skotið til hesa uppfinning. Tað hevur hann frá roynd- um sínum á sjónum og er princippið tað sama sum við kassanum til páhengara í føroyskum báti, har sjógv- urin bert stendur eina spón upp í kassan. Sama prinsipp verður brúkt í slúsunum á bjargingarbátinum. Justi Poulsen, sum eisini fæst við fleiri aðrar áhuga- verdar uppfinningar, hevur í longri tíð fingið holla ráðgeving frá Tórmóði Dahl, verkfrødingi. Teir hava saman sekt danska „Patentdirektoratið“ um at fáa patent uppá hesa og aðrar uppfinningar. Um- framt hesa hava teir eisini fingið patent uppá eina aðra uppfinning, sum er ein serstakur vegbrunnur. Aftrat tí arbeiða teir við øðrum umsóknum til patent, sum eitt nú hava nakað við oljudálking at gera. Hjálp- armaður teirra er Hans Jacob Beck. Vit eiga nógvar Tórmóður Dahl sigur í eini viðmerking, at tað er ótrú- liga hugaligt og hugvekj- andi at arbeiða saman við monnum sum Justi Poulsen. -Veruleikin er tann, at vit eiga fleiri fólk av hansara slag, sum veruliga hava nakað at vísa fram. Hetta eru fólk við lívsroyndum, og tað er spell, at tað skal vera so torført at koma víðari við uppfinningum, sum tað er í Føroyum í dag. Tað er alt ov lítil hjálp at fáa frá tí almenna, tá eitt nú patentumsóknir skulu ger- ast. Hetta er sera kostnað- armikið og krevur nógv av einum. Skal tú so eisini hava heimspatent, so verður hetta at kosta sera nógv, og hetta kann eingin einstakur uppfinnari klára. Tórmóður Dahl sigur víð- ari, at fæst hjálp til at fara undir at gera eina prototypu, so kann hugsast, at ein seinni framleiðsla kann geva nógv til samfelagið. Hetta átti at havt týdning, nú tosað verður um at finna alternativar inntøkur til fiskivinnuna. Hann heldur sjålvur, at uppfinningin er so mikid tydningarmikil, at tað væl kann henda, at tað í framtíðini fer at verða álagt við lóg at brúka nýggja slagið av bjargingarbáti. Herfyri vóru umboð fyri danska skipaeftirlitid í Før- oyum og frættu tey eisini um uppfinningina. Teir hildu hana vera sera áhuga- verda. Betrað um verandi bát Justi Poulsen, sum eitt skifti var sjómaður og annars hevur arbeitt á Meiðaríinum í meira enn 40 ár, heldur sjálvur, at vit áttu at havt eitt patentkontór í Føroyum. Í hvussu so er áttu upp- finnarar at fingið meiri hjálp frá tí almenna, soleiðis at ein góð uppfinning endaði við eini framleiðslu her á landi tvs. skapti arbeiðs- pláss og inntøkur til sam- felagið. -Er talan um okkurt, sum hevur við fisk at gera, so ber alt til. Men skulu vit í framtíðini bara liva av fiskinum, so verður smáligt í Føroyum. Justi Poulsen ger greitt, at gummibjargingarbáturin, sum vit hava í dag, er ein ótrúlig uppfinning. Tað er tað besta, sum nakrantíð er gjørt innan bjarging. Hann hevur verið ómetaliga hent- ur, hóast hann ikki hevur verið 100% tryggur, tá eitt nú verður hugsað um, hvussu nógvir bátar holvast, tá teir koma á sjógv. So er eisini Óvissan um, at báturin kann koppa í tí ringa veðr- inum. -Verandi bátur er eitt frå- 5 Justi Poulsen, uppfinnari til høgru, í miðjuni Tórmóður Dahl, ráðgevi og vm. Hans Jacob Beck, hjálparmaður. Slúsurnar síggja fremst til høgru Mynd Jan Miller líkt uppfinnilsi. Vit koma so við nøkrum nýggjum aftrat, sum skal gera hann uppaftur tryggari. Justi Poulsen sigur seg hava tosað við nógvar menn, sum hava verið í gummibjargingarbáti. -Teir siga allir tað sama um hetta bangilsi, sum kemur á teir, meðan teir eru í bátinum, nevniliga orsakað av ótt- anum fyri, at hann kann fara runt aftur. -Um tú kemur í ein slíkan broyttan bát, og tú situr í trygdarbeltinum og tú veit, at báturin kann fara runt fleiri ferðir, uttan at tær nýtist at fara úr honum, so er tað sera týdningarmikið fyri alla trygdina sum heild. Kemur tað hartil, at tað kann farast undir fram- leiðslu av einum nýggjum bjargingarbáti, so kann hetta eisini gerast í Fer- oyum. Talan er um hand- arbeiði í stóran mun. Tvær av tekningunum sum vísa part av uppfingini hjá Justi Poulsen.