leygardagur 28. november 1998síða 2

omg de Marknaðarleiðari: Niclas Johannesen Jonhard Hammer ítróttarskrivari: Blaðfólk: Emil L. Jacobsen Eru ant Áki Barholdsen. Jens Kristjan Va F rleiðari: | istian Vang internet: www.sosialurin.fo Sveinur Trondarscn Turid Kjølbro Álvur Haraldsen Orðaskiftið er hjart- að í demokratiinum Oddagrein VIT hava endurtikið hetta aftur og aftur á hesum stað nú í mong ár. Og vit fara at halda fram við at minna á tað. Nevniliga hvussu týdningarmikið oråaskiftid er fyri demokratiið. Tað er í veruleikanum sjálvt hjartað - fyri ikki at siga hjartapumpan - í okkara demokratiska samfelag - tann pumpan, sum setir alt samfelagsmaskin- aríið í gongd, smyr tað og heldur tað gangandi. Stovnar, feløg, virki, ja alt í samfelagnum verður hildið gangandi av tí, sum kemur burtur úr orðakiftinum. Ein kann eisini siga, at orðaskiftið, debattin, kjakið, dialogurin osfr. eru katalysatorurin fyri ollum virksemi í samfelagnum. Og orðaskiftið kann aftur vera so nógv. Tað kann vera samrødan millum tvey ella fleiri fólk. Tað kann vera lesarabrøvini, við- merkingarnar, sjónarmiðini í bløðunum, tað kann vera viðgerðin á tingi ella fundir kring landið av ollum møguligum slag. Alla staðni, har tú hevur orðaskifti - dialogin - gangandi, har grør. Dialogurin - samrødan ella oråaskiftid er í sær sjålvum konstruk- tivur, uppbyggjandi. Endamálið við honum er at byggja upp nakað positivt og skila- gott. At bota um nakað, sum ikki er nóg gott. At stinga út í kortið nakað heilt nýtt tvs. at leggja lunnar fyri komandi ættarlið - at byggja brýr millum fólk og lond - millum einstaklinga áhugamál og samfelags á- hugamål. SVF og formansskapurin i tinginum hava tikið stig til at varpa ut orðaskiftið ur ting- inum. Eitt rætt og slætt fantastiskt tiltak. Nú kunnu allir borgarar í landinum brádd- liga fylgja við hverjum tí einastu orði - meining - sum kemur fram frá landsins hægsta stað. Nú kunnu tey fólkavaldu koma í beinleiðis samband við alt fólkið. Hetta setir krov báðar vegir. Hetta er demokrati í verki. Ein nátúrlig avleiðing av hesum er tann, at tú fær fólkavald, sum nú av álvara gera sítt heimaarbeiði og tú fær borgarar, sum bráddliga fara at visa tí politiska virkseminum ans, ella rættari, vísa sínum egna gerandisdegi, og hvussu hann skal síggja út, ans. Kjarnin í hesum er orðaskiftið. Og sum eina avleiðing kanst tú fáa borgarar, ið fara at leggja seg út í dialogin við eitt nú at seta sínar meiningar á prent. Tú hevur her eitt demokrati, sum livir og virkar. Tað er m.a.í hesum anda, at blaðið hevur havt sum eitt av sínum aðalmálum: at halda lív í og livga um oråaskiftiå.Ein nyroynd er greina- reðin „Feroyar og framtíðin“ hjá Ronnie Thomassen og Gesti Hovgaard. Teir hava her gjørt eitt slóðbrótandi arbeiði, og tað er okkara vón, at hesar greinar elva til eitt gott og breitt orðaskifti. Sosialurin Viðmerking: aa , uppseting og prent: Sosialurin se Argjavegur 26, Argjum hr: Postsmoga 76, 110 Tórshavn Fugl eller fisk I Socialurin den 26. nov- ember 1996 beskæftiger Áki Bertholdsen sig med landsstyrets forslag om at lade udenlandske investorer fá adgang til ateje ind til 49 pct. af færøske opdrætsbrug mod hidtil 33 pct. I artiklen bringer Bert- holdsen uddrag af et inter- view med lagtingsmand Torbjørn Jacobsen, som mener, at der er tilstrækk- elig kapital på Færøerne til at finansiere investeringer- ne i det færyøske erhvervs- liv. Torbjørn Jacobsen men- er således at vide, at deir forlængst er skaffet finans- iering til smoltudsætningen i 1998. Så langt så godt. Men desværre, siger Tor- bjørn Jacobsen, så er kapi- talen ikke tilstrækkeligt ris- ikovillig, thi vi har en bank, som ikke forstår sig på bankvirksomhed, men bær- er sig ad som en gammel sparekasse. Denne konsta- tering har Socialurin fundet så opsigtsvækkende, at man har placeret den ikke blot i underoverskriften men også på forsiden. Konstateringen er imidl- ertid ikke blot opsigtsvæk- kende. Den er også irrele- vant og forvrøvlet. For hvad har bankens udlånsvirk- somhed dog at skaffe med ejerskabet til færøske op- drætsbrug. For Torbjørn Jacobsen har vel ikke tænkt sig, at Føroya Banki skulle købe sig ind i opdrætsbrug- ene som ejer eller medejer? Med lovforslaget åbner landsstyret op for, at de fær- øske opdrættere kan sælge ikke blot 33 pct., men 49 pct. af aktiekapitalen til ud- lændinge. Færøske opdræt- tere får således mulighed for ved et delvis salg at re- duceres deres investering af risikovillig ejerkapital i virksomhederne. For det er jo ejerne, der komme med den risikovilligeå ejer- kapital til virksomhederne - ikke banken. Føroya Banki, og andre långivere kommer derimod med låne- kapital til virksomhederne. Med lovforslaget åbnes der således op for, at ejerne kan trække ind til halvdelen af den risikovillige kapital ud af virksomheden. Væs- entligt mere, såfremt akti- erne sælges til mere end indre værdi. Afgørende for, at denne mulighed ikke svækker det færøske op- drætserhverv er i øvrigt, at de nye aktionærer, være sig udenlandske eller færøske, har egenkapitalen med hjemmefra. I så fald overgår risikoen blot til den nye ak- tionær, og opdrætsbrugets forhold er uændret. Tænker man sig derimod, at de nye aktionærer låner til købet af aktierne, f.eks. í Føroya Banki, så er der god grund til at frygte, at lånet Telefon: 311820 Telefax. 314720 postesosialurin.fo Jørn Astrup Hansen skal betales tilbage med midler, der trækkes ud af opdrætsbruget. Fremgangs- måden, der indeholder ele- menter af selskabstømning, kan under visse omstænd- igheder være ulovlig. Sundt for erhvervet er det under ingen omstændigheder. Jeg vil da nødigt tro, at det er den form for finansi- ering, Torbjørn Jacobsen efterlyser i Føroya Banki. Jeg troede, vi havde lært af 80-erne at egenkapital ikke er noget, man låner. Jørn Astrup Hansen Folkasålin og teldu- grunnurin hjá Pål Weihe I leidaranum 12. nov. eftir- lysir Dimmalætting eina „reaktión< frå okkara po- litikarum f sambandi vid at ídnaðarmálaráðharrin hevði leigað fiskimålastyrinum ein bygning, sum hann ný- liga sjálvur hevði yvirtikið. Tøgn valdaði eisini í ting- inum, tá tað varð avdúkað, at formaður javnaðarflok- sins fekk pening fyri at vera valdur í Suðuroy, >hóast hann ongar eykaútreiðslur hevði, tí hann búði í Havn og bert skuldi brúka einar 5 minuttir niðan í løgtingi«. Dimmalætting sammetir somuleiðis viðurskiftini her við Danmark, har t.d. Ritt Bjerregaard mátti frá sum rådharri, >tí hon hevði búð á luksushotelli á eini ferð til París, og harvið oyðslað við skattaborgarans pen- ingi«, Nevndur verður eisini Kent Kirk, sum >byrjaði sín politiska rutsjetúr, tí hann varð lagdur undir selskabs- tømning«. Hvønn Dimma- lætting her sipar til er valla ringt at skilja. Men hvat hevur so alt hetta við okkara >fólkasál< at gera? — vil onkur helst spyrja. Jú, í orðaskiftinum á tingi um ættarbregði og teldugrunn við ættargransk- ing vildi Bjarni Djurholm (skilti eg hann rætt) í einum aftursvari til Marjus Dam vera við, at umrødda gransking einki hevði við »sål« at gera. Hertil er at siga, at nógvar sálarsjúkur og >psykosomatiskar< sjúk- ur (samspælið millum likam og sál) eru arviligar, og tað er kent, at júst tílíkar sjúkur í dag vinda meira og meira uppá seg, og við teimum í kanska enn stórri mun sølan av sálardoyvandi heilivági. Vit góðtaka, at langomma okkara hevði likamligt lýti, men royna sum frægast at krógva, at langabbin var sálarliga brekaður. Tá tað ikki júst snýr seg um átrún- að, so eru orðini >sál< og »andi« mest sum tabuorð í Føroyum. Ert tå sannførdur um, at tad fremst er arvur og um- hvørvi, ið myndar manna- lyndið, so átti tað í dag verið lagamanni at kanna arva- streingirnar hjá monnum sum t.d. Hilter og Stalin. Kanska kundi tá sigast okk- urt um hvørji sålarlig ættar- bregði, ið liggja til grund fyri tílíkar valdsharrar, hóast tyning av 10-tals mió. ødrvisi hugsandi menniskj- um, kortini fingu onnur 100-tals mió. ødrvisi hugs- andi menniskju at fylgja teimum við fagnaðarrópum. Hugsjónin her er kanska utopisk, men hví ikki vera á tí tryggju síðini og krevja, at áðrenn kanningin hjá Pál Weihe verður framd, má hann og annars øll tey, ið koma at hava teldugrunnin um hendi, kunna prógva yvirfyri sidsemisnevndini, at teirra arvastreingir eru sålarliga lytaleysir i 5 ætt- arlidum. Tad sigst, at øll kenna øll i Føroyum. Helst vita vit eisini so toluliga væl, til hvønn flokk hvør einstakur gevur sina atkvødu, og undir øllum umstødum eru limalistarnir hjå flokkunum meira og minni tøkir. Hevur tå nå nøvnini, skuldi tf verid lætt at finna fram å serligu sálarligu — ættarbregðini/ »mururnar«, ið eyðkenna t.d. sambands-, tjóðveldis-, javnaðar- og sjálvstýrisfólk, bert við at »para« nøvnini í limalistanum saman við nøvnum í teldugrunninum hjá Pál Weihe og í revsi- skipanini hjá løgregluni. Alt hetta er ikki utopi, tí hóast strangastu forðings- tiltók verða framd, so einki skal leka út, vísa alla roynd- ir, at makt- og pengagirnd er sterkari enn strangastu tagnarlyftir. Urslitid verður tí fyrr ella seinni, at annar- hvør ting- og landsstýris- limur (sama hvgrjum flokki hann er úr) verður >hongdur út< sum ein búrkroppur — Tórmóður Dahl ella tað sum er líka so eyð- mýkjandi í okkara lítla samfelag: verður hildin fyri tann turra gjøldur. Sum skilst skal helst nýggjur fiskivinnumålaråd- harri setast í næstu framtíð. Kvotan fyri >grums< í landsstýrismuruni er upp- brúkt, so skal útskifting fremjast, ger løgmadur klókt í at setti nýggi ráð- harrin er sum frægast lýta- leysur — ikki bert eftir lóg- arinnar bókstavi, men eisini í borgarans eygum. Tormóður Dahl Annika er stjóri Í blaðnum í gjár komu vit av óvart at skriva, at Petur Olivur í Hoyvík er stjóri á Ferðaráð Føroya. Tað er ikki rætt. Annika Joensen er stjóri á Ferðaráðnum, og Petur Olivur í Hoyvík er formaður í strýrinum fyri ferðaráðið. Vit bíða um umbering fyri mistakið. Blaðstj.