mikudagur 11. november 1998síða 11

Nr. 214 — 11. NOVEMBER 1998 n tíðindablaðið SCS2in Miðlabreytin á Eysturskúlanum: Gott við einum steðgi frá ti vanliga - Tað er lætt at lata seg ávirka av fjólmiðlum, um man ikki veit nóg mikið um teir, men við at fáa undirvísing í miðlum læra vit, at vit skulu ikki trúgva øllum blint og at tað hevur týdning at duga at lesa millum reglur- nar, sigur Leivur Persson, næmingur á miðlabreytini á Eysturskúlan- um. TURIÐ KJøLBRO Á Eysturskúlanum í Havn hava tey eina sera áhuga- verda miðlabreyt. Sum orð- ið sigur er miðlabreytin frá- læra í fjølmiðlum, tað vil siga frálæra í samskifti. Í hesum sambandi vóru báðir 10. flokkarnir á Eysturskúl- anum við lærara teirra Birg- iri Kruse á vitjan á Sosial- inum, har tey fingu kunning frá blaðstjóranum um blað- arbeiðið, hvussu tað verður skipað og hvørji viðurskifti dentur verður lagdur á. Spurningarnir frá næming- unum vóru væl fyrireikaðir, nógvir og umfatandi, og blaðstjórin gav sær góða tíð at svara. Endamálið við undirvís- ingini í miðlum er at næm- ingarnir gjøgnum uppliv- ing, framleidslu og greinan menna persónliga eginleik- anum at skilja og nýta miðl- ar. Frálæran leggur dent á, at næmingurin lærir at skilja týdningin, fjølmiðlar hava bæði í egnari og fremmand- ari mentan, so hann við hesi vitan kann menna egið dirvi innan og uttan skúlagátt. Frálæran tekur stødi í, at miðlar, sum eru ætlaðir børnum og ungum, eru vorðnir eins avgerandi tætt- ir í uppalingini sum tættirnir heim og skúli. Fyrsta evnið, ið varð vidgjørt á miðla- breytini við skúlaársbyrjan var nevniliga fyribrigdið ávirkan, grundað á eina 10. x og 10. y á Eysturskúlanum vóru á vitjan á Sosialinum her fyri saman við læraranum á miðlabreytini, Birg amerikanska kanning frá 1977, sum vísti, hvat hevur ávirkan á ungfólk: foreldur, skúli og vinfólk. Kanningin vísti, at foreldur hava størstu ávirkanina á barnið, tá ið tað er lítið, so koma fyrst skúlin síðani vinfólkini inn í myndina, og tá minkar ávirkanin frá foreldrunum. Spurningurin er so, hvar fjølmiðlarnir eru í hesi myndini, tí tað er eyðvitað, at mangt er broytt síðani 1977 hesum viðvíkjandi. $kriva dagbók I frálæruni verður ein so- kallað dagbók brúkt. Hver næmingur hevur sína egnu innbundnu dagbók, har við- komandi skrivar í alla tíðina til hvønn tíma. Til frålæruna f midlum verða evni vald, sum eru av týdningi fyri næmingin, og sum harumframt eru við- komandi sæð í mun til sam- felagskjakið og evnið, ar- beitt verður við í hinum lærugreinunum hjá næm- ingunum. Sum dómi um evni næmingarnir hava ar- beitt við í seinastuni kunnu vit nevna týska valið, elds- brunin í Gøteborg, Pinochet og annað. Teori og praksis Miðlabreytin er bert í 10. flokki. Hon eigur 8 tímar av tímatalvuni, 5 samanhang- andi tímar í teldustovuni og 3 tímar í miðlastovuni um vikuna. -> Nýggja fólkaskúlalógin krevur frálæru í miðlum. - At undirvísa í miðlum krevur, at viðkomandi lær- ari fylgir væl við í tí, ið hendir á miðlagkinum, er tíðindanarkomanur og væl fyrireikaður. Næmingarnir eru ógvuliga áhugaðir og væl motiveraðir. Teir hava áhuga í øllum, sum liggur á markinum til at vera undir- hald. Í frálæruni brúka vit internetið sum avíslesing, har vit leita eftir upplýs- ingum á fýra leitistødum. Vit hava fýra stød, sum vit kenna okkum trygg við, norska Aftenposten, CNN, Washington Post og New York Times. Næmingarnir fáa so uppgávur, har tey til dømis skulu lýsa, hver er Pinochet, hvør var Georg Wallis, sum doyði her fyri og so framvegis. Upplýs- ingarnar finna næmingarnir á internetinum, teir skriva svarið í dagbókina og keld- una, haðani upplýsingarnir stava, sigur Birgir Kruse, lærari hjá 10. x og 10. y á miðlabreytini. - Midlabreytin er í høv- uðsheitum undirvísing í samskifti, har vit skifta mill- um teori og praksis. Grund- stamman í undirvísingini er dagbókin, næmingarnir skriva í. Tað besta hevði sjálvandi verið, at næming- arnir høvdu eina farteldu í part, men tað letur seg ikki gera. Við at skriva í dagbók fáanæmingarnir eisini venj- ing í at skriva við hond, sig- ur Birgir Kruse. Børvísi og áhugavert Leivi Persson, sum gongur í 10. x, dámar væl miðla- breytina. Hann heldur tað er stuttligt at hava slíka frá- læru, tað er annaðleiðis og tað er altíð gott við einum steðgi frá tí vanliga. - Undirvísingin er áhuga- verd og lærarin er væl inni í evninum, vit viðgera. Tað er áhugavert at finna mein- ingina í tekstinum og at læra at lesa millum reglurnar. At ummæla filmir er eisini stuttligt, yvirhøvur at greina, men vit eru ikki altid samd vid læraranum ella innanhysis i flokkinum, hvat alt merkir. Tad er gott at hava fleiri samanhang- andi undirvisingartimar, ti so fáa vit meir burturúr og tá kunnu vit fara onkustaðni út um skúlastovuna, sigur Leivur Persson. Um hann kundi hugsað sær at brúkt frálæruna í miðlabreytini til at farið víðari við, kanska tíkið eina útbúgving í miðlum, sigur Leivur. - Møguliga, við frålæruni á miðlabreytini eru vit í øll- um førum væl betri inni i, hvat hendir innan fjølmidl- ar. Kanska fari eg at læra til journalist, sigur Leivur. Leivur heldur, at tað átti at verið undirvíst í miðlum áðrenn 10. flokk. - Vit hava eitt sindur um iri Kruse Mynd: Jens Kr. Vang Leivi Persson, sum gongur í 10. x, dámar væl miðla- breytina. Hann heldur, at frálæra átti at verið í miðlum í lægri flokkum eisini. fjølmiðlar í lærugreinini Sega og samtíð, men eg kundi hugsad mær meiri enn tad. Tad er lætt at lata seg åvirka av fjølmidlum, um man ikki veit nóg mikið um tað, men við at fáa undirvísing í miðlum læra vit, at vit skulu ikki trúgva gllum blint. Næmingarnir í 10. flokki á Eysturskúlanum halda sum heild, at fjølmiðlarnir Mynd: Jens Kr. Vang. gera ov lítið burtur úr teim ungu. Sjónvarpið hevur so at siga einki til ungdómin og ungdómssendingarnar í útvarpinum eru ov fjasutar - Tær undirmeta tey ungu og har er ov nógv býtt og fjas við. Blødini eru sum so góð, men har er ov nógv av politikki í, men tað er helst einki at gera við tað, sigur Leivur Persson.