hósdagur 12. november 1998síða 2

Cost-benefit Foroyar Føroyar sum eksotiskt reservat Rolf Guttesen ger viðmerkingar til grein hjá Pól Jespersen Oddagrein ORÐABÓKASELJARAR hava gyltar dag- ar. Landsstýrið pakkar sín politik inn í nýggj orð. Tjóðveldi eitur nú fullveldi, frælsi eitur suverenitetur, stig fyri stig loysing eitur nú skipað loysing. Á ja, hevði William Heinesen vitað aftur í verðina... tey fínu í Havn. SEINASTA sprotið í málsliga blómugarði Landsstýrisins kemur frá samferðslumála- ráðharranum. Hann skrivar í Dimmu at bergholið til Gásadals ikki kann gerast, tí ein »cost benefit< analysa vísir, at sam- feråsluiløgurnar aðrastaðir i Feroyum geva meira av sær. Citat slut. FYRI tann orðabókaleysa lesaran kann upplýsast, at >cost-benefit< merkir kostn- aður - nytta. Samferåsluiløgupolitikkur í Feroyum við hasari yvirskriftini merkir stutt og greitt at miðjað verður eftir fullveldinum Tórshavn (fyrrverandi Føroyar). Føroya Løgting, ið fram til nú, ið hvussu so er, hevur verið hægsti myndugleiki, hevur alt- íð stiltigandi verið samt um, at vit skulu hava tað tal av bygdum, ið vit nú hava. Harafturat hevur verið semja um, at fyri- treytimar at liva, skulu so vítt gjørligt vera eins runt landið. SAMFERÐSLUPOLITIKKURIN hevur verið ein hornasteinur undir útinnani av hesum málsetningi. Landsstýrini fram til 1994 høvdu avvegaðar íloguætlanir, har býtt varð upp í iløgur í tættbygd okir (Kolla- fjarðartunnil 0.s.fr.) og útjaðaragkir (Sum- biar tunnil o.s.fr.) Har var so ein linja í tingunum. TIDARSKEIDID 1994-98 er einasta tíð- arskeið síðan heimastýrisskipanina, har eingin samferðslupolitikkur hevur verið. Har vóru bert nøkur fundamentalistisk og hatursfull egotripp. Sostatt hevur nýggi samferðslumálaráðharrin allar møguleikar at leggja eina skilagóða linju á samferðslu økinum. Hann kann ikki byggja á politikkin hjá sínum undanmanni, tí har var eingin politikkur. Sostatt heldur eingin binding. At byggja ein samferðslu politik á, hvat í krónum og oyrum betalir seg best, ber ikki til í Føroyum. Tað kemur at renna ímóti oðrum vindum, ið ikki kunnu metast í krónum og oyrum. OKKARA sjónarmið er, at samferðslu- málaráðharrin eigur at gera eina ætlan fyri samferðslulógina tey næstu 8-10 árini. Síðan eigur hann at fáa sær undirtoku fyri upphæddum og raðfesting fyri minst 2 triðingum av tinginum t.v.s. 3 stórum flokkum. Hettar verður gjørt í oðrum lond- um. Hettar vildi skapt stabilitet í sam- feråslupolitikkinum og fyribyrgt, at politik- ara-katastrofur sum t.d. fyrri samferåslu- málaráðharrin stóð fyri, aftur kundu skatt okið. Sosialurin Tað sær so út (í Sosialinum týsdagin), at ein nýggjur stílur hevur tikið seg upp í politiska orðaskiftinum um Føroya framtíð, um full- veldi, um sjálvstýri, um vælferðarsamfelagið ella nakað heilt annað. Mitt í eini grein, har Pól Jespersen agiterar fyri Føroyar sum fullveldi, sendir maðurin eina persónliga heilsu til mín. Eg kenni ikki mannin, men tað gleðir meg sjálv- andi, at hann hevur lisið mínar greinar, sum hava vidgjørt ta samfelagsligu støduna og framtíðina í Før- oyum. Men tíverri noyðist eg at rætta hann, tí maðurin hev- ur misskilt okkurt og fer rættiliga langt út um eitt rímiligt mark, sum má vera galdandi í politiskum orða- skifti. Hinvegin veit eg væl, at leggur tú til brots í almenn- um orðaskifti, og hevur meiningar, sum kanska ikki eru “in" í øllum politiskum flokkum, ja, so er møguligt at fáa ein frammaná. 1) Eg kenni ikki nakran “bólk av lærdum føroying- um, sum hava til itriv at dríta á landsmenn sínar", sum Pól Jespersen tekur til. Eg kenni meg í hvussu so er ikki sum ein sovorðnan. Nakað annað er, at nakrir tjóðveldismenn, og aðrir við, hava ilt við at accep- tera, at onnur hava eina aðra meining; og enntá tora at siga tað opið. Teir eru erk- visnir, tola illa kritikk, so her hevur Jante-lógin hjá Sandemose fínan gróðrar- botn. Tað er munur á at hava eina politiska meining, og so “dríta á egnar lands- menn". Hugsa tú eisini um tað, PJ. 2) “Upp í saman verður júkað um heimfødiskap, um vánaligar politikkarar..." heldur PJ fram. Eg veit ikki um eg nakrantíð havi brúkt orðið heimfødiskap, eg haldi tad ikki. Men munnu ikki heimfødingar eisini finnast i Føroyum? Ja, vån- aligar politikkarar havi eg nevnt fleiri ferdir. Og er nakar sum vil avnokta, at tad finnast vånaligir poli- tikkarar? 3) ”Um målspurningar, um heimsatlas, um navna- gåvuna”. Her meini eg at PJ tekur okkurt fram sum einki hevur vid politiska orðaskifti at befatta. Men sum landafrødingur (geo- grafur), helt eg meg hava rætt og skyldu at ummæla føroyska heimsatlassið, sum var mær sent til um- mælis. At vit so allarhelst eru ósamdir um hvussu suð- uramerikanska landið Chile skal stavast(Chile ella Kili) gerst ikki við. Men eg skal biðja PJ lesa eina grein í Varðanum sum er umleið tvey-trý ára gomul, har nú- verandi formaðurin í mál- nevndini skrivar eina grein, sum eg fult út taki undir við. Eg veit ikki hvat PJ meinar við, tá hann skrivar navna- gávuna. Hvat sipar hann til?? 4) "Hví eru hesir menn so óglaðir og beiskir"? Hes- ir menn? Eg eigi ikki part í hesum. Eg havi tad uppå allar måtar gott. Gott ar- beiði, góða familju bæði í Brøndbyøster og i Føroy- um. Nógvar vinir og kenn- ingar, sum eg ofta tosi við og vitji. Eg trívist væl á arbeiðinum, mær dámar væl at undirvísa, og fái eis- ini skriva stórri og smærri ting. Og “Sosialurin' hevur víst mær tað vælvild, at taka tilfar frå mær upp. Eg eri glaður og vælnggdur við tilveruna; men tað eru eisini Grót Tónleikasamtakið Grót er eitt nýbyrjað felag, sum heldur til inni í Eysturoynni. Tað vóru nakrir ungir tón- leikarar, sum tóku seg sam- an at stovna felagið fyri uml. tveimum mánaðum síðani og 28. okt. var ein kunnandi og innleiðandi fundur hildin í Losjuni Glottin við Getugjógv. Nógv fólk var til staðar og samtykt var at fara undir felagið. Ein fyrireikandi nevnd varð sett til at gera eina reglugerð, tilevna eina endamálsorðing o.s.fr. Hetta verk er nú so væl á- leiðis komið, at fyrireikandi nevndin aftur hevur kallað til fundar. Hesin fundurin, sum verður í skúlanum í Leirvík, hevur til endamáls, at velja eina nevnd, sum skal standa fyri rakstrinum av felagnum. At viðtaka tær lógir, sum fyrireikandi nevndin hevur sett saman og soleiðis alment stovna felagið. Felagið vónar, at nógv fólk fær komið til fundin, sum verður hóskvgldið 12. nov., kl. 20 í skúlanum í Leirvík, sum áður nevnt. hendingar á leiðini, vísa lívsins álvara. Kanska meinar PJ, at bert tey, sum eru við í halleluja- kórinum og rópa “Fullveldi, tað verði fullgjørt!!” eru glaðir føroyingar. So er ikki. 5) "UppgerØ við egin pol- itisk avrik” heldur PJ kanska er orsøk til at eg gangi runt vid gron. Eg kann avdúka, at eg eri ikki limur í ngkrum politiskum flokki ella felag. Havi ongar ambitiónir um nakra poli- tiska karrieru. Men PJ hevur kanska ta fatan, at øll sum hava åhuga fyri pol- itikki, og skriva politiskar viðmerkingar, eitt nú í Sos- ialinum, eisini ætla sær í Løgtingid og onkuntíð kanska bliva Løgmadur og sleppa at "bestemma”. Nei, so er ikki. Um hann kanska hugsar farnar tíðir, um blað- ið 'Framan' og felagið 'Før- oyskar Sosialistar", so er heldur ongin grund hjá mær at vera ónggdur. Framin hevði í mong ár eitt upplag uppá meira enn 1000. Og tann aktivitetur, sum var í felagnum í langa tíð, kundu føroyskir flokkar kanska lært eitt sindur av. 6) “Rolf...sær Føroyar i framtidini sum eitt eksotiskt reservat". Hetta er ein keð- ilig ákæra, men hon er uttan hald í veruleikanum. Nú kunnu fólk meta so ymiskt. Men her føli eg meg á rætt- iliga tryggari grund. PJ kundi tíkið td. 'Alitid frá Endurreisingarnevndini”, latið Landsstyrinum januar 1994, sum eg eigi ein litlan lut i. Eg meini at nevndin vid felags kraft kom fram til eina reiðiliga góða ana- lysu av støduni í Føroyum í kreppuárunum, og haraftrat vóru fleiri konkret uppskot um atgerðir, sum at kalla allar eru settar í verk. Tank- agongdin har liggur ikki í námind av nøkrum “eksot- sum Fekk eitt kopi av Dag- blaðnum frá 2. november, har Óli Breckmann á sín eyðkenda hátt lovprisar hópdrápsmanninum Pin- ochet. Eg troysti mær ikki at keypa slíkt blað, tískil kopiið. Løgid, sum søgan end- urtekur seg: Oli Breck- mann hávirðir bødilin Pinochet. Pinochet há- Hávirðing av einum bødli Rolf Guttesen iskum reservati". Hetta vur- deri eg bara sum eitt bíligt spark, og eg føli meg als ikki raktan. Gitingar og ill- gitingar føra ongan veg. 7) Men ikki nokk vid ti. Eitt eksotiskt reservat, "har hann og børn hansara kunnu hugna sær i. Tad er so hugnaligt at sleppa ein tår å fjøllini ella ein tår i fjórðin". Nú haldi eg PJ vera langt burturi á heiði, so langt burturi, at hetta ikki uppá nakran máta kann sig- ast at hava nakað við orða- skifti um politisku støðuna í Føroyum at gera. Nú gloymdi Pól sakina. Men annars dámar mær væl at ganga í haganum, á fjøllum og tindum, millum bygdir og í fjørduni. Tað hevur eisini verið ein gleði summatidir at haft børnini við. Men, Pól, tå gloymdi konu mína. Hon er altíð við, tá vit eru á Kirkjubøreyni, í Gåsadali, á Tyrli, á Køtlum, Slættaratindi ella á Skæl- ingi. “Jag tyks best om øpna landskap", sum svenskarin syngur. Rolf Guttesen 11.november 1998 virðir bødilin Franco, sum aftur hálovaði stórbeðilin Adolf Hitler. ; Hevur tå hug, Oli, so gev mær bara ta vanligu bukkuspannina fyri hesar reglur. Eg eri vanur vid slikt frå tær og klædsekk- dreingjum tinum. Fyri meg er tað eitt stórt pluss. Arnbjørn R. Thomsen