mikudagur 2. desember 1998síða 9

Nr. 229 — 2. DESEMBER 1998 tíðindablaðið S0slalurfin Sø donsku-føroysku orðabók- ina hjá Fróðskaparfelagn- um, og tí nýtist okkum ikki hesa nýggju. Men vit vóna, at fólk skjótt fara at skilja, at hesa bókina fáa tey ikki verið fyri uttan. Í orðabókini er ein hópur av frágreiðing- um av hugtgkum, sum vit onga løtu ivast í, at fólk fara at halda eru forvitnislig, sig- ur Annfinnur í Skála. Orðasmíð Málpolitikkurin, ið orða- bókahgvundarnir hava lagt í nýggju orðabókina er ikki tann sami, sum vit finna í orðabókini hjá Fróðskapar- felagnum frá 1995. Tann orðabókin hevur í grundini ikki eina javna linju, tí hon fyri tað fyrsta bygdi á orða- bókina hjá Jóannesi av Skarði og í øðrum lagi á mállinjuna hjá Hjalmari Petersen, sum er ein onnur. Í hesi nýggju donsku-før- oysku orðabókini hava høv- undarnir roynt at funnið før- oysk orð fyri øll donsk orð og hóp av donskum tøku- orðum, men ikki altíð hevur Zakarias Wang, eitt av undangongufólkunum í Stiðjanum, vónar, at danska-fóroyska orðabókin fer at gera, at vanliga málnýtslan verður meiri margtýdd og fjølbroytt borid til at funnid føroysk orð. Tá hava høvundarnir antin eisini í føroysku týð- ingini nýtt útlendska tøku- orðið sum føroyskt leitorð ella roynt á annan hátt at føroyska tey. - I summum fórum hava vit roynt at smíðað orð. Tað, ið eg eri harmur um, er, at vit ikki hava skilað til, at leitorðið er smíðað. Aðra- máta er málið annað og meiri enn bara orð. Vit hava roynt at týða donsku setn- ingarnar til gott mál. Í summum førum eru før- oysku týðingarnar kanska í so fornar, men tá hava vit aloftast eisini aðra týðing á einum meira vanligum máli. - Eitt, ið er óheppið, men sum illa slepst undan, er, at tá ið tú arbeiðir við at gera orðabók úr ødrum máli, er torført ikki so ella so at laga týðingina eftir útlendska málbúnanum. Og tað er júst tað, ið vit hava roynt ikki at gera, men vit hava ivaleyst ikki altíð verið líka hepnir í týðingunum. Hetta vanda- málið er uppaftur torfgrari, tá ið vit tosa um føroyskt, tí føroyskt yður í donskum orðum og donskum setning- um. - Og hvat skulu vit gera við gll hasi donsku navn- orðini? Vit hava roynt at gera føroysk navnorð, men sannleikin er jú tann, at fara fólk at nýta hesi navnorð, so verður tað málinum til lítlan bata. Tí hava vit eis- ini, til dómis: tað at vera hetta ella hatta, heldur enn bara at hava eitt føroyskt r- 0 Orðabókahóvundarnir vóna, at fólk skjótt fara at skilja, at hesa bókina fáa tey ikki verið fyri uttan. Í orðabókini er ein hópur av frágreiðingum av hugtókum, sum fólk fara at halda eru forvitnislig navnorð, sum eingin nýtir ella kennir, sigur Annfinnur í Skála. Vóna góða udnirtøku Tey, ið hava gjørt nýggju donsku-føroysku orðabók- ina vóna, at hon fer at selja væl. - Tað er jú í roynd og veru skilaleyst, at einki fæst burt- urúr slíkum tidarkrevjandi arbeiði. Eg ivist ikki í, at hesi góðu 4 árini havi eg sjálvur lagt eini 6 ársverk í hetta arbeiðið, men enn er eingin króna vunnin. Vit hava fingið dyggan stuðul til hesa orðabókina. Vit hava fingið stuðul bæði frá almennum, hálvalmennum stovnum og frá privatum virkjum. Við ongum stuðli hevði ikki borið til at gjørt hetta arbeiðið. Vit fingu ongan vinning av teirri ensku-føroysku orðabókini, tvgrturímóti fingu vit hall av henni, sigur Annfinnur í Skála. Til spurningin, hvussu stødan hjá føroyingum orð- abókum viðvíkjandi er, sig- ur Annfinnur í Skála, at hann má taka fyrivarni við, at onnur mugu meta um dygdina í orðabókini. - Hetta er fyrstu ferð í søgu okkara, at vit hava stóra móðurmálsorðabók og stóra danska-føroyska orða- Zakarias Wang og Annfinnur í Skála. bók, sum væl og virðiliga fevna um nógv meira orða- tilfar enn bæði føroyingar og danir vanliga nýta. Hetta skuldi havt við sær, at nýt- arin aloftast finnur tað, ið hann leitar eftir, og tað hava vit higartil ikki verið von við. Hetta er stórt framstig. Eg fari at ditta mær at siga, at ikki skuldi verið neyðugt í framtíðini at bróta upp úr nýggjum. Nú eru tvær stórar ordåabøkur á føroyska marknadinum, tvær orda- bøkur, sum lættliga kunnu vaksast um, og sum kunnu verða nýttar í framhaldandi orðabókagerð. Málið má vera, at vit í fyrstu syftu eiga ordabøkur, sum fevna um øll tey stóru evropeisku málini - enskt, týskt, franskt, spanskt og russiskt. Tað verður nógv lættari í framtidini at gera ordabøk- ur, tað skerst ikki burtur. Um nýggja orðabókin hjá Stidjanum fer at gera mun fer tíðin at vísa - Um fjølmiðlafólk og onnur fara at nýta hesar orð- abøkur, so ivist eg ikki í, at okkara danska-føroyska orðabók og móðurmálsorð- abókin ella føroysk orða- bók, sum hon eitur, fara at vera málinum til bata. Men tær eru báðar stórar, og fól mugu læra seg at nýta tær og leita í tolni, tí dømini eru nógv, og kanska ikk: altíð løtt at finna beinanve um leitorði frágreiðingar $ Skála at finnur í viðtal Myndir: Terji Nielsen