mikudagur 2. desember 1998síða 8

tíðindablaðið S0Sjalurin Nr. 229 — 2. DESEMBER 1998 | " føroysk | abók onsk MÅ orðabók Annfinnur í Skála, orðabókahgvundur: Darska-foroyska orðabókin hjá Std udt hevur 78.645 leitarð. Hon er nógs sØrFE EIÐI RYG Ejstr BTOoveN Á Nu- Desk Ordi orðabók úr dønskum sum ski er gjørd in Ikki neyðugt í framtíðini at bróta upp úr nýggjum - Móðurmálsorðabókin og nýggja danska-fóroyska orðabókin fevna væl og virðiliga um nógv meira orðatilfar enn bæði fóroyingar og danir vanliga nýta. Ég ivis eru báðar stórar, og fólk mugu læra seg at nýta tær og leita í tolni, tí dømini eru nógv, hóvundunum aftan fyri nýggju donsku-fóroysku orðabókina hjá Stiðjanum. Tur KJØLBRO Hetta er sanniliga eitt merk- isår í føroyskari orðabóka- ségu. Tvær stórar oråabøk- ur eru komnar út, í summar móðurmálsorðabókin hjá Føroya Fróðskaparfelag og mánadagin kom danska-før- oyska orðabókin hjá Stiðj- anum. Tað eru nógv ár síð- ani vit fyrstu ferð frættu um hesa orðabókina. Tá var danska-føroyska orðabókin hjá Fróðskaparfelagnum ikki komin út Tey eru fýra, ið hava ar- beitt við nýggju orðabókin: Annfinnur í Skála, Jonhard Mikkelsen, Zakarias Wang og Hanne facobsen Og tey eru sera væl nøgd við av- rikið - Mær dámar hana væl Hon hevur passaliga stødd, tá ið hugsað verður um, hvussu stór hon er. Tá ið føroyska orðabókin kom út fyrr í ár, hugsaði eg beinan- vegin, at soleiðis mátti okk- ara orðabók ikki síggja út, tí henda var alt ov stór í vavi. Vit høvdu ikki ráð til at geva hana út í tveimum bindum, so vit máttu gera hana gðrvísi. Vit råddu tí av í fyrsta lagi at leingja hana eitt sindur, soleiðis at blað- síðatalið ikki bleiv alt ov stórt, í ødrum lagi nýttu vit tunt og sterkt pappír. Í triðja lagi nýttu vit smærri bók- stavir, soleiðis at vit fingu 72 reglur á hverjar: síðu, har seinna danska-føroyska orðabókin hevur 57 reglur, og føroyska orðabókin hev- ur 62 reglur, sigur Annfinn- ur í Skála Annfinnur vónar, at for- lagið seinni fær stuðul til at geva orðabókina útaftur í tveimum bindum - kanska enntá í víðkaðari og broytt- ari útgávu - Tey eru nógv sum halda, at enska-føroyska orðabók- in hjá okkum ikki er so stór sum hon í roynd og veru er. Hon er eisini tættskri vað. - Rætt ikki at skunda undir Umleið fimm arbeiðsár eru farin til at gera orðabókina. Fyrst arbeiddu Annfinnur í Skála og Jonhard Mikkel- sen hvør sína helvt av bók- ini og eiga sostatt høvuds- arbeiðið. Hanne Jacobsen hevur eftirvidgjørt alt tad danska í bókini og hevur annars verið hollur danskur málsligur ráðgevi. Zakarias Wang hevur serliga farið um fakorðini. - Tá id eg var liðugur í juli 1995 vóru framvegis mangir óloystir spurningar, bæði viðvíkjandi fakorðum, nógvum føroyskum týðing- um, ið eg ikki var nøgdur við, og danskar orðingar, ið eg ikki var vísur í, at eg rættiliga hevði skilt. Og eingin rættlestur hevði verið enn. Eg eri ógvuliga fegin um, at vit ikki skundaðu okkum ov nógv, tí eg ivist onga løtu í, at okkara orða- bók er betri nú, enn hon hevði verið, um hon kom út í 1995 ella 1996. Eisini kann eg siga, at mín partur er um leið 35% størri nú, enn hann var, tá ið eg varð liðugur av fyrstan tíð. - Høvdu vit ikki havt so góðar ráðgevar og rættles- arar, so høvdu vit ikki hætt- að okkum undir hetta ar- beiðið. Tey eiga øll stórt rós uppiborið, og vit eru teim- um ógvuliga takksom fyri tað megnararbeiði, sum tey hava lagt úr hondum, sigur Annfinnur í Skála. Stersta orðabókin Móðurmálsorðabókin, sum kom út í summar, hevur 65.500 leitorð. Nýggja danska-føroyska orðabókin hevur 78.645 leitorð. Hon er í roynd og veru nógv stórri enn nýggjasta útgávan av Nu-Dansk Ordbog, og hon er helst størsta orðabók úr donskum, sum ikki er gjørd av dønum sjålvum. - Henda orðabókin er meira enn fýra ferðir størri enn tann hjá Jóhannesi av Skarði og einar tvær reisir stórri enn tann hjá Hjalm- ari, sigur Annfinnur í Skála. Annfinnur í Skála sigur, at móðurmálsorðabókin er eitt megnarverk, men setn- ingurin hjá teimum, ið løgdu hana til rættis hevur verið størri og meiri enn bara at gera eina nýtsluorða- bók. - Hon fatar um føroyska málið. Tað vil siga, at hon í stórri mun fevnir um før- oyskt mál sum tað er, og sum tað hevur verið. Okk- ara orðabók fevnir fyrst og t ikki í, at nýggju orðabókurnar fara at vera málinum til bata. Men tær sigur Annfinnur í Skála, ein av fremst um danskt mál nú, og munurin á danska og før- oyska samfelagnum er ikki so stórur, at ein slík orðabók sum okkara átti eisini at ver- ið føroyingum ógvuliga hent í dag. Ikki vera fyri uttan Orðabókahgvundarnir á Stiðjanum stúra ikki fyri, at fólk hava fingið nóg mikið av orðabókum nú. - Tvørturim6ti. Hjá teim- um, ið nýta ordabøkur, koma bgkurnar at styðja upp undir hvgr aðra. Fólk kunnu fara úr aðrari orða- bókini í hina fyri at fáa lýst okkurt neyvari. Kenna tey bara danskt dømi, so finna tey tað helst í okkara. Dent- urin í okkara orðabók er nú- tíðarorð. Fólk fara at finna hópin av tøkniordum av gll- um slag. Tað ið vit í roynd og veru kunnu stúra fyri, er, at fólk siga, at vit eiga