fríggjadagur 18. desember 1998síða 4

4 tíðindablaðið SOSU Nr. 241 — 18. DESEMBER 1998 Tað fær á alvarsligar avleidingar at hækka lønirnar hjå tingmonnum nu — Hetta skapar misnøgd og fer at leggja stórt trýst á alt lónarlagið AK! BERTH >LDSEN — Ætlanin at hækka lønirnar hjå ungm r utt an at I rs ig 1V DÚSIÐNUT g SK 1 » 2 Arbe Jsge varatelag r u at tað fer at fáa á S eiðingar, ur £ ara a EKKA SÍF ar 1ø u UPpskot $ i fyr 5.000 kr. um månadin lis skulu nir falla burt r, S miðal er talan um hækking uppá 6.500 kr mánaðin er Tingformaðurin skal fáa góðar 36.000 um mánaðin, mframt eitt borðfæ uppå 000 um månadin skatta Á Jan Mortensen, skrivari hjá Føroya Atbeiðsgpy arfelag- num sigur, at tað er ógvu- liga óheppið at koma við einum slíkum uppskoti n beint uppundir samráðing- arnar á arbeiðsmarknaðin- um um nýggjar sáttmálar Næstan allir sáttmálar ráðast skal ur gvar nýggjar sáttmálar teir kom- andi mánaðirnar At hækka lønirnar hjá tingmonnum nú fær álvarsi- igar avleiðingar fyri sam- ráði ngar Tí ein so stór hækking fer uttan nakran sum helst iva eitt ao CM PRUIRA I samrådingarnar. Og tad er væl hugsandi, at hetta fer at skapa órógv á arbeiðs- marknaðinum Men nú sigur tingformað- urin, al talan er ikki um eina lønarhækking, men at tað er ein regulering — Ja, tingformaådurin sig- ur, at hetta kann ikk: knytast uppí samráðingarnar á vanl- iga arbeiðsmarknaðinum, tí hetta er ein regulering — Men tað er skerst ikki burtur, at tað er veruleikin, at hetta verður knýtt saman við samráðingarnar á ar- beiðsmarknaðinum. Tað hoyrdu vit í Fimmaranum, og tað hoyra vit tingmenn siga. So tað nyttar onki, hvat tingformaðurin sigur — Tí haldi eg, at tað er taktiskt óklókt at koma við stórt hesum nú-og at koma við tí soleiðis Skeiv ábending Annars heldur Jan Morten- sen, at hetta er ein skeð ábending at geva fólki, at hækka lønirnar nú — Samstundis sum tosað verður um fullveldi, skilji eg ikki, at eitt Føroya Løg- ting sendir eitt slíkt signal út til fólkið Nú verður sagt, at hetta r ikki ein lønarhækking, at hetta verður gjørt fyri at styrkja Løgtingid, so tað ikki verður koyrt um koll av umsitingini, sum er nógv styrkt seinastu árini. — Hatta skilji eg ikki. Sjálvandi er tað ein umlegg- ing. Men tað slepst ikki undan, at tað er sanniliga eisini ein lønarhækking — Men eg haldi ikki, at tad er hald f grundgeving- unum. Ein styrkt umsiting skuldi tverturímói gjørt tingarbeiðið lættari. Tí nú ber til at krevja av umsit- ingini, at hon lýsir málini gjølligari, út í æsir og fjøl- broyttari, enn hon hevur gjørt, áðrenn tey verða løgd fyri tingid. Tað eru heldur ikki tingmenn, sum gera lógir. Tað er umsitingin, og er feilur í lógarsmíðinum, hava ikki tingmenn feilin, men umsitingin. Tingmenn skulu brúka „sunna fornuft" og taka støðu til tey ymsu málini, sigur Jan Mortensen Er ein styrkt umsiting ein trupleiki, sær, at alt annað eisini ska bólgna upp samsvarandi, tá hava vit ein veruligan trup- ulleika í samfelagnum, leggur hann afturat. sum førir við Skulu fáa virdiliga løn Annars heldur Jan Morten- sen avgjørt, at tingmenn eiga at fáa eina viri diliga løn, sum stendur måt vid tad arbeiðið, teir gera og tað tign, teir eiga at hava Og í dag er lónin ikki serl- iga høg. — Tí haldi eg í grundini at tað var harmiligt at hoyra, hvussu fólk fóru við ting- monnum í Fimmaranum mikukvøldid. Eg haldi, at tingmenn hava størri tign og virding uppibornad. Men skrivarin i Føroya Arbeidsgvarafelag heldur, at ein orsøk til øsingina er, at uppskotid er lagt fram, sum tað er. — Kanska hevði tað verfå virðiligari at sett eina óhefta nevnd at gjørt eitt uppskot um, hvussu tingmenn skulu lønast, og so kunnu ting- menn taka stóðu til tað. Tað hevði verið lættari og heyði At hækka tingmannalønirnar nú, er eitt signal, sum leggur trýst á alt lønarlagid, og kann verða óheppið fyri kapp- ingarférið hjá vinnuni, sigur Jan Mortensen ikki elvt til slíka øsing. — Og fyri at sleppa undan hesi øsingini javnan, at ting- menn skulu áseta sína egnu løn upp, hevði tað kanska verið vert at umhugsa at gjørt eina ella aðra skipan, sum lønirnar hjá tingmonn- um blivu reguleraðar eftir av sær sjålvum. Tí tað er greitt, at lénin hjá ting- monnum skal regulerast, eins og allar aðrar lønir. — Men tá ið stødan er sum nú, at talan er um eina heilt nýggja lønarskipan, átti ein óheft nevnd at gjørt tað, í- staðin fyri at gjørt tað sjålv- ir, sigur Jan Mortensen. Minni fiskur seldur á uppboði nú enn fyrr Tad verður eitt sindur minni partur seldur á uppbodssølu nú, enn tað varð fyrr, vísir ein uppgerð Ak! BERTHOLDSEN Lutfalsliga verður minni fiskur seldur á uppboði nú, enn tað varð í fjør. Hetta vísir ein uppgerð, sum landsstýrið hevur gjørt. Uppgerðin er gjørd tí at Henrik Old, løgtingsmadur reisti ein fyrispurning i ting- inum til fiskimålarådharran, har hann vildi hava at vita, hvussu var vid lutfallinum imillum uppbodssølu og tað, sum varð avreitt beinleiðis til fiskakeypara Uppgerðin vísir, at higar- til í ár er heldur minni fiskur seldur á uppiboði, enn tað var í fjør. Í 1997 var heldur meiri selt á uppboði enn í 1996. Men verður hugt at 1995, er talan um eina hampiliga minking Henrik Óld vildi í fyrsta lagi hava at vita, hvussu stórur partur av tí botnfiski, ið er avreiddur í Føroyum higar- Higartil í ár eru 37,7% av Srskinum. sum er avreiddur í Føroyum, seldur á up pboði. Hetta er væl minni enn í 1995, tá ið talan helst var fitt omanfyri 50%, so tað gongur skeivan vegin, heldur Henrik Old til í ár, er seldur á uppboðs- sølu? I ødrum lagi vildi hann hava at vita, hhvussu stórur er hesin partur í mun til tað, ið selt varð á u 1997 og 1996? ppbodssølu í Hann segði, at í mars mánaði í ár fall lógin um fløgustudul endaliga burtur og sostatt eisini kravið um, at 30% av fiskinum skuldi seljast á uppboði. Men hann vísti á, at tað eru fleiri av teimum smærr- u fiskavirkjunum, sum serl- iga sóu dagsins ljós undir og eftir kreppuna, ið eru nógv bundin at tí fiski, tey kunnu keypa á uppboðssglu Tí helt hann, at tað er á- hugavert at fáa fram, um møguleikin hjá hesum virkjum at fáa hendur á fiski er broyttur, eftir at kravið um, at ein partur av fiski- num skal seljast å uppbods- sølu, er burtur. Ikkl munandi Tað var landsstyrismadurin í fiskivinnumålum, Jørgen Niclasen, sum svaraði spurninginum. Hann vísti á, hvussu gongdin hevur verið sein- astu árini, og hon hevur ver- ið hendan: Uppboð 31.322 37,2 Onnur søla 51.848 62,3 1997 rn — TONS % Uppboð 40.581 40.8 Onnur søla 58.977 59,2 1996 ————— os D Uppboð 33.866 38,3 Onnur søla 54.471 61,7 Landsstýrismaðurin gjørdi vart vid, at nøgdin, sum er nevnd undir "Uppboð", er samlaða nøgdin, sum er seld á telefon- og gólvuppboðs- søluni hjá Fiskamarknaði Føroya og telefonsøluni hjá lønjavningargrunninum. "Onnur søla” er fiskur, sum er seldur beinleidis frå skipi til virkir og fiskakeyp- arar í Føroyum. Somuleidis ger hann vart vid, at landingar av sild, makreli og idnadarfiski, eru ikki tald vid. Jørgen Niclasen segði, at síðani kravið um, at 30% av fiskinum skuldi seljast á uppboði, er nøgdin av fiski, sum verður seld á uppboðs- sølu, er ikki broytt munandi. Hinvegin kann nøgdin, sum fer á uppbodssølu frá teimum ymisku gkjunum í Føroyum, verða ymisk nú, afturímóti teirri tíðini, tá ið hvert skip seldi 30% á upp- bodssølu. Gongur tann vegin Annars upplysti Hans Pauli Strøm, at í 1995 vóru 45% seld å uppbodi, og tå er enntå telefonuppbodssølan ikki tald við. So afturímóti 1995 er munurin stórur og tað verð- ur væl minni fiskur seldur á uppboði nú.