týsdagur 22. desember 1998síða 22

22 tíðindablaðið S0Salurin Nr. 243 — 22. DESEMBER 1998 Eyðun Elttør, landsstýrismaður svarar Tórbirni Jacobsen, tingmanni: Skilagott at kunna seg um oljuvinnu í øOrum londum -Mær tykir tað vera rætt, at vit kunna okkum væl um, hvussu onnur hava skipað seg, tá oljuvinna hevur tikið seg upp. Higartil hava tað kanska serliga verið tey, sum beinleiðis hava við oljuumsiting at gera, sum hava kunnað seg um hesi viðurskifti. Eg haldi tað vera skilagott, at onnur, t.d. tey sum varða av mentan, fólkalívi, umhvórvi, samferðslukervi, vinnulívi í breiðari merking osfr. eisini kunna seg um, hvórja ávirkan ein komandi oljuvinna kann roknast at fáa á okkara samfelag segði Eyðun Elttór m.a. í svari sínum til spurningar frå Tórbirni Jacobsen, tingmanni um ferðina til Alaska hjá umboðum fyri før- ovskar myndugleikar M 4 * r Millum munniigu spu g rnar. su ' u settir Inginul farnu viku Var ein spurningur frå tjóðveld istingmanninum Torbjørn varð settur til Eyðun Elttør, landsstýrismann í oljumál- um og hevði sambandi við ferð hjá umboðum fyri Før- oya Landsstýri og almenn- um embætismonnum til Alaska i september 1998. Tingamaðurin spurdi: 1) Hvat var endamálið við ferðini? 2) Hverjir vóru luttakararnir á ferðini? 3) Hver tók stig til ferðina? 4) Hver rindaði fyri ferð- ina? 5) Hvussu nógv kostaði ferðin tilsamans og fyri hvønn einstakan? 6) Hvussu leingi vardi ferð- in? 7) Hvat var ítókiliga úrslit- ið av ferðini? Í svari sínum reksaði Eyðun Elttør upp nøvnini á ru við. Hesi Eyðun Andreasen, Fróð- Føroya. Jóann- Undirvísing- ar- og mentamålastyrid N es Dalsgaard Tróndur Djurhuus, Sjón- varp Feroya. Karsten Arn- skov, Sjónvarp Føroya. Jo- han Mortensen, Útvarp Før- oya. Jan Miller, Sosialur- in. Jákup P. Joensen, Heilsufrødiliga Starvsstov- an. Kjartan Kristiansen, Menningarstovan. Hjalti í Jákupsstovu, Fiskirann- sóknarstovan. Martin V. Heinesen, Jardfrødisavnid. Signar Heinesen, Lands- verkfrødingurin. Johan Mc Donald, umboðsmaður fyri ARCO Eurasia and Africa Limited. Herålvur Joensen, oljumåladeildin. Alex Bu- vik, oljumåladeildin. Karst- in Hansen, landsstyrismad- ur i figgjarmålum. Eyðun Elttør, landsstyrismadur f olju- og umhvørvismålum. Afturat føroyingunum vóru nøkur umboð fyri Tex- aco-samtakið, t.e. oljufel- øgini Texaco, Conoco, Arco g ið øll eru úr USA. Tó eru tað europeisku g Murphy dótturfelggini, ið hava å- byrgdina fyri arbeiði teirra á føroyskum møki ARCO bjóðaði Uppá fyrispurning hver tók stig til ferðina vísti Eyún Elttør á, at Oljufelagið ARCO ella Atlantic Rich- field Company, sum hevur stóra oljuframleiðslu á norðurstrond Alaska, heyði longu í 1997 hug at bjóða føroyskum umboðum til Alaska. Hetta kom kortini ikki í lag tá. Landsstýrismaðurin segði seg hava fingið innbjóðing til Alaska um miðjan juni mánaða, tá fundur varð hildin í GEM samtakinum. GEM samtakið eru 23 olju- feløg sum í felag og í sam- starvi við føroyskar mynd- ugleikar og stovnar gera ymiskar umhvørviskann- ingar við atliti til komandi oljuleitingar á føroyskum øki. Umboðsmaður fyri ARCO í Bretlandi nýtti í hesum sambandi høvi at Frá ferðini í Álaska, har umboð fyri bæði Oljufyrisiting, fíggjarmálastýri og meniarnarstovnar kunnudu seg við oljuvinnu og samfelagsspurningar heilsa upp á seg og handaði sær, umframt tveimum em- bætismonnum mínum, sam- stundis innbjóðing til Al- aska. Otal av innbjóðingum Uppá fyrispurning hver rindaði fyri ferðina visti Eyðun Elttør á, Oljumåla- deildin, Jardfrødisavnid og Oljurådleggingarnevndin hava, síðani farið varð undir at fyrireika oljuleiting við Føroyar, fingið eitt ótal av innbjóðingum frá oljufeløg- um, sum vilja vísa lutvíst at tey eru áhugað fyri oljuleit- ing við Føroyar og lutvíst nýta høvi at kunna um teirra leitivirksemi, framleiðslu og viðgerð av olju og gassi í ødrum heimspørtum. Olju- måladeildin, Jardfrødisavn- ið og Oljuráðleggingar- nevndin hava verið varin við at taka av slíkum inn- bjóðingum og hava tí bert játtað í heilt fáum fórum. -Lat meg her beinanvegin nevna, at vit — sum natúrligt er — hava nógv samskifti við øll oljufeløgini, ið sýna Før- oyum áhuga. Ferðir sum henda fáa onga ávirkan á, hvussu leitingarloyvi til sína tíð verða tillutað. Tá komið verður til okkara fyrsta út- bjóðingarumfar, vónandi um ikki ov langa tíð, skulu útbjóðingartreytirnar sam- bært kollvetnislógini leggj- ast fyri løgtingid. Tá fer eisini at gerast tingmonnum greitt, at í sambandi við leitingarloyvini verður dentur lagdur á onnur og meira týdningarmikil viður- skifti enn innbjóðingar, døgurdar og annað líknandi. Tá tikið hevur verið av innbjóðingum, hevur aðal- reglan hjá Oljumåladeildini frá fyrsta degi verið tann, at landskassin rindar ferðina úr Føroyum og til komið er á staðið, har verturin hevur høvudssæti Somuleiðis rindar landskassin fyri heimferðina. Verturin rind- ir soleiðis fyri tann partin sum hevur við aðra ferðing at gera, t.d. um vitjað verð- ur á ymiskum stóðum, um framt fyri uppihaldið sEyðun Elttør vísti á, at Í hesum førinum rindaði landskassin ferðina hjá sær og sínum embætisfólki til London, har ARCO Eurasia and Africa Limited hevur høvudssæti og har vitjanin byrjaði. Hann visti, at Jarð- frødisavnid og figgjarmåla- ráðharrin nýttu somu mannagongd. Kostnaður av ferð Spurt varð eisini um, hvat ferðin kostaði tilsamans. Til hetta svaraði Eyðun Elttør, at fyri seg og 2 embætis- fólk á oljumáladeildini kostaði ferðin sambært ferðauppgerðunum kr. 24.468,70 samanlagt. Aft- urat hesum kemur ein upp- hædd å kr. 8.750,- i sam- syning til ein rådgeva, sum gjørdi nakað av tilfari og kunnaði seg, landsstyris- mannin i figgjarmålum um- framt nøkur av embætis- fólkunum um Alaska og »ljuvinnuna har. Hetta fyri at tey skuldu vera best møguligt fyrireikad, ådrenn farið varð avstað, og fyri at tey kundu fyrihalda seg kritiskt til tað, sum tey sóu og upplivdu. Mong áhugamál Landsstýrismaðurin segði víðari í svari sínum, at ferð- in vardi frá sunnudegi 6. september 1998 til sunnu- dag 13. september 1998. Uppá fyrispurningarnar, hvat endamálið var við ferð- ini , og hvat itøkiliga úrslitið var av ferðini segði lands- stýrismaðurin m.a.: -Hesir spurningarnir verða helst svaraðir ymiskt alt eftir hvgrjir av luttak- arunum verða spurdir. Onk- ur hevur serligan áhuga fyri ávirkanini, sum oljuvinnan hevur havt á mentan og fólkalív, onkur annar legði dent á, hvat lokala vinnu- lívið í Alaska hevði fingið burturúr oljumenningini og uppaftur onnur kunnaðu seg breitt um Alaska og olju- vinnuna. Fyri mítt viðkomandi var endamálið við ferðini at síggja, hvussu eitt samfelag við rættiliga avmarkaðum fólkatali (umleið 600.000 fólk) hevur skipað sína olju- vinnu og í hesum sambandi hevði eg serligan áhuga fyri árininum, ið oljuvinnan hevur á umhvørvi og nátt- úru. Tað kann vera torført at meta um ítgkiliga úrslitið, sum kemur burtur úr slíkari kunningarferð — og hjá olju- máladeildini sæst úrslitið neyvan fyrr enn vit kom- andi ár endaliga fara at evna til uppskot um treytir fyri okkara fyrsta útbjóðingar- umfar. Eg kann annars vísa á, at tíðindafólkini, sum luttóku á ferðini, hava greitt frá túrinum í bløðum og út- varpi, og seinni kemur væntandi onkur sending í sjónvarpinum. Somuleiðis havi eg skilt; at fleiri av luttakarunum hava skrivað ferðafrágreiðingar, soleiðis at vitanin, sum er fingin til vega, seinni kann verða gagn føroyskum høpi M.a. kann eg i hesum sam skrivað Alaska greitt síni umhvervisviðurskifti. Uttan iva eru ymisk viðurskifti í hesum sambandi, sum vit í Føroyum kunnu læra av, t.d at neyðugt er við greiðum umhvørvisstandardum og at neyðugt er vid sonevndum VUSSU KVUI baseline kanningum. te skráset iv hvussu um- hvørvi »r út í løtuni, áðr enn oljuvinnan rættiliga fer ígongd. Verða slíkar kann- ingar ikki gjørdar, er torført seinni at meta um, hvørji árin oljuvinnan hevur havt á umhvørvid. Tað er m.a. slíkar baseline kanningar, sum GEM samstarvið skal fáa til vega í føroyskum hópi Væl fyriskipað og fingu nógv burtur úr Fyri mítt egna viðkomandi kann eg stutt siga, at ARCO hevði skipað ferðina sera væl, m.a. soleiðis at vit fyrsta dagin í London vórðu kunnað um, hvussu ARCO metir vánirnar fyri at finna olju vid Føroyar. Niður- stødan var her tann sama sum hjá okkara egnu jarð- frødingum, nevniliga at økid sær spennandi åt, men vit eiga at vera varin vid at gera fløgur o.1., áðrenn stað- fest er, um olja ella gass veruliga finnast í undir- grundini. Eyðun Elttør greiddi eis- ini frá tí sum hendi í An- chorage, høvudsstadnum í Alaska. Har varð skipað fyri sera áhugaverdum dag- skeiði um nærum øll viður- skifti, sum hava við olju- vinnuna í Alaska at gera. Nógv kundi verið tikið fram frá hesum skeiðnum, men vísti hann — havandi lága oljuprísin í huga — serliga á, at eitt av myndugleika- umboðnum nevndi, at olju- framleiðslan í Alaska tók dyk á seg í sjeytiárunum, tá oljuprísirnir vóru sera høgir. Almennu inntgkurnar ; 1 3